بحث دیرینهای وجود دارد که آیا دوش گرفتن در صبح بهتر است یا شب، اما تحقیقات علمی نشان میدهد که پاسخ میتواند به کیفیت خواب شما مرتبط باشد. طبق نظر پژوهشگران خواب، دوش گرفتن حدود دو ساعت قبل از خواب میتواند استراحت عمیقتر و خواب آرامتری برایتان به ارمغان بیاورد و به بهبود چرخه طبیعی بدن کمک کند.
چرا دوش گرفتن شبانه برای خواب شما بهتر است
۱. به شما کمک میکند سریعتر به خواب بروید
دمای بدن یکی از اجزای کلیدی ریتم شبانهروزی است و این چرخه بهطور طبیعی در طول روز افزایش و در شب کاهش مییابد تا به مغز علامت دهد که زمان خواب فرا رسیده است. یک دوش آب گرم میتواند این افت دما را تسریع کند و فرآیند ورود به خواب را برای بدن سادهتر کند.
«آب گرم باعث گشاد شدن عروق خونی در پوست میشود که جریان خون به سطح بدن را افزایش میدهد» دکتر شهاب حقایق، پژوهشگر خواب و مدرس بیهوشی در دانشکده پزشکی هاروارد میگوید. این فرآیند اتساع عروق (وازودیلاسیون) نهتنها به دفع حرارت کمک میکند، بلکه بدن را برای گذر از حالت بیداری به استراحت آمادهتر میکند.
او اضافه میکند: «وقتی از محیط گرم خارج میشوید، این جریان خون افزایشیافته در سطح پوست باعث میشود حرارت بهسرعت در هوای خنکتر پراکنده شود و دمای مرکزی بدن افت کند.» چنین کاهشی در دمای بدن یک سیگنال قوی برای مغز است که زمان خواب نزدیک است و چرخه خواب را تحریک میکند.
مرور تحقیقات حقایق نشان داده است که حمام یا دوش گرفتن با آب گرم حدود یک تا دو ساعت قبل از خواب، به افراد کمک میکند سریعتر به خواب بروند.¹ این یافته نشان میدهد که حتی تغییرات ساده در عادات شبانه میتواند تأثیر قابلتوجهی بر کیفیت خواب داشته باشد.
۲. کیفیت و کارایی خواب را بهبود میدهد
یک دوش آب گرم نهتنها به سریعتر خوابیدن کمک میکند بلکه کیفیت خواب شما را نیز ارتقا میدهد. مرور تحقیقات حقایق همچنین نشان داد که دوش یا حمام قبل از خواب با دمای ۱۰۴ تا ۱۰۸.۵ درجه فارنهایت، کیفیت و کارایی خواب را – که به معنای میزان زمانی است که در رختخواب واقعاً خواب هستید – بهبود میبخشد.¹
او توضیح میدهد که خنک شدن بدن پس از دوش گرفتن، به بدن کمک میکند به دمای پایینتری که برای خوابی آرام و بدون وقفه نیاز است برسد. اگر زمانبندی بهدرستی انجام شود، حتی ده دقیقه قرار گرفتن در آب گرم میتواند این اثر را فعال کرده و بدن را آماده خواب عمیق کند.
۳. به انرژی بهتر و عملکرد مغزی کمک میکند
یک خواب شبانه خوب میتواند عملکرد شناختی، از جمله حافظه، تصمیمگیری و خلاقیت را تقویت کند و این موضوع به گفته امیلی مانوگیان، متخصص ریتم شبانهروزی و پژوهشگر موسسه سالک برای مطالعات زیستی، اهمیت ویژهای دارد. خواب کافی نقش مهمی در بازسازی سلولهای مغزی و عملکرد بهینه سیستم عصبی ایفا میکند.
به همین دلیل هماهنگ کردن زمان دوش گرفتن با ریتم شبانهروزی، میتواند به شما کمک کند روز بعد عملکرد ذهنی بهتری داشته باشید.² او اضافه میکند: «حمام کردن قبل از خواب میتواند بهعنوان یک سیگنال رفتاری عمل کند که به بدن میگوید زمان آرام شدن فرا رسیده است»؛ این امر به ورود راحتتر به حالت آرامش کمک میکند، بهویژه اگر بخشی از یک روتین منظم قبل از خواب باشد.

دوشهای صبحگاهی همچنان خوب هستند
اگر هنوز به دوش گرفتن صبحگاهی علاقه دارید، مشکلی ندارد. برای کسانی که شبها زیاد عرق میکنند، یک دوش صبحگاهی کوتاه میتواند به پاک کردن سلولهای مرده پوست، عرق و باکتریهایی که از ملحفه جذب شدهاند کمک کند.
برای برخی افراد، این کار همچنین راهی برای شروعی تازه و پرانرژی در ابتدای روز است. «اگر فقط میتوانید صبح ورزش کنید، احتمالاً به دوش گرفتن بعد از آن نیاز دارید» مانوگیان میگوید؛ «اما همچنان میتوانید با یک دوش یا حتی حمام پا در شب از مزایای خواب بهرهمند شوید.»
این برای شما چه معنایی دارد
اگر در به خواب رفتن مشکل دارید، صبحها احساس خوابآلودگی میکنید یا میخواهید برنامه آرامسازی خود را بهینه کنید، دوش گرفتن با آب گرم را حدود یک تا دو ساعت قبل از خواب امتحان کنید. حمام شبانه مانند یک سیگنال ملایم برای مغز و بدن عمل میکند تا برای استراحت شبانه آماده شوند.
این تغییر کوچک در عادتهای روزانه میتواند تأثیر بزرگی بر کیفیت خواب و انرژی روز بعد شما داشته باشد. به این ترتیب، دوش شبانه نهتنها یک فعالیت بهداشتی بلکه یک استراتژی مؤثر برای بهبود سلامت عمومی محسوب میشود.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Haghayegh S, Khoshnevis S, Smolensky MH, Diller KR, Castriotta RJ. Before-bedtime passive body heating by warm shower or bath to improve sleep: a systematic review and meta-analysis. Sleep Med Rev. 2019;46:124-135. doi:10.1016/j.smrv.2019.04.008
- Paller KA, Creery JD, Schechtman E. Memory and sleep: how sleep cognition can change the waking mind for the better. Annu Rev Psychol. 2021;72:123-150. doi:10.1146/annurev-psych-010419-050815
- https://www.verywellhealth.com/best-time-to-shower-for-sleep-and-energy-11777447
