هیپوپلازی وضعیتی است که در آن اندامها یا بافتها تعداد سلولهای کمتری نسبت به حد طبیعی دارند و سلولها نیز به طور کامل تکامل نیافتهاند. این بیماری معمولاً از بدو تولد وجود دارد. درمان هیپوپلازی به نوع و شدت آن بستگی دارد و ممکن است شامل جراحی، دارو یا سایر مداخلات پزشکی باشد. مدیریت هیپوپلازی نیازمند تیم مراقبتهای تخصصی بر اساس اندام یا بخشی از بدن درگیر است.
هیپوپلازی زمانی رخ میدهد که اندامها یا بافتها کمتر از تعداد معمول سلول داشته باشند و سلولها نیز رشد و تکامل کافی نداشته باشند. این وضعیت میتواند هر بخشی از بدن را تحتتأثیر قرار دهد. معمولاً در بدو تولد وجود دارد اما ممکن است در دوران بارداری، هنگام تولد، در نوزادی یا حتی در مراحل بعدی زندگی تشخیص داده شود.
برخی از اندامهایی که بیشتر تحتتأثیر قرار میگیرند شامل مغز، پستانها، چشمها، قلب، دندانها، بیضهها، تیموس یا رحم هستند.
هیپوپلازی اندامهای مختلف در زنان و مردان
هیپوپلازی میتواند هر اندام یا سیستم بدن را در زنان و مردان تحت تأثیر قرار دهد، اما معمولاً به شکلهای متفاوتی ظاهر میشود.
برای مثال، اگرچه هم زنان و هم مردان میتوانند دچار هیپوپلازی پستان شوند، این حالت در زنان شایعتر است به دلیل رشد پستانها در دوران بلوغ. افراد با هیپوپلازی پستان ممکن است رشد غدد شیری بیشتری را در یک طرف نسبت به طرف دیگر تجربه کنند.
تقریباً تعداد مردان و زنان مبتلا به هیپوپلازی مینای دندان برابر است، اما زنان در اغلب موارد موارد شدیدتری را تجربه میکنند. هیپوپلازی قلب در مردان بیشتر از زنان مشاهده میشود.
در این مقاله، واژه «مردان» به افرادی که با آلت تناسلی مردانه متولد شدهاند اشاره دارد و «زنان» به افرادی که با رحم متولد شدهاند.
سایر اندامهایی که ممکن است دچار هیپوپلازی شوند عبارتاند از:
-
مغز: هیپوپلازی مخچه زمانی رخ میدهد که بخشی از مغز که مسئول تنظیم حرکات عضلانی و هماهنگی است، تکامل کافی نداشته باشد.
-
چشمها: هیپوپلازی عصب بینایی منجر به از دست دادن جزئی یا کامل بینایی به دلیل رشد ناکافی عصب بینایی میشود.
-
قلب: سندرم قلب چپ هیپوپلاستیک از بدو تولد وجود دارد. در این حالت سمت چپ قلب به اندازه کافی رشد نکرده است و این مانع جریان طبیعی خون میشود.
-
دندانها: هیپوپلازی مینا زمانی رخ میدهد که مینا به طور کامل شکل نگرفته باشد و منجر به دندانهای نازک، تغییر رنگداده و مستعد آسیب شود.
-
تیموس: تیموس بخشی از سیستم ایمنی است و بدن را با تولید سلولهای سفید در برابر عفونتها حمایت میکند. در هیپوپلازی تیموس، این اندام تکامل کافی ندارد و بدن در برابر عفونتها آسیبپذیرتر میشود.

علل: چرا هیپوپلازی رخ میدهد؟
علل هیپوپلازی میتواند بسته به نوع و فرد متفاوت باشد. بهعنوان مثال، هیپوپلازی مخچه میتواند ناشی از ژنتیک باشد یا در نتیجه عواملی مانند قرار گرفتن در معرض سموم یا ویروسها در دوران بارداری ایجاد شود.
بیشتر افراد با این بیماری متولد میشوند. علاوه بر ژنتیک، تولد زودرس نیز خطر را افزایش میدهد. زیرا مخچه بخشی از مغز است که در مراحل پایانی بارداری رشد میکند، نوزادانی که زودتر به دنیا میآیند ممکن است دچار هیپوپلازی مخچه شوند.
در برخی موارد، علت ناشناخته باقی میماند.
انواع هیپوپلازی همراه با علائم
انواع متعددی از هیپوپلازی وجود دارد. به طور کلی بر اساس بخشی از بدن که تحت تأثیر قرار میگیرند، نامگذاری میشوند. برای مثال، نوعی از هیپوپلازی که قلب را تحتتأثیر قرار میدهد، هیپوپلازی قلبی نامیده میشود.
برخی از انواع هیپوپلازی:
-
هیپوپلازی قلبی: این نوع قلب را تحتتأثیر قرار میدهد و شامل سندرم قلب چپ هیپوپلاستیک و سندرم قلب راست هیپوپلاستیک است. علائم شامل مشکلات تنفسی، افزایش ضربان قلب، مشکل در تغذیه نوزاد و کاهش تحمل فعالیت بدنی در کودکان و بزرگسالان است.
-
سندرم دیجورج (هیپوپلازی تیموس): علائم شامل ضعف عضلانی، افزایش ابتلا به عفونت، مشکل در مبارزه با عفونتها، مشکلات تغذیهای، تأخیر در یادگیری و نقایص قلبی است.
-
سندرم کلاینفلتر (هیپوپلازی بیضه): علائم ممکن است شامل بیضههای کوچک، ضعف استخوان یا عضلات، کاهش سطح انرژی و بلوغ دیررس باشد.
-
هیپوپلازی عصب بینایی: این نوع عصب چشم را که چشم را به مغز متصل میکند، درگیر میسازد. علائم شامل مشکلات بینایی و گاهی از دست دادن بینایی است.
-
هیپوپلازی ترنر (هیپوپلازی مینا): این نوع دندانها را تحتتأثیر قرار میدهد. علائم شامل دندانهای نازک، تغییر رنگداده، حساس یا دارای شیار و فرو رفتگی است.
هیپوپلازی بدون علائم: از کجا بفهمیم؟
برخی افراد مبتلا به هیپوپلازی هیچ علائمی ندارند. بهعنوان مثال، امکان دارد فردی با هیپوپلازی عصب بینایی همچنان دید ۲۰/۲۰ داشته باشد و در صورت خفیف بودن بیماری هیچ علائمی نداشته باشد.
همچنین، افراد با انواع خفیف دیگر هیپوپلازی بهندرت علائم را تجربه میکنند. در این شرایط، هیپوپلازی ممکن است فقط از طریق آزمایشها، مانند تصویربرداری در نوزادی یا مراحل بعدی زندگی، شناسایی شود.
در موارد شدید، معمولاً علائم از بدو تولد یا مدت کوتاهی پس از آن وجود دارند که منجر به انجام آزمایش و در نهایت تشخیص میشوند.
درمان هیپوپلازی
درمان هیپوپلازی به نوع، شدت و شرایط فرد بستگی دارد. برای مثال:
-
سندرم قلب چپ هیپوپلاستیک: درمان ممکن است شامل جراحی، لوله تغذیه، دارو و نیاز به مراقبت و پیگیری مادامالعمر باشد.
-
هیپوپلازی مخچه: درمان ممکن است شامل کنترل علائم مرتبط مانند مصرف دارو برای تشنج باشد.
-
هیپوپلازی مینا: درمان اغلب شامل بازسازی دندانها با اتصال رزین به مینا یا عاج (بخش اصلی حمایتی دندان) است.
برای دریافت برنامه درمانی مناسب، مشاوره با پزشک یا تیم مراقبتی ضروری است. این تیم میتواند شامل پزشک عمومی، متخصص اطفال (برای نوزادان و کودکان خردسال) و متخصص مرتبط با اندام درگیر باشد. بهعنوان مثال، فردی با سندرم قلب چپ هیپوپلاستیک ممکن است به یک متخصص قلب ارجاع داده شود.
مدیریت و زندگی با هیپوپلازی مادرزادی
همانند گزینههای درمانی، مدیریت و زندگی با هیپوپلازی مادرزادی نیز به نوع، شدت و فرد بستگی دارد.
-
افرادی که به دلیل هیپوپلازی مخچه مشکلات هماهنگی دارند، ممکن است از وسایل کمکی مانند ویلچر سود ببرند.
-
در برخی موارد، علائم را میتوان کنترل کرد.
-
تطبیقهای آموزشی میتوانند در رفع مشکلات یادگیری مؤثر باشند.
-
گفتاردرمانی یا سایر انواع توانبخشی میتوانند برای افرادی که تأخیرهای رشدی دارند، مفید باشند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Connolly JO, Neild GH. Congenital anomalies of the kidney and urinary tract. In: Comprehensive Clinical Nephrology. Elsevier; 2010:609-626. doi:10.1016/B978-0-323-05876-6.00050-2
- Bhardwaj M, Joshi A, Chakole S, Goel DB, Sardesai A. Becker’s nevus in a male: a case report. Cureus. 15(9):e45005. doi:10.7759/cureus.45005
- Griffin RC, Donlon D. Patterns in dental enamel hypoplasia by sex and age at death in two archaeological populations. Archives of Oral Biology. 2009;54:S93-S100. doi:10.1016/j.archoralbio.2008.09.012
- Basson MA, Wingate RJ. Congenital hypoplasia of the cerebellum: developmental causes and behavioral consequences. Front Neuroanat. 2013;7. doi:10.3389/fnana.2013.00029
- American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus. Optic nerve hypoplasia.
- Centers for Disease Control and Prevention. Hypoplastic left heart syndrome.
- Salanitri S, Seow WK. Developmental enamel defects in the primary dentition: aetiology and clinical management. Aust Dent J. 2013;58(2):133-266. doi:10.1111/adj.12039
- Shissler SC, Bhandoola A. ThymUS in times of stress. Nat Immunol. 2021;22(5):545-549. doi:10.1038/s41590-021-00897-2
- Spoto G, Amore G, Vetri L, et al. Cerebellum and prematurity: a complex interplay between disruptive and dysmaturational events. Front Syst Neurosci. 2021;15:655164. doi:10.3389/fnsys.2021.655164
- MedlinePlus. Kleinfelter syndrome.
- Lakshman AR, Kanneppady SK, Castelino RL. Turner's tooth with unique radiographic presentation: a case report. Gen Dent. 2014;62(5):52-54.
- https://www.verywellhealth.com/hypoplasia-8415056
