رژیم کتوژنیک، کلسترول و پروتئین‌های سمی در مدل موشی آلزایمر

یک مطالعه جدید روی مدل‌های موشی ماده، که توسط محققان دانشگاه کالیفرنیا، دیویس، انجام شده است، نشان می‌دهد که پیروی از رژیم کتوژنیک (Keto Diet) ممکن است سطح خونی پروتئین تاو (Tau protein) را به طور قابل توجهی کاهش دهد. تجمع این پروتئین در مغز افراد مبتلا به بیماری آلزایمر مشاهده می‌شود.

این مطالعه که اخیراً در مجله Aging منتشر شده، همچنین نشان داد که حیوانات در مدل آلزایمر که از رژیم کتو پیروی می‌کردند، کاهش سطح چربی‌های خون (لیپیدها) را نیز تجربه کردند. مطالعات پیشین، سطوح بالای کلسترول، که نوعی چربی خون است، را با افزایش خطر این نوع زوال عقل مرتبط دانسته‌اند.

تمرکز بر عملکرد شناختی، حرکتی و لیپیدهای خون

با توجه به اینکه انتظار می‌رود تعداد افراد مبتلا به آلزایمر و سایر انواع زوال عقل در سراسر جهان تا سال ۲۰۵۰ سه برابر شود، محققان همچنان به دنبال راه‌های جدیدی برای پیشگیری و درمان آلزایمر هستند. در این مطالعه، دانشمندان بر بهبود عملکرد شناختی، عملکرد حرکتی و لیپیدهای خون تمرکز کردند، که همگی می‌توانند در پیشرفت آلزایمر نقش داشته باشند.

دکتر جنیفر راتکوفسکی، نویسنده اصلی این مطالعه، توضیح داد که نقص‌های شناختی مشخصه آلزایمر هستند و با پیشرفت بیماری، کاهش در عملکرد حرکتی نیز رخ می‌دهد. او همچنین اشاره کرد: «شواهدی وجود دارد که افزایش سطوح اسیدهای چرب و کلسترول خون با توسعه آسیب‌شناسی بیماری آلزایمر مرتبط است.»

رژیم کتوژنیک پیوسته در مقابل متناوب

بر اساس تحقیقات پیشین، رژیم کتو ممکن است به بهبود حافظه در مدل‌های موشی آلزایمر کمک کند. راتکوفسکی و تیمش در این مطالعه به بررسی این موضوع پرداختند که کدام نوع رژیم کتو – پیوسته یا متناوب – می‌تواند تأثیرگذار باشد.

• رژیم کتوژنیک پیوسته: در این رژیم، غذای کتوژنیک در هر دو وعده صبح و عصر به حیوانات داده شد. این رژیم برای تولید افزایش پیوسته در سطوح کتون خون طراحی شده بود.
• رژیم کتوژنیک متناوب: در این رژیم، حیوانات هر صبح با غذای کنترلی و هر عصر با غذای کتوژنیک تغذیه شدند. این رویکرد برای ایجاد افزایش کتون خون فقط برای بخشی از روز طراحی شده بود.

راتکوفسکی خاطرنشان کرد که رعایت رژیم کتوژنیک پیوسته می‌تواند دشوار باشد، در حالی که پیروی از رویکردی که تنها کتوزیس متناوب را القاء می‌کند، آسان‌تر است.

استفاده از مدل موش تراریخته (TgF344-AD)

دانشمندان برای این مطالعه از مدل موش تراریخته TgF344-AD برای آلزایمر استفاده کردند. این موش‌ها با جهش‌های ژنتیکی خاصی مرتبط با آلزایمر پرورش داده شده‌اند که منجر به تغییرات پاتولوژیک معمول در انسان‌های مبتلا به این بیماری می‌شود.

استفاده از مدل موش‌های صحرایی TgF344-AD در این تحقیق، که تغییراتی را در طیف گسترده‌ای از آسیب‌شناسی‌های مرتبط با آلزایمر ایجاد می‌کند، گامی در جهت تعیین اینکه آیا مزایای بالقوه رژیم کتوژنیک در گونه‌های مختلف رخ می‌دهد، محسوب می‌شود.

نتایج: کاهش کلسترول و سطوح پروتئین تاو

حیوانات در این مدل موشی در ۶ ماهگی در یکی از رژیم‌های کتوژنیک پیوسته، متناوب یا رژیم کنترلی قرار گرفتند. محققان دریافتند که تا ۱۲ ماهگی، موش‌هایی که از هر دو نوع رژیم کتو پیروی می‌کردند، بهبود قابل توجهی در حافظه یادگیری فضایی یا هماهنگی حرکتی نسبت به گروه کنترل نشان ندادند.

با این حال، نتایج زیر مشاهده شد:

• موش‌هایی که از هر دو رژیم کتوژنیک متناوب و پیوسته پیروی می‌کردند، کاهش سطوح کلسترول را تجربه کردند.
• دانشمندان همچنین دریافتند که رژیم کتو به طور قابل توجهی سطوح پروتئین تاو در خون موش‌های ماده را کاهش داد.

دکتر راتکوفسکی نتیجه گرفت: «مطالعه ما نشان داد که رژیم کتوژنیک به طور چشمگیری سطوح لیپید خون و به طور قابل توجهی سطوح تاو خون را در موش‌های ماده کاهش داد، که نشان می‌دهد در افرادی با استعداد ژنتیکی برای آلزایمر با شروع دیرهنگام، تغییر در رژیم غذایی ممکن است در کند کردن یا کاهش برخی از جنبه‌های شروع/پیشرفت بیماری مفید باشد.»

وی افزود که گام بعدی تعیین این است که آیا رژیم کتوژنیک به طور قابل توجهی نشانگرهای آسیب‌شناسی و فرآیندهای سلولی که به پیشرفت بیماری کمک می‌کنند را تغییر می‌دهد یا خیر.

ملاحظات مهم: رژیم کتو برای همه مناسب نیست

مونیک ریچارد، متخصص تغذیه، تأکید کرد که رژیم کتوژنیک، اگرچه یک رژیم درمانی مؤثر و با تحقیقات کافی برای صرع و سایر بیماری‌های پزشکی خاص (تحت نظارت دقیق تیم مراقبتی) است، اما برای همه مناسب نیست.

ریچارد هشدار داد:

• عدم پایداری طولانی‌مدت: برای اکثر افراد، پیروی از رژیم کتوژنیک دشوار است و به صورت بلندمدت پایدار نیست و می‌تواند پیامدهای منفی داشته باشد.
• عوارض پس از دوره اولیه: او مشاهده کرده است که اگرچه در فاز “ماه عسل” (۸ تا ۱۲ هفته)، اهدافی مانند کاهش وزن یا قند خون به سرعت محقق می‌شوند، اما پس از آن، پروفایل‌های لیپیدی و آنزیم‌های کبدی بسیاری از افراد به طور چشمگیری افزایش یافته، و سلامت گوارش، عملکرد شناختی و لذت خوردن آن‌ها تحت تأثیر منفی قرار می‌گیرد.
• کمبودهای تغذیه‌ای: نیازهای ماکرو و ریزمغذی افراد اغلب به طور مداوم برآورده نمی‌شود، که می‌تواند علائم دیگری را ایجاد یا مشکلات موجود را تشدید کند.

ریچارد خاطرنشان کرد که سلامت مغز تنها با تغذیه مناسب حمایت نمی‌شود و یک پروفایل لیپیدی استاندارد تمام داستان سلامت داخلی را روایت نمی‌کند. او اظهار داشت: «جالب خواهد بود که ببینیم آیا همبستگی بین کسانی که برای پنج تا ۱۰ سال یا بیشتر رژیم کتوژنیک یا کتوژنیک اصلاح‌شده را دنبال می‌کنند و افزایش خطر سرطان روده بزرگ یا اختلال گوارشی، از جمله سلامت کیسه صفرا، کبد و پوشش روده وجود دارد یا خیر.»