Getty Images | towfiqu ahamed
داروهای کاهش وزن مانند وگووی (سماغلوتاید) و زپباند (تیرزپاتید) با ریزش مو مرتبط بودهاند. هرچند این داروها مستقیماً موجب ریزش مو نمیشوند، اما کاهش سریع وزن ناشی از مصرف آنها میتواند باعث افزایش ریزش مو شود که این موضوع برای بسیاری از افراد نگرانکننده است و نیازمند شناخت علل و راهکارهای مدیریت آن میباشد.
چرا داروهای کاهش وزن ممکن است باعث ریزش مو شوند؟
داروهای کاهش وزن میتوانند باعث کاهش سریع وزن شوند که برای افراد دارای اضافه وزن یا چاقی مفید است، اما این کاهش سریع وزن فشار زیادی به بدن وارد کرده و میتواند موجب بروز بیماری «تلوژن افلوویوم» (TE) شود. تلوژن افلوویوم وضعیتی است که موها به طور غیرطبیعی و زودرس وارد مرحله استراحت (تلوژن) شده و شروع به ریزش میکنند؛ این مرحله از چرخه طبیعی مو حدود ۹ درصد موهای سر را تشکیل میدهد اما در این شرایط افزایش مییابد.۱
تغییرات هورمونی
داروهای آگونیست گیرندههای GLP-1 و داروهای ترکیبی GIP عملکرد هورمونهای اینکرتین را تقلید میکنند، هورمونهایی که از روده ترشح شده و اشتها را تنظیم میکنند، ترشح گلوکاگون (هورمونی که قند خون را بالا میبرد) را مهار کرده و سطح انسولین را افزایش میدهند.۲ تغییرات هورمونی ناشی از این داروها میتواند باعث بروز TE و ریزش مو شود که ارتباط پیچیدهای با تعادل هورمونی و سلامت فولیکولهای مو دارد.۱
کمبودهای تغذیهای
داروهای GLP-1 تخلیه معده را کند میکنند و باعث میشوند مدت بیشتری احساس سیری داشته باشید، همچنین بر ناحیهای از مغز که اشتها و میزان کالری دریافتی را کنترل میکند تأثیر میگذارند و به همین دلیل مصرف کالری کاهش مییابد و وزن کاهش پیدا میکند.۲ مصرف کالری و مواد مغذی ناکافی میتواند باعث ریزش مو شود، چرا که بدن تحت استرس قرار گرفته و TE را تشدید میکند. در رژیمهای غذایی یا محدودیت کالری، تأمین کافی کالری، پروتئین و مواد مغذی حیاتی است.۱ کمبودهای زیر به طور خاص میتوانند عامل TE باشند:۳
- آمینو اسیدهای پروتئینی
- بیوتین
- اسیدهای چرب
- آهن
- نیاسین
- سلنیوم
- ویتامین A
- ویتامین D
- روی
از سوی دیگر، مصرف بیش از حد برخی ویتامینها نیز ممکن است باعث ریزش مو شود که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد: ۳
- سلنیوم
- ویتامین A
- ویتامین E
اگر فکر میکنید کمبود تغذیهای عامل ریزش موی شما است، بهترین کار مشورت با پزشک است تا آزمایش خون انجام داده و برنامه درمانی متناسب با نیاز شما طراحی شود.
استرس
سطوح بالای استرس چه به صورت کوتاهمدت و چه بلندمدت میتواند سطح هورمون کورتیزول را افزایش دهد. کورتیزول هورمونی استروئیدی است که به بدن کمک میکند به استرس پاسخ دهد و التهاب، فشار خون و قند خون را کنترل میکند.۴ افزایش کورتیزول سلولهای بنیادی فولیکول مو را غیرفعال کرده و رشد مو را مهار میکند؛ این فرآیند باعث میشود فولیکولهای مو وارد فاز استراحت شده و موها ریزش پیدا کنند. همچنین کورتیزول میتواند التهاب اطراف فولیکول مو ایجاد کند که به نوبه خود منجر به ریزش مو میشود.۵ استرس میتواند از عوامل مختلفی نشأت گیرد، از جمله:۶
- استرسهای عاطفی
- بیماریهای پزشکی
- بیماریهای شدید
- جراحی
کدام داروهای کاهش وزن باعث ریزش مو میشوند؟
تعدادی از داروهای کاهش وزن ممکن است باعث ریزش مو شوند که این ریزش بیشتر واکنشی به کاهش سریع وزن است تا عارضه مستقیم دارو. داروهای کاهش وزنی که ممکن است ریزش مو ایجاد کنند عبارتاند از:
- Contrave (نالتروکسن/بوپروپیون)۷
- Mounjaro (تیرزپاتید)۸
- Ozempic (سماغلوتاید)۹
- Qsymia (فنتِرمین/توپیرامات)۱۰
- توپیرامات۱۱
- Wegovy۲
- Zepbound۱۲
- Zonegran (زونیسامید)۱۳
ریزش مو در هنگام مصرف داروهای کاهش وزن چقدر شایع است؟
ریزش مو هنگام مصرف داروهای کاهش وزن ممکن است رخ دهد اما به نظر نسبتاً نادر است. دادههای کافی در این زمینه وجود ندارد ولی شواهد نشان میدهد ریزش مو بیشتر به دلیل کاهش سریع وزن است. نتایج آزمایشات بالینی زپباند نشان داد حدود ۵٪ افراد مصرفکننده این دارو دچار ریزش مو شدهاند که این میزان در تمام دوزهای دارو ثابت بود.۱۲ در بالاترین دوز وگووی، ریزش مو در ۳٪ شرکتکنندگان گزارش شده بود در مقابل ۱٪ در گروه دارونما (پلاسبو).۲ آنالیز گزارشهای عوارض جانبی FDA از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ نشان داد گزارش ریزش مو با سماغلوتاید و تیرزپاتید افزایش یافته است.۱۴ همچنین ریزش مو پس از جراحیهای متابولیک و چاقی شایع است؛ یک مرور سیستماتیک نشان داد که پس از جراحی ۵۷٪ افراد ریزش مو را گزارش کردهاند و زنان و کسانی که کمبودهای تغذیهای دارند بیشتر در معرض این مشکل هستند.۱۵
آیا ریزش مو دائمی است؟
فولیکولهای مو در طول زندگی بین ۱۰ تا ۳۰ بار وارد چرخههای مختلف رشد و استراحت میشوند تا از ریزش همزمان همه موها جلوگیری کنند. به طور طبیعی، روزانه حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ تار مو ریزش میکند.۱ تلوژن افلوویوم باعث ریزش مو بیش از حد میشود اما معمولاً دائمی نیست و ممکن است مزمن شود. این حالت معمولاً چند ماه پس از رویداد محرک شروع میشود.۱۶ وقتی علت TE شناسایی و درمان شود، معمولاً ریزش مو متوقف میشود و موها ظرف شش تا نه ماه دوباره رشد میکنند مگر اینکه عامل محرک باقی بماند. پس از کاهش یا توقف سریع وزن، معمولاً موها دوباره رشد خواهند کرد.۱۶
چگونه ریزش مو را کاهش دهیم؟
آگاهی از اینکه بیشتر از حد معمول مو میریزید، میتواند ناراحتکننده باشد؛ اما رعایت برخی عادات سالم میتواند از ریزش بیش از حد جلوگیری کند. سیگار کشیدن باعث التهاب در بدن شده و ریزش مو را تشدید میکند، بنابراین اگر سیگاری هستید، تلاش برای ترک یا کاهش آن مفید است.۱۷ استرس بر سلامت جسمی و روانی شما تأثیر میگذارد؛ گرچه بخشی از استرس غیرقابل اجتناب است، اما افزودن عادات سالم به برنامه روزانه میتواند کمککننده باشد.
رعایت یک برنامه مراقبت ملایم از مو میتواند موها را محافظت کرده و از آسیبهای بیشتر جلوگیری کند؛ نکات زیر در این زمینه موثرند:۱۷
- استفاده از نرمکننده بدون آبکشی و محافظ حرارتی
- اجتناب از درمانهای روغن داغ
- پرهیز از بستن محکم موها مانند گوجهای، دم اسبی، دم دوشاخه یا بافت
- شانه زدن یا برس کشیدن ملایم موها
- محدود کردن استفاده از اتوهای مو، بابلیس و شانههای داغ
- استفاده از شامپو و نرمکننده ملایم
- استفاده از پایینترین درجه حرارت سشوار یا خشک کردن طبیعی مو
درمان ریزش مو ناشی از داروهای کاهش وزن
TE معمولاً موقتی است و پس از رفع علت زمینهای خودبهخود برطرف میشود؛ اگرچه میتواند ناراحتکننده باشد، اما معمولاً نیاز به درمان ندارد. با این حال روشهایی وجود دارد که میتوان ریزش مو را کاهش داده و رشد مجدد را تحریک کرد و بهتر است قبل از شروع هر درمان یا داروی جدید با پزشک یا متخصص پوست مشورت کنید.
سبک زندگی
افزایش جریان خون به پوست سر به رشد مو کمک میکند؛ ماساژ پوست سر باعث افزایش جریان خون شده و به کشش فولیکولها و افزایش ضخامت مو کمک میکند. یک مطالعه بر روی بیش از ۳۰۰ نفر نشان داد ماساژ روزانه پوست سر میتواند ریزش مو را کاهش داده و رشد مو را تحریک کند.۱
ویتامینها و مواد معدنی برای سلامت مو ضروری هستند و بهترین روش دریافت آنها تغذیه متعادل شامل میوهها، سبزیجات، پروتئینها و غلات کامل است.۱۷ اگرچه داروهای کاهش وزن اشتها را کاهش میدهند، باید کالری و پروتئین کافی مصرف شود، زیرا پروتئین حاوی آمینو اسیدهایی است که برای رشد مو حیاتیاند و کمبود آنها با برخی انواع ریزش مو مرتبط است.۱
دارو
مینوکسیدیل که به صورت خوراکی نیز مصرف میشود، دارویی برای فشار خون است که در درمان ریزش مو (آلوپسی) نیز کاربرد دارد؛ این دارو با گشاد کردن عروق خونی باعث افزایش جریان خون میشود. مینوکسیدیل به شکل قرص خوراکی، محلول و فوم موضعی موجود است. اگرچه مینوکسیدیل درمان قطعی TE نیست، اما به صورت غیررسمی برای این بیماری استفاده میشود و مصرف مداوم آن برای حفظ اثر لازم است، چرا که قطع مصرف باعث کاهش جریان خون و ریزش مجدد مو میشود.۱
ویتامینها و مواد معدنی در رشد مو اهمیت دارند و اگر TE ناشی از کمبود تغذیهای باشد، مکملهای بدون نسخه ممکن است مفید باشند. محصولاتی مانند Nutrafol، Viviscal و Untangled ترکیبی از ویتامینها، مواد معدنی و گیاهان دارویی دارند. البته مصرف بیش از حد ویتامینها ممکن است مضر باشد؛ مثلاً ویتامین A و سلنیوم در مقادیر زیاد میتوانند باعث ریزش مو شوند.۱۸ بیوتین (ویتامین B7) که در بسیاری از مکملهای مو موجود است، ممکن است در انجام برخی آزمایشهای پزشکی اختلال ایجاد کند.
روشهای درمانی
درمان با نور کمسطح (LLLT) که مورد تأیید FDA است، برای درمان ریزش مو کاربرد دارد؛ این روش با استفاده از طول موجهای پایین نور، پوست را تحریک کرده و فولیکولهای مو را به فاز رشد (آناژن) بازمیگرداند.۱ مطالعهای که ریزش مو ناشی از سندرم طولانیمدت کووید را بررسی کرده بود نشان داد ۱۲ هفته درمان با نور، ریزش مو را کاهش داده و رشد و ضخامت مو را افزایش میدهد.۲۰
اگرچه اغلب موارد TE موقتی هستند و نیازی به درمان ندارند، TE مزمن ممکن است با تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) بهبود یابد. این روش شامل گرفتن نمونه خون، جداسازی پلاکتها و تزریق مجدد آن به پوست سر است. PRP حاوی عوامل رشد است که رشد مو را تحریک و انتقال به فاز آناژن را افزایش میدهد. متاآنالیز سال ۲۰۲۰ نشان داد PRP میتواند تراکم و ضخامت مو را افزایش دهد.۱
چه زمانی باید با پزشک صحبت کنید؟
اگر دچار ریزش مو هستید، مهم است که با پزشک خود مشورت کنید تا علت ریزش مشخص و بهترین درمان برای شما تعیین شود.
نکات کلیدی
- کاهش سریع وزن ناشی از داروهای کاهش وزن میتواند موجب ریزش مو شود.
- ریزش مو به دلیل این داروها معمولاً موقتی است و موها دوباره رشد میکنند.
- پیش از شروع هر مکمل یا داروی جدید حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
-
- Natarelli N, Gahoonia N, Sivamani RK. Integrative and mechanistic approach to the hair growth cycle and hair loss. J Clin Med. 2023;12(3):893. Published 2023 Jan 23. doi:10.3390/jcm12030893
- Novo Nordisk. Wegovy prescribing information.
- Guo EL, Katta R. Diet and hair loss: effects of nutrient deficiency and supplement use. Dermatol Pract Concept. 2017;7(1):1-10. Published 2017 Jan 31. doi:10.5826/dpc.0701a01
- Cleveland Clinic. Cortisol.
- Thom E. Stress and the hair growth cycle: cortisol-induced hair growth disruption. J Drugs Dermatol. 2016;15(8):1001-1004.
- Asghar F, Shamim N, Farooque U, et al. Telogen effluvium: a review of the literature. Cureus. 2020;12(5):e8320. doi:10.7759/cureus.8320
- ClinicalKey. Contrave drug monograph.
- ClinicalKey. Tirzepatide drug monograph.
- ClinicalKey. Semaglutide drug monograph.
- ClinicalKey. Qsymia drug monograph.
- ClinicalKey. Topiramate drug monograph.
- Eli Lilly. Zepbound prescribing information.
- ClinicalKey. Zonisamide drug monograph.
- Godfrey H, Leibovit‐Reiben Z, Jedlowski P, et al. Alopecia associated with the use of semaglutide and tirzepatide: A disproportionality analysis using the FDA adverse event reporting system (FAERS) from 2022 to 2023. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology. 2025 Feb;39(2):e153-e154. doi: 10.1111/jdv.20197. Epub 2024 Jun 24. PMID: 38925559.
- Zhang W, Fan M, Wang C, et al. Hair loss after metabolic and bariatric surgery: a systematic review and meta-analysis. Obes Surg. 2021;31(6):2649-2659. doi:10.1007/s11695-021-05311-2
- American Academy of Dermatology. Do you have hair loss or hair shedding?
- American Academy of Dermatology Association. Hair loss: tips for managing.
- Harvard Health Publishing. Harvard Medical School. Vitamins, minerals, and hair loss: Is there a connection?
- American Hair Loss Association. Understanding the differences between red light therapy, LED caps, and low-level light therapy devices for hair loss.
- Gerkowicz A, Bartosińska J, Krakowski P, et al. Red LED light therapy for telogen effluvium in the course of long COVID in patients with and without androgenetic alopecia. Ann Agric Environ Med. 2024;31(2):239-247. doi:10.26444/aaem/177238
- https://www.verywellhealth.com/do-weight-loss-drugs-cause-hair-loss-11754138
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
