مصرف همزمان زردچوبه و منیزیم؛ ۷ اثر احتمالی بر سلامت بدن و نکات ایمنی

📅 تاریخ انتشار:

زردچوبه و منیزیم هر دو به دلیل نقش احتمالی در کاهش التهاب و حمایت از عملکرد طبیعی بدن مورد توجه قرار گرفته‌اند. زردچوبه حاوی کورکومین، ترکیبی با خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی است؛ منیزیم نیز در عملکرد عضلات، سیستم عصبی، تنظیم فشار خون و متابولیسم انرژی نقش دارد.

مصرف همزمان این دو مکمل ممکن است در برخی زمینه‌ها مانند سلامت مفاصل، ریکاوری عضلانی و خواب مفید باشد. بااین‌حال، باید توجه داشت که شواهد مربوط به فواید هر مکمل به‌تنهایی، لزوماً اثربخشی بیشتر ترکیب آن‌ها را ثابت نمی‌کند. بخش زیادی از ادعاهای مطرح‌شده درباره این ترکیب هنوز به مطالعات بالینی باکیفیت نیاز دارد.

۱. احتمال کاهش التهاب و درد مفاصل

یکی از دلایل توجه به ترکیب زردچوبه و منیزیم، نقش احتمالی هر دو در فرایندهای مرتبط با التهاب و سلامت مفاصل است.

  • منیزیم: دریافت کافی منیزیم از رژیم غذایی یا مکمل‌ها ممکن است به حفظ سلامت بافت‌های بدن کمک کند. کمبود این ماده معدنی می‌تواند با اختلال در عملکرد طبیعی سلول‌ها و افزایش برخی شاخص‌های التهابی همراه باشد.
  • کورکومین: ترکیب فعال زردچوبه است که اثرات ضدالتهابی آن در مطالعات مختلف بررسی شده است. برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند مکمل کورکومین ممکن است درد و خشکی مفاصل را در افراد مبتلا به آرتروز کاهش دهد.

در برخی مطالعات، اثر کورکومین بر درد آرتروز با داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مقایسه شده است؛ اما این یافته‌ها به معنای اثربخشی یکسان یا امکان جایگزینی داروهای تجویزشده با مکمل زردچوبه نیست.

🍏
اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...
اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.
آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

۲. کمک احتمالی به آرامش عضلات و ریکاوری ورزشی

حدود ۲۰ درصد منیزیم کل بدن در عضلات اسکلتی ذخیره می‌شود. این ماده معدنی برای انقباض و انبساط طبیعی عضلات و عملکرد عصبی‌عضلانی ضروری است.

دریافت کافی منیزیم می‌تواند به حفظ عملکرد طبیعی عضلات کمک کند و در صورت وجود کمبود، اصلاح آن ممکن است خستگی، گرفتگی و ضعف عضلانی مرتبط با کمبود را بهبود دهد.

از سوی دیگر، کورکومین به دلیل اثرات ضدالتهابی و ضد‌درد احتمالی، در مطالعات ورزشی برای بررسی ریکاوری عضلات مورد توجه قرار گرفته است. برخی پژوهش‌ها گزارش کرده‌اند که مصرف آن قبل یا بعد از فعالیت بدنی ممکن است:

  • درد عضلانی تأخیری را کاهش دهد.
  • برخی شاخص‌های التهاب پس از ورزش را بهبود ببخشد.
  • به ریکاوری عملکرد عضلات کمک کند.

بااین‌حال، شواهد درباره افزایش مستقیم عملکرد ورزشی یا اثر افزایشی مصرف همزمان کورکومین و منیزیم هنوز قطعی نیست.

۳. احتمال بهبود عملکرد گوارشی و کاهش یبوست

منیزیم و زردچوبه ممکن است از مسیرهای متفاوتی بر دستگاه گوارش اثر بگذارند.

منیزیم در تنظیم انقباض عضلات صاف روده نقش دارد. برخی ترکیبات منیزیم، به‌ویژه منیزیم سیترات، با افزایش آب موجود در روده به نرم شدن مدفوع و تسهیل دفع کمک می‌کنند.

از طرف دیگر، زردچوبه در فرایندهای گوارشی و تولید صفرا نقش احتمالی دارد. صفرا برای هضم و جذب چربی‌های غذایی ضروری است. همچنین اثرات کورکومین بر میکروبیوم روده و التهاب دستگاه گوارش در حال بررسی است.

نکته مهم این است که اثر ملین منیزیم به نوع ترکیب و مقدار مصرف بستگی دارد. مصرف بیش از حد آن می‌تواند باعث اسهال، دل‌پیچه و اختلالات الکترولیتی شود. همچنین شواهد کافی وجود ندارد که مصرف مکمل زردچوبه و منیزیم بتواند بیماری‌های التهابی روده مانند کرون یا کولیت اولسراتیو را درمان کند.

۴. احتمال بهبود کیفیت خواب

منیزیم در تنظیم عملکرد سیستم عصبی و فرایندهای مرتبط با چرخه خواب و بیداری نقش دارد. برخی مطالعات نشان داده‌اند که دریافت منیزیم، به‌ویژه در افراد دارای دریافت ناکافی، ممکن است با بهبود کیفیت خواب و مدت آن همراه باشد.

این ماده معدنی همچنین در عملکرد طبیعی عضلات و تنظیم فعالیت عصبی نقش دارد و اصلاح کمبود آن ممکن است به کاهش برخی عوامل مختل‌کننده خواب کمک کند.

زردچوبه نیز ممکن است به‌صورت غیرمستقیم بر خواب اثر بگذارد. برای مثال، اگر کاهش درد یا ناراحتی ناشی از التهاب به دنبال مصرف کورکومین رخ دهد، احتمال دارد اختلال خواب مرتبط با درد نیز کمتر شود.

بااین‌حال، هنوز شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد مصرف همزمان این دو مکمل، خواب عمیق‌تر یا طولانی‌تری نسبت به مصرف جداگانه آن‌ها ایجاد می‌کند.

۵. کمک احتمالی به مدیریت استرس

منیزیم در تنظیم عملکرد سیستم عصبی و پاسخ بدن به استرس نقش دارد. کمبود این ماده معدنی ممکن است با افزایش حساسیت به استرس و برخی علائم اضطرابی همراه باشد.

برخی مطالعات نشان داده‌اند که افزایش دریافت منیزیم می‌تواند در افراد منتخب، به‌ویژه کسانی که دریافت ناکافی دارند، به کاهش برخی علائم اضطراب و استرس کمک کند.

کورکومین نیز به دلیل اثرات ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی، برای بررسی تأثیر احتمالی بر خلق‌وخو و پاسخ بدن به استرس مورد مطالعه قرار گرفته است.

بااین‌حال، هنوز نمی‌توان نتیجه گرفت که این ترکیب به‌طور قطعی از اختلالات اضطرابی یا افسردگی پیشگیری می‌کند یا جایگزین درمان‌های استاندارد روان‌پزشکی است.

۶. حمایت از سلامت قلب و عروق

منیزیم یکی از مواد معدنی ضروری برای عملکرد طبیعی سیستم قلبی‌عروقی است و در چند فرایند مهم نقش دارد:

  • حفظ ریتم طبیعی ضربان قلب
  • تنظیم انقباض و انبساط عروق
  • مشارکت در تنظیم فشار خون
  • حمایت از عملکرد طبیعی عضلات قلب

کمبود منیزیم می‌تواند با افزایش خطر برخی مشکلات قلبی‌عروقی، از جمله فشار خون بالا و اختلالات ریتم قلب، ارتباط داشته باشد.

کورکومین نیز به دلیل اثرات احتمالی بر التهاب و استرس اکسیداتیو مورد توجه قرار گرفته است. برخی مطالعات اولیه، اثرات احتمالی آن بر عملکرد عروق، سطح کلسترول و فرایندهای مرتبط با تشکیل پلاک در شریان‌ها را بررسی کرده‌اند.

اما این نتایج هنوز برای توصیه کورکومین به‌عنوان راهکار پیشگیری یا درمان بیماری قلبی کافی نیستند. همچنین مصرف همزمان زردچوبه و منیزیم، جایگزین کنترل فشار خون، اصلاح چربی خون، فعالیت بدنی یا درمان دارویی نیست.

۷. حمایت احتمالی از عملکرد شناختی و سلامت مغز

منیزیم برای انتقال پیام‌های عصبی، تنظیم فعالیت نورون‌ها و عملکرد طبیعی مغز ضروری است. این ماده معدنی در فرایندهای مرتبط با یادگیری، حافظه و تنظیم خلق‌وخو نیز نقش دارد.

از سوی دیگر، کورکومین به دلیل خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی، در پژوهش‌های مرتبط با بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی مانند آلزایمر بررسی شده است.

برخی مطالعات آزمایشگاهی و پیش‌بالینی نشان داده‌اند که کورکومین ممکن است بر تجمع پروتئین‌های مرتبط با بیماری‌های عصبی اثر بگذارد و سطح فاکتور نوروتروفیک مشتق از مغز (BDNF) را تحت تأثیر قرار دهد. BDNF پروتئینی است که در رشد، بقا و انعطاف‌پذیری سلول‌های عصبی نقش دارد.

بااین‌حال، شواهد انسانی هنوز برای اثبات پیشگیری از آلزایمر یا بهبود قطعی حافظه با مصرف مکمل کورکومین کافی نیست. درباره اثر افزایشی ترکیب آن با منیزیم نیز اطلاعات محدودی وجود دارد.

آیا مصرف همزمان زردچوبه و منیزیم بی‌خطر است؟

مصرف این دو مکمل در بسیاری از افراد سالم ممکن است قابل‌تحمل باشد؛ اما بی‌خطر بودن آن‌ها به دوز، نوع فرآورده، وضعیت سلامت فرد و داروهای مصرفی بستگی دارد.

عوارض احتمالی عبارت‌اند از:

  • ناراحتی معده
  • تهوع یا اسهال، به‌ویژه در دوزهای بالاتر
  • سردرد
  • سرگیجه یا خواب‌آلودگی
  • ضعف عضلانی
  • افت فشار خون
  • بثورات پوستی یا واکنش‌های حساسیتی

مصرف بیش از حد منیزیم مکمل، به‌خصوص در افراد مبتلا به اختلال عملکرد کلیه، می‌تواند باعث تجمع منیزیم در بدن و بروز عوارض جدی شود.

دوز مناسب زردچوبه و منیزیم چقدر است؟

مقدار مناسب مصرف به هدف، وضعیت تغذیه‌ای، شرایط پزشکی و نوع مکمل بستگی دارد.

مکمل مقدار مطرح‌شده در مقاله نکته مهم
کورکومین ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی‌گرم در روز مقدار کورکومین واقعی به نوع و غلظت فرآورده بستگی دارد.
منیزیم نیاز روزانه ۳۱۰ تا ۴۲۰ میلی‌گرم این مقدار مربوط به دریافت کل منیزیم از غذا و مکمل است، نه لزوماً دوز مکمل.

نکته مهم درباره منیزیم: نیاز روزانه توصیه‌شده برای بزرگسالان بسته به جنس و سن متفاوت است. در بسیاری از راهنماها، حد بالای قابل‌تحمل منیزیم از مکمل‌ها و داروها برای بزرگسالان ۳۵۰ میلی‌گرم در روز در نظر گرفته می‌شود؛ این محدودیت شامل منیزیم موجود در غذاها نیست. مصرف مقادیر بالاتر ممکن است در شرایط درمانی خاص و با نظارت پزشک انجام شود.

بنابراین، نباید عدد ۳۱۰ تا ۴۲۰ میلی‌گرم را به‌عنوان دوز مکمل منیزیم در نظر گرفت.

کدام نوع منیزیم را انتخاب کنیم؟

انواع مختلف مکمل منیزیم از نظر جذب، تحمل گوارشی و کاربرد بالینی تفاوت‌هایی دارند:

نوع منیزیم کاربرد یا ویژگی مطرح‌شده
منیزیم گلیسینات معمولاً تحمل گوارشی مناسبی دارد؛ برای افرادی که به دنبال مکملی با عوارض گوارشی کمتر هستند، گزینه قابل‌بررسی است.
منیزیم سیترات به دلیل اثر اسموتیک، می‌تواند به بهبود یبوست کمک کند.
منیزیم اوروتات برای بررسی اثرات احتمالی بر سلامت قلب و عروق مطالعه شده است؛ شواهد برتری بالینی آن محدود است.
منیزیم کلراید یکی از شکل‌های قابل‌استفاده مکمل منیزیم است؛ شواهد کافی برای برتری اختصاصی آن در بهبود خلق یا افسردگی وجود ندارد.

منیزیم گلیسینات گاهی به دلیل تحمل گوارشی مناسب برای مصرف همراه با کورکومین انتخاب می‌شود؛ اما شواهد محکمی وجود ندارد که این ترکیب از سایر انواع منیزیم مؤثرتر باشد.

چگونه جذب کورکومین را افزایش دهیم؟

کورکومین به‌طور طبیعی جذب خوراکی محدودی دارد. برخی مکمل‌ها برای افزایش جذب، حاوی پیپرین هستند؛ ترکیبی فعال در فلفل سیاه که می‌تواند فراهمی زیستی کورکومین را افزایش دهد.

مصرف مکمل همراه غذا نیز ممکن است تحمل گوارشی آن را بهتر کند.

بااین‌حال، افزایش جذب همیشه به معنای ایمنی بیشتر نیست. پیپرین می‌تواند بر متابولیسم و انتقال برخی داروها اثر بگذارد و احتمال تداخل دارویی را افزایش دهد. بنابراین، فرآورده‌های حاوی پیپرین برای همه افراد انتخاب مناسبی نیستند.

تداخل‌های دارویی زردچوبه و منیزیم

مصرف این مکمل‌ها در کنار برخی داروها ممکن است بر جذب یا اثر دارو تأثیر بگذارد.

۱. آنتی‌بیوتیک‌ها

منیزیم می‌تواند جذب برخی آنتی‌بیوتیک‌ها، به‌ویژه تتراسایکلین‌ها و فلوروکینولون‌ها، را کاهش دهد. فاصله زمانی مصرف باید بر اساس نوع دارو تعیین شود. در بسیاری از موارد، مصرف آنتی‌بیوتیک حداقل ۲ ساعت قبل یا ۴ تا ۶ ساعت بعد از منیزیم توصیه می‌شود؛ اما دستور اختصاصی دارو اولویت دارد.

۲. داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت

کورکومین ممکن است بر فرایند انعقاد خون اثر بگذارد. مصرف مکمل آن همراه با داروهایی مانند وارفارین می‌تواند احتمال خونریزی را افزایش دهد. افراد مصرف‌کننده داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت باید پیش از مصرف مکمل با پزشک مشورت کنند.

۳. داروهای دیابت

کورکومین و منیزیم ممکن است بر تنظیم قند خون اثر بگذارند. مصرف مکمل‌ها همراه با داروهای کاهنده قند خون، به‌ویژه در افراد مستعد افت قند، نیازمند احتیاط و پایش است.

چه کسانی باید از مصرف همزمان این مکمل‌ها پرهیز کنند یا احتیاط بیشتری داشته باشند؟

افراد زیر بهتر است پیش از مصرف همزمان زردچوبه و منیزیم با پزشک یا داروساز مشورت کنند:

  • زنان باردار یا شیرده
  • افراد مبتلا به اختلالات خونریزی‌دهنده
  • مبتلایان به بیماری کلیوی یا برخی بیماری‌های قلبی
  • افراد دارای بیماری کبد، مجاری صفراوی یا کیسه صفرا
  • افرادی که داروهای ضدانعقاد، ضدپلاکت یا داروهای دیابت مصرف می‌کنند
  • افرادی که داروهای متعدد مصرف می‌کنند یا سابقه واکنش به مکمل‌ها دارند

به‌ویژه در بیماری‌های کلیوی، مصرف خودسرانه منیزیم می‌تواند خطرناک باشد؛ زیرا دفع منیزیم اضافی از بدن به عملکرد مناسب کلیه‌ها وابسته است.

آیا نوشیدنی لیموناد زردچوبه و منیزیم مفید است؟

برخی افراد نوشیدنی‌ای با ترکیب پودر زردچوبه، آب‌لیمو، کمی عسل و آب نارگیل یا آب معدنی تهیه می‌کنند.

این نوشیدنی می‌تواند راهی برای مصرف زردچوبه در رژیم غذایی باشد؛ اما افزودن منیزیم به آن لزوماً مزیت درمانی ایجاد نمی‌کند. همچنین شواهد کافی برای ادعاهایی مانند افزایش متابولیسم چربی، کاهش وزن یا افزایش انرژی با مصرف این نوشیدنی وجود ندارد.

اگر از مکمل منیزیم استفاده می‌کنید، بهتر است دوز آن را بر اساس مقدار منیزیم المنتال درج‌شده روی برچسب محصول محاسبه کنید، نه وزن کل ترکیب مکمل.

جمع‌بندی

زردچوبه و منیزیم هر دو ترکیباتی هستند که می‌توانند در شرایط خاص به حمایت از سلامت بدن کمک کنند. کورکومین به دلیل اثرات ضدالتهابی و منیزیم به دلیل نقش اساسی در عملکرد عضلات، اعصاب و قلب مورد توجه قرار دارند.

بااین‌حال، شواهد فعلی ثابت نمی‌کند که مصرف همزمان این دو مکمل الزاماً اثری بیشتر از مصرف جداگانه آن‌ها دارد. انتخاب مکمل باید بر اساس نیاز واقعی، وضعیت تغذیه‌ای، شرایط پزشکی و داروهای مصرفی انجام شود.

نکته کلیدی: برای بیشتر افراد، تأمین منیزیم از منابع غذایی مانند مغزها، حبوبات، غلات کامل و سبزیجات برگ‌سبز و استفاده از زردچوبه در غذاها، نقطه شروع مناسبی است. مکمل‌ها زمانی ارزشمندترند که کمبود یا نیاز مشخصی وجود داشته باشد و مصرف آن‌ها با رعایت دوز و تداخل‌های احتمالی انجام شود.

  1. Chen B, Liang Y, Zhang J, et al. Synergistic enhancement of tendon-to-bone healing via anti-inflammatory and pro-differentiation effects caused by sustained release of Mg2+/curcumin from injectable self-healing hydrogels. Theranostics. 2021;11(12):5911-5925. doi:10.7150/thno.56266
  2. Haroyan A, Mukuchyan V, Mkrtchyan N, et al. Efficacy and safety of curcumin and its combination with boswellic acid in osteoarthritis: a comparative, randomized, double-blind, placebo-controlled study. BMC Complement Altern Med. 2018;18(1):7. doi:10.1186/s12906-017-2062-z
  3. Li G, Cheng T, Yu X. The impact of trace elements on osteoarthritis. Front Med (Lausanne). 2021 Dec;8(1):771297. doi:10.3389/fmed.2021.771297
  4. Daily JW, Yang M, Park S. Efficacy of turmeric extracts and curcumin for alleviating the symptoms of joint arthritis: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. J Med Food. 2016;19(8):717-729. doi:10.1089/jmf.2016.3705
  5. Garrison SR, Korownyk CS, Kolber MR, et al. Magnesium for skeletal muscle cramps. Cochrane Database Syst Rev. 2020;9(9):CD009402. doi:10.1002/14651858.CD009402.pub3
  6. Souza ACR, Vasconcelos AR, Dias DD, et al. The integral role of magnesium in muscle integrity and aging: a comprehensive review. Nutrients. 2023;15(24):5127. doi:10.3390/nu15245127
  7. Nanavati K, Rutherfurd-Markwick K, Lee SJ, Bishop NC, Ali A. Effect of curcumin supplementation on exercise-induced muscle damage: a narrative review. Eur J Nutr. 2022;61(8):3835-3855. doi:10.1007/s00394-022-02943-7
  8. Clayton DJ, Burbeary R, Hennis PJ, et al. Turmeric supplementation improves markers of recovery in elite male footballers: a pilot study. Front Nutr. 2023;10:1175622. doi:10.3389/fnut.2023.1175622
  9. Hong T, Zou J, Jiang X, et al. Curcumin Supplementation Ameliorates Bile Cholesterol Supersaturation in Hamsters by Modulating Gut Microbiota and Cholesterol Absorption. Nutrients. 2022;14(9):1828. doi:10.3390/nu14091828
  10. Scazzocchio B, Minghetti L, D'Archivio M. Interaction between gut microbiota and curcumin: a new key of understanding for the health effects of curcumin. Nutrients. 2020;12(9):2499. doi:10.3390/nu12092499
  11. Aniebo Umoh E, Obembe AO, Ikpi DE, et al. Effect of chronic administration of magnesium supplement (magnesium glycinate) on male albino wistar rats' intestinal (Ileum) motility, body weight changes, food and water intake. Heliyon. 2023;9(8):e19042. doi:10.1016/j.heliyon.2023.e19042
  12. Gilca-Blanariu GE, Trifan A, Ciocoiu M, et al. Magnesium—a potential key player in inflammatory bowel diseases? Nutrients. 2022;14(9):1914. doi:10.3390/nu14091914
  13. Mahboobi S, Ghasvarian M, Ghaem H, et al. Effects of probiotic and magnesium co-supplementation on mood, cognition, intestinal barrier function and inflammation in individuals with obesity and depressed mood: a randomized, double-blind placebo-controlled clinical trial. Front Nutr. 2022;9:1018357. doi:10.3389/fnut.2022.1018357
  14. Zhang Y, Chen C, Lu L, et al. Association of magnesium intake with sleep duration and sleep quality: findings from the CARDIA study. Sleep. 2022;45(4):zsab276. doi:10.1093/sleep/zsab276
  15. Mah J, Pitre T. Oral magnesium supplementation for insomnia in older adults: a systematic review & meta-analysis. BMC Complement Med Ther. 2021;21(1):125. doi:10.1186/s12906-021-03297-z
  16. Alizadeh M, Karandish M, Asghari Jafarabadi M, et al. Metabolic and hormonal effects of melatonin and/or magnesium supplementation in women with polycystic ovary syndrome: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Nutr Metab (Lond). 2021;18(1):57.  doi:10.1186/s12986-021-00586-9
  17. Seyedabadi S, Hoseini ZS, Ferns GA, Bahrami A. Effects of curcumin supplementation on insomnia and daytime sleepiness in young women with premenstrual syndrome and dysmenorrhea: A randomized clinical trial. Avicenna J Phytomed. 2023;13(6):585-596. doi:10.22038/AJP.2023.21916
  18. Pickering G, Mazur A, Trousselard M, et al. Magnesium status and stress: the vicious circle concept revisited. Nutrients. 2020;12(12):3672. doi:10.3390/nu12123672
  19. Aubry AV, Khandaker H, Ravenelle R, et al. A diet enriched with curcumin promotes resilience to chronic social defeat stress. Neuropsychopharmacology. 2019;44(4):733-742. doi:10.1038/s41386-018-0295-2
  20. Ramaholimihaso T, Bouazzaoui F, Kaladjian A. Curcumin in depression: potential mechanisms of action and current evidence-a narrative review. Front Psychiatry. 2020;11:572533. doi:10.3389/fpsyt.2020.572533
  21. Rosique-Esteban N, Guasch-Ferré M, Hernández-Alonso P, et al. Dietary magnesium and cardiovascular disease: a review with emphasis in epidemiological studies. Nutrients. 2018;10(2):168. doi:10.3390/nu10020168
  22. Singh L, Sharma S, Xu S, et al. Curcumin as a natural remedy for atherosclerosis: a pharmacological review. Molecules. 2021;26(13):4036. doi:10.3390/molecules26134036
  23. Cox FF, Misiou A, Vierkant A, et al. Protective effects of curcumin in cardiovascular diseases-impact on oxidative stress and mitochondria. Cells. 2022;11(3):342. doi:10.3390/cells11030342
  24. Sarraf P, Parohan M, Javanbakht MH, et al. Short-term curcumin supplementation enhances serum brain-derived neurotrophic factor in adult men and women: a systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. Nutr Res. 2019;69:1-8. doi:10.1016/j.nutres.2019.05.001
  25. Correia AS, Cardoso A, Vale N. BDNF unveiled: exploring its role in major depression disorder serotonergic imbalance and associated stress conditions. Pharmaceutics. 2023;15(8):2081. doi:10.3390/pharmaceutics15082081
  26. Cox KHM, White DJ, Pipingas A, et al. Further evidence of benefits to mood and working memory from lipidated curcumin in healthy older people: a 12-week, double-blind, placebo-controlled, partial replication study. Nutrients. 2020;12(6):1678. doi:10.3390/nu12061678
  27. BrightFocus Foundation. Tau protein and Alzheimer’s disease: what’s the connection?
  28. Botturi A, Ciappolino V, Delvecchio G, et al. The role and the effect of magnesium in mental disorders: a systematic review. Nutrients. 2020;12(6):1661. doi:10.3390/nu12061661
  29. Lu Z, He R, Zhang Y, et al. Relationship between whole-blood magnesium and cognitive performance among Chinese adults. Nutrients. 2023;15(12):2706. doi:10.3390/nu15122706
  30. ConsumerLab. What are the side effects of magnesium supplements?
  31. Hewlings SJ, Kalman DS. Curcumin: a review of its effects on human health. Foods. 2017;6(10):92. doi:10.3390/foods6100092
  32. Arthritis Foundation. Turmeric probably won’t help your arthritis — but curcumin might.
  33. National Institutes of Health: Office of Dietary Supplements. Magnesium: fact sheet for health professionals.
  34. Boyle NB, Lawton C, Dye L. The effects of magnesium supplementation on subjective anxiety and stress-a systematic review. Nutrients. 2017;9(5):429. doi:10.3390/nu9050429
  35. MedlinePlus. Magnesium citrate.
  36. Torshin IY, Gromova OA, Kalacheva AG, et al. Meta-analysis of clinical trials of cardiovascular effects of magnesium orotate. Ter Arkh. 2015;87(6):88-97. doi:10.17116/terarkh201587688-97
  37. Tarleton EK, Littenberg B, MacLean CD, et al. Role of magnesium supplementation in the treatment of depression: a randomized clinical trial. PLoS One. 2017;12(6):e0180067. doi:10.1371/journal.pone.018006
  38. MedlinePlus. Magnesium gluconate. 
  39. Stohs SJ, Chen O, Ray SD, et al. Highly bioavailable forms of curcumin and promising avenues for curcumin-based research and application: A review. Molecules. 2020;25(6):1397. doi:10.3390/molecules25061397
  40. Arizone International LLP. Magnesium turmeric lemonade benefits and recipe. 
  41. Mount Sinai. Magnesium.
  42. Bahramsoltani R, Rahimi R, Farzaei MH. Pharmacokinetic interactions of curcuminoids with conventional drugs: a review. J Ethnopharmacol. 2017;209:1-12. doi:10.1016/j.jep.2017.07.022
  43. National Center for Complementary and Integrative Health. Turmeric.
  44. https://www.verywellhealth.com/turmeric-and-magnesium-12202699

دکتر فرزاد روشن ضمیر
دکتر فرزاد روشن ضمیر

دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654
برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید:
بله عضویت در کانال بله
کانال‌های دیگر ما:
🍏 رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر روش کار و هزینه ←