دگرجنسگرای منعطف یا هِتروفلِکسیبل به فردی گفته میشود که اغلب دگرجنسگرا است؛ یعنی او معمولاً به افرادی با جنسیت متفاوت از خود جذب میشود، اما به صورت گاهبهگاه یا تحت شرایط خاص، کشش عاطفی یا جنسی نسبت به افراد همجنس خود را نیز تجربه میکند. این کشش میتواند به صورت عاطفی (تمایل به قرار گذاشتن با افراد) یا جنسی (تمایل به رابطه جنسی) یا ترکیبی از هر دو شکل بگیرد. این هویت جنسی، دامنهای از تجربیات را در بر میگیرد که عمدتاً دگرجنسگرایانه هستند اما انعطافپذیری قابل توجهی نسبت به سایر جنسیتها را نیز نشان میدهند.
۱. منشأ اصطلاح و نمودهای رایج
منشأ دقیق واژه “هِتروفلِکسیبل” به طور قطعی مشخص نیست، اما به نظر میرسد این اصطلاح در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی در فضای اینترنت ظهور کرده است. البته، تجربه “اغلب دگرجنسگرا بودن” پدیده جدیدی نیست و مدتها است که افرادی با هویت اصلی دگرجنسگرایی، درجاتی از کشش یا تمایل به تجربه با افراد همجنس را تجربه میکنند. این اصطلاح صرفاً ابزاری برای توصیف دقیقتر این تجربه است.
ویژگیهای رایج در عمل
دگرجنسگرایی منعطف برای هر فردی که با این هویت تعریف میشود، شکلی متفاوت دارد. برای مثال، یک مرد هتروفلکسیبل ممکن است در بیشتر مواقع جذب زنان و افراد غیردودویی (nonbinary) شود، اما گاهی به مردان نیز کشش پیدا کند. یک زن هتروفلکسیبل نیز ممکن است اغلب جذب مردان شود، اما برای تجربه با زنان نیز تمایل و آمادگی داشته باشد. تجارب فردی بسیار متنوع است و این هویت انعطافپذیر، اجازه میدهد تا افراد تعریف منحصر به فرد خود را از کشش داشته باشند.

۲. تفاوت هتروفلکسیبل با دوجنسگرایی
سوالی که اغلب مطرح میشود این است که آیا هِتروفلِکسیبل همان دوجنسگرایی (Bisexuality) نیست، زیرا دوجنسگرایی به معنای کشش جنسی به افراد بیش از یک جنسیت است. از نظر فنی، از آنجایی که افراد هتروفلکسیبل نیز به بیش از یک جنسیت کشش دارند، تعریف آنها میتواند در تعریف دوجنسگرایی جای گیرد. حقیقت این است که دوجنسگرایی یک طیف است و برخی از افراد دوجنسگرا بیشتر کشش خود را به یک جنسیت خاص تجربه میکنند و به همین دلیل، برخی افراد همزمان خود را دوجنسگرا و هتروفلکسیبل مینامند.
بحثهای جنجالی پیرامون اصطلاح
اصطلاح “هِتروفلِکسیبل” به دلایلی برای برخی افراد جنجالی و بحثبرانگیز است. برخی افراد هنوز معتقدند که گرایش جنسیتی یک فرد ثابت است و قابل انعطاف نیست. بحث دیگر این است که “هِتروفلِکسیبل” یک اصطلاح بیفوبیک (متعصبانه علیه دوجنسگرایان) است و به محو شدن دوجنسگرایی (bi-erasure) کمک میکند. این منتقدان معتقدند، فردی که به بیش از یک جنسیت جذب میشود باید به سادگی خود را دوجنسگرا بنامد. با این حال، همانطور که افراد از واژههایی مانند کوییر، پنسکسوال یا فلوئید برای توصیف کشش به بیش از یک جنسیت استفاده میکنند، حق انتخاب برچسب هویتی در نهایت متعلق به خود فرد است.
۳. دلایل انتخاب این هویت توسط افراد
دلایل متعددی وجود دارد که چرا برخی افراد ترجیح میدهند از اصطلاح “هِتروفلِکسیبل” به جای “دوجنسگرا” استفاده کنند. انتخاب برچسب هویتی کاملاً شخصی است و نیازی به توجیه برای دیگران ندارد.
- تأکید بر ترجیح غالب: ممکن است فرد بهشدت افراد با جنسیت متفاوت را ترجیح دهد و احساس کند که “هِتروفلِکسیبل” بهتر این تجربه خاص را منتقل میکند.
- عدم قطعیت در مورد هویت: برخی افراد ممکن است صرفاً نسبت به ایده کشش به همجنس “باز” باشند اما هنوز کاملاً مطمئن نباشند و این اصطلاح برایشان مناسبتر باشد.
- به رسمیت شناختن مزایای دگرجنسگرایی: فرد ممکن است بخواهد در کنار انعطافپذیری، امتیازات اجتماعی خود را به عنوان کسی که در ظاهر دگرجنسگرا به نظر میرسد، بپذیرد.
۴. سیالیت گرایش جنسی و یادگیری بیشتر
برای اینکه بدانید آیا هِتروفلِکسیبل اصطلاح مناسبی برای شماست، هیچ آزمون رسمی وجود ندارد. شما میتوانید با پرسیدن سوالاتی از خودتان به درک بهتری برسید: به چه کسانی بیشترین کشش را احساس میکنید؟ آیا در گذشته به افراد همجنس خود کشش داشتهاید؟ و در جهانی بدون تعصب جنسیتی، با چه کسانی قرار میگذاشتید؟ این سؤالات صرفاً ابزاری برای تأمل در مورد تجربیات و احساسات شما هستند.
تغییر هویت در طول زمان
به یاد داشته باشید که گرایش جنسی سیال است؛ به این معنا که میتواند در طول زمان تغییر کند. ممکن است شما امروز خود را هتروفلکسیبل بدانید، اما با گذشت زمان، تجربیات و احساساتتان تغییر کند و هویت دیگری را برای خود انتخاب کنید. تغییر در هویت جنسی به این معنا نیست که هویت قبلی شما نامعتبر بوده است و همه برچسبهایی که برای توصیف خود استفاده میکنید، محترم و پذیرفته شده هستند.
- Am I gay, lesbian or bisexual? (2018).
https://www.nhs.uk/live-well/sexual-health/am-i-gay-lesbian-or-bisexual/ - Coming out. (2017).
https://www.thetrevorproject.org/trvr_support_center/coming-out/ - General FAQ. (n.d).
https://www.asexuality.org/?q=general.html - https://www.healthline.com/health/heteroflexible#learn-more
