سطوح پایین منیزیم با مشکلاتی مانند کلسترول بالا، دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی-عروقی مرتبط هستند. دریافت کافی منیزیم از طریق غذا یا مکمل‌ها ممکن است از سلامت قلب محافظت کند.
منیزیم یکی از ریزمغذی‌های ضروری است که نقش کلیدی در تنظیم عملکرد بیش از ۳۰۰ واکنش بیوشیمیایی در بدن ایفا می‌کند، از جمله آن‌هایی که با متابولیسم چربی‌ها و کلسترول مرتبط هستند. بنابراین کمبود آن می‌تواند زنجیره‌ای از اختلالات متابولیکی ایجاد کند که بر سلامت قلب اثر منفی می‌گذارند.
تأثیر منیزیم بر کلسترول
منیزیم یک ماده معدنی طبیعی است که صدها فرایند زیستی را تنظیم می‌کند، از جمله فرایندهایی که بر سطح کلسترول اثر می‌گذارند. برخی مطالعات نشان می‌دهند که مکمل‌یاری با منیزیم ممکن است به‌طور جزئی موجب بهبود سطح چربی‌های خون شود.¹²³
این تأثیر به‌ویژه در افرادی که کلسترول بالا دارند قابل توجه است، زیرا منیزیم می‌تواند با تنظیم فعالیت آنزیم‌هایی نظیر HMG-CoA reductase در سنتز کلسترول تداخل کند. همچنین جذب بهتر منیزیم با کاهش LDL (کلسترول بد) و افزایش HDL (کلسترول خوب) نیز ارتباط دارد.
علاوه بر تأثیر بر کلسترول، منیزیم به نظر می‌رسد که از سلامت متابولیک کلی بدن نیز حمایت می‌کند. مصرف بالاتر منیزیم با کاهش خطر ابتلا به سندرم متابولیک مرتبط بوده است؛ مجموعه‌ای از شرایط که احتمال بیماری قلبی و دیابت را افزایش می‌دهند. در یک بررسی، افراد با سطح پایین منیزیم در خون، ۶ تا ۷ برابر بیشتر در معرض سندرم متابولیک بودند.⁴
سندرم متابولیک شامل چاقی شکمی، مقاومت به انسولین، فشارخون بالا و اختلالات چربی خون است، و منیزیم در تنظیم تمامی این عوامل نقش دارد. از آنجاکه این سندرم، مقدمه‌ای برای بیماری‌های قلبی و دیابت محسوب می‌شود، مصرف منیزیم کافی می‌تواند نقش پیشگیرانه مهمی ایفا کند.
Getty Images | Maria Korneeva
منیزیم و سلامت قلب
تأثیر منیزیم بر سلامت قلب فراتر از اعداد مربوط به کلسترول است. منیزیم نقش اساسی در سلامت قلب و عروق ایفا می‌کند و تحقیقات نشان داده‌اند که این ماده معدنی می‌تواند مزایای متعددی برای سیستم قلبی-عروقی داشته باشد:⁵
- بهبود عملکرد رگ‌های خونی
- کاهش فشار خون
- افزایش تحمل ورزش در افراد مبتلا به بیماری قلبی پایدار
- کاهش آریتمی‌ها و التهاب
- محافظت از سلول‌های قلبی از طریق کاهش تجمع کلسیم در شریان‌ها
- کاهش فعال‌سازی پلاکت‌ها و خطر لخته خون
- اتساع رگ‌های خونی و بهبود گردش خون
- حمایت از متابولیسم سالم
عملکرد سالم رگ‌ها برای تأمین خون و اکسیژن کافی به بافت‌های قلب ضروری است، و منیزیم در این فرایند نقش ضدانقباضی دارد. از طرفی، کاهش التهاب و آریتمی به دلیل اثر منیزیم بر الکترولیت‌ها و پایدارسازی الکتریکی سلول‌های قلبی است.
منیزیم، فشار خون و پیشگیری از سکته مغزی
مدت‌هاست که دریافت ناکافی منیزیم با فشار خون بالا، که یک عامل خطر کلیدی در بیماری قلبی است، ارتباط دارد. یک متاآنالیز از ۱۲ مطالعه بالینی روی افراد مبتلا به پرفشاری خون نشان داد که مکمل منیزیم به‌طور متوسط باعث کاهش ۲.۲ میلی‌متر جیوه در فشار دیاستولیک می‌شود.⁶
مطالعه دیگری با بررسی ۲۲ پژوهش و بیش از ۱۱۰۰ فرد نشان داد که مصرف بیش از ۳۷۰ میلی‌گرم منیزیم در روز با کاهش خفیف در فشار سیستولیک و دیاستولیک همراه است. این اثرات کوچک اما معنادار می‌توانند در سطح جمعیت، خطر سکته و حملات قلبی را کاهش دهند.
با این حال، همه مطالعات نتایج مشابهی نداشته‌اند. بررسی ۴۹ کارآزمایی بالینی نشان داد که منیزیم تنها در افرادی با فشار خون کنترل‌نشده، به‌ویژه در دوزهای ۲۴۰ میلی‌گرم در روز یا بالاتر، باعث کاهش فشار خون می‌شود؛ در حالی که در افراد با فشار نرمال یا کنترل‌شده تأثیری نداشت.⁷
در سال ۲۰۲۲، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) یک ادعای سلامت مشروط را تصویب کرد مبنی بر اینکه رژیم‌های غذایی حاوی منیزیم کافی ممکن است خطر فشار خون بالا را کاهش دهند، اما اشاره کرد که شواهد همچنان ناسازگار و غیرقطعی هستند.⁸ همچنین شواهدی وجود دارد که منیزیم ممکن است در کاهش خطر سکته مغزی نقش داشته باشد.⁶
خطرات کمبود منیزیم
سطوح پایین منیزیم در خون با افزایش خطر فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی-عروقی مرتبط است.⁹ حتی کمبود خفیف منیزیم (هیپومنیزمی) می‌تواند تهدیدی برای سلامت قلب باشد. افراد سالمند، بیماران قلبی و کسانی که داروهایی مثل دیورتیک‌ها مصرف می‌کنند، بیشتر در معرض این کمبود هستند.⁶
وقتی سطوح منیزیم خیلی پایین می‌آید، عوارض قلبی متعددی مانند آریتمی‌های خطرناک (مانند آریتمی بطنی) ممکن است بروز کند. به همین دلیل، پزشکان اغلب طی ۲۴ ساعت اول پس از سکته قلبی، منیزیم وریدی تجویز می‌کنند تا این خطر کاهش یابد.¹⁰
کمبود منیزیم همچنین بر عملکرد اعصاب و عضلات اثر می‌گذارد. علائم ممکن است شامل لرزش عضلانی، تپش قلب نامنظم، سردرگمی و در موارد شدید، تشنج یا کما باشد. این کمبود می‌تواند منجر به اختلالات الکترولیتی مثل کاهش پتاسیم و کلسیم شود که سلامت قلب و سیستم عصبی-عضلانی را بیشتر به خطر می‌اندازند.⁶
مکانیسم این تأثیرات به نقش منیزیم در حفظ تعادل الکترولیت‌ها، پتانسیل غشای سلولی و فعالیت کانال‌های یونی بازمی‌گردد. بنابراین حتی کمبود خفیف هم باید جدی گرفته شود و درمان شود.
چگونه منیزیم کافی دریافت کنیم؟
مقدار توصیه‌شده روزانه (RDA) برای منیزیم بین ۳۱۰ تا ۴۲۰ میلی‌گرم در روز است که به سن و جنس بستگی دارد. اگرچه کمبود واقعی منیزیم در افراد سالم نادر است، بسیاری از مردم—به‌ویژه سالمندان، مبتلایان به دیابت نوع ۲ و افرادی با مشکلات گوارشی یا وابستگی به الکل—در طول زمان کمتر از میزان توصیه‌شده مصرف می‌کنند.⁶
منیزیم در بسیاری از غذاها وجود دارد، از جمله:⁶
- غلات صبحانه غنی‌شده
- سبزیجات برگ سبز مانند اسفناج
- حبوبات مانند لوبیای سیاه و ادامامه
- آجیل و دانه‌ها مانند بادام و تخم کدو
- غلات کامل
حتی آب آشامیدنی شما هم می‌تواند منیزیم داشته باشد، زیرا میزان آن در آب لوله‌کشی، بطری‌شده یا معدنی بستگی به منبع دارد. به خاطر داشته باشید که فرایندهای غذایی (به‌ویژه پالایش غلات) می‌تواند میزان منیزیم را به‌طور چشمگیری کاهش دهد.
مکمل‌های منیزیم ممکن است در شرایط زیر مفید باشند:⁶
- دریافت ناکافی منیزیم از رژیم غذایی
- داشتن بیماری قلبی-عروقی یا دیابت نوع ۲
- مصرف داروهایی که سطح منیزیم را کاهش می‌دهند (مثل دیورتیک‌ها یا برخی آنتی‌بیوتیک‌ها)
مصرف ایمن مکمل‌های منیزیم
بیشتر افراد می‌توانند تا ۳۵۰ میلی‌گرم منیزیم از مکمل‌ها در روز مصرف کنند بدون اینکه مشکلی ایجاد شود. در برخی موارد، دوزهای بالاتر توصیه می‌شود، اما ممکن است باعث عوارضی مانند اسهال یا ناراحتی معده شود.¹¹
مصرف بیش از حد منیزیم می‌تواند خطرناک باشد. علائم بالقوه «هیپرمگنزمی» شامل موارد زیر است:¹¹
- سردرگمی
- تجمع مایع در ریه‌ها (ادم ریوی)
- گرگرفتگی
- سطح بالای پتاسیم (هایپرکالمی)
- فشار خون پایین
- سطح پایین کلسیم (هیپوکلسمی)
- بازتاب‌های بیش‌فعال (هیپررفلکسی)
- مشکل در تنفس (دپرسیون تنفسی)
- ناراحتی گوارشی یا معده درد
برخی داروهای بدون نسخه نیز حاوی منیزیم هستند. برای مثال، شیر منیزیا حاوی ۵۰۰ میلی‌گرم منیزیم هیدروکساید در هر قاشق غذاخوری است، و قرص رولايدز قوی حدود ۵۵ میلی‌گرم در هر قرص دارد.
منیزیم ممکن است با چندین دارو تداخل داشته باشد، از جمله:¹¹
- آنتی‌اسیدها
- بیس‌فسفونات‌ها (مثل آلندرونات)
- مسدودکننده‌های کانال کلسیم
- کاردی‌دوپا/لوودوپا
- دیگوکسین
- دیورتیک‌های نگهدارنده پتاسیم (مثل اسپیرونولاکتون)
- فلوروکینولون‌ها (مثل سیپروفلوکساسین)
- سولفونیل‌اوره‌ها (مثل گلی‌پیزید)
- آنتی‌بیوتیک‌های تتراسایکلین (مثل داکسی‌سایکلین)
اگر به فکر مصرف مکمل منیزیم هستید، بهتر است ابتدا با پزشک خود مشورت کنید؛ به‌ویژه اگر داروهای تجویزی یا بدون نسخه مصرف می‌کنید یا مشکل کلیوی دارید.
نکات کلیدی
- منیزیم ممکن است به‌طور جزئی باعث بهبود سطح کلسترول و حمایت از سلامت قلب شود.
- برای پشتیبانی طبیعی از سلامت قلب، غذاهای غنی از منیزیم مانند سبزی‌های برگ سبز، حبوبات، آجیل و غلات کامل را انتخاب کنید.
- به‌خاطر داشته باشید که مکمل‌های منیزیم جایگزین داروهای تجویزشده برای کلسترول نیستند، اما ممکن است مزایای مکملی برای برخی افراد داشته باشند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Hoogerbrugge N, Cobbaert C, de Heide L, Birkenhäger JC. Oral physiological magnesium supplementation for 6 weeks with 1 g/d magnesium oxide does not affect increased Lp(a) levels in hypercholesterolaemic subjects. Magnes Res. 1996;9(2):129-132.
- Asbaghi O, Moradi S, Nezamoleslami S, et al. The effects of magnesium supplementation on lipid profile among type 2 diabetes patients: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Biol Trace Elem Res. 2021;199(3):861-873. doi:10.1007/s12011-020-02209-5
- Hariri M, Sohrabi M, Gholami A. The effect of magnesium supplementation on serum concentration of lipid profile: an updated systematic review and dose-response meta-analysis on randomized controlled trials. Nutr J. 2025;24(1):24. Published 2025 Feb 4. doi:10.1186/s12937-025-01085-w
- Guerrero-Romero F, Rodríguez-Morán M. Low serum magnesium levels and metabolic syndrome. Acta Diabetol. 2002;39(4):209-213. doi:10.1007/s005920200036
- Al Alawi AM, Majoni SW, Falhammar H. Magnesium and human health: perspectives and research directions. Int J Endocrinol. 2018;2018:9041694. Published 2018 Apr 16. doi:10.1155/2018/9041694
- National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Magnesium - health professional fact sheet.
- Rosanoff A, Costello RB, Johnson GH. Effectively prescribing oral magnesium therapy for hypertension: a categorized systematic review of 49 clinical trials. Nutrients. 2021;13(1):195. Published 2021 Jan 10. doi:10.3390/nu13010195
- U.S. Food and Drug Administration. Petition for a qualified health claim for magnesium and reduced risk of high blood pressure (hypertension) (docket No. FDA-2016-Q-3770).
- Rosique-Esteban N, Guasch-Ferré M, Hernández-Alonso P, Salas-Salvadó J. Dietary magnesium and cardiovascular disease: a review with emphasis in epidemiological studies. Nutrients. 2018;10(2):168. Published 2018 Feb 1. doi:10.3390/nu10020168
- DiNicolantonio JJ, Liu J, O'Keefe JH. Magnesium for the prevention and treatment of cardiovascular disease. Open Heart. 2018;5(2):e000775. Published 2018 Jul 1. doi:10.1136/openhrt-2018-000775
- Liu M, Dudley SC Jr. Magnesium, oxidative stress, inflammation, and cardiovascular disease. Antioxidants (Basel). 2020;9(10):907. Published 2020 Sep 23. doi:10.3390/antiox9100907
- https://www.verywellhealth.com/magnesium-and-cholesterol-11759967
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
