بولیمیا نوروزا
بولیمیا نوروزا یک اختلال خوردن جدی است که باعث میشود فرد در یک زمان مقدار زیادی غذا بخورد (پرخوری) و سپس آن را از بدنش خارج کند (پاکسازی). این اختلال میتواند عوارض جدی و خطرناکی به همراه داشته باشد. با این حال، امکان بهبودی وجود دارد و میتوان با درمان مناسب این بیماری را کنترل کرد.
بولیمیا نوروزا چیست؟
بولیمیا نوروزا که بهطور مختصر بولیمیا هم نامیده میشود، نوعی اختلال خوردن است که با مصرف سریع و زیاد غذا در مدت کوتاه مشخص میشود. پس از این پرخوری، فرد اقدام به پاکسازی میکند تا غذایی که خورده را از بدن خارج کند. این رفتار میتواند بهصورت مکرر و غیرقابل کنترل باشد.
افراد مبتلا ممکن است احساس کنند که کنترل خود را روی غذا خوردنشان از دست دادهاند. برخی ممکن است در تنهایی و بهصورت مخفیانه مقدار زیادی غذا مصرف کنند که این باعث بروز احساس گناه و شرم در آنها میشود. برای مقابله با این احساسات، ممکن است به تهوع خودخواسته، استفاده از ملینها یا ورزش بیش از حد روی بیاورند.
این بیماری همچنین تأثیر عمیقی روی تصور فرد از خود دارد. بیمار ممکن است ارزش خود را تنها بر اساس ظاهر بدنش قضاوت کند و حس کند تنها چیزی که میتواند کنترل کند، نحوه خروج غذا از بدنش است. این چرخه ناسالم میتواند به پیامدهای جدی و حتی تهدیدکننده زندگی منجر شود. اما باید بدانید که شما تنها نیستید و کمکهای مؤثر در دسترس است.
انواع بولیمیا
بولیمیا دو نوع اصلی دارد که بر اساس روشهایی که فرد برای خارج کردن غذا از بدن یا کاهش وزن انجام میدهد، دستهبندی میشود:
* پاکسازی: شامل ایجاد تهوع خودخواسته، استفاده از ملینها، دیورتیکها، تنقیهها یا داروهای دیگر برای حذف غذا از بدن است.
* غیرپاکسازی: شامل ورزش بیش از حد یا روزهداری به شیوهای که به سلامت یا زندگی روزمره فرد آسیب میرساند.
علائم و علل
بولیمیا علائم مشترک زیادی دارد ولی ممکن است در هر فرد متفاوت باشد و به شکلهای مختلف بروز کند. علائم شایع شامل پرخوری، پاکسازی، کاهش اعتماد به نفس، نوسانات خلقی و حتی غش کردن است.
علائم بولیمیا نوروزا
از علائم رایج این بیماری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
* خوردن مقدار زیادی غذا در یک وعده (پرخوری)
* پاکسازی غذا پس از پرخوری
* ترس شدید از افزایش وزن و تمایل به انجام هر کاری برای کاهش وزن
* احساس از دست دادن کنترل در خوردن
* کاهش اعتماد به نفس و احساس کمارزشی
* شرم یا گناه پس از غذا خوردن
* افسردگی، اضطراب، نوسانات شدید خلقی یا مصرف مواد
* غش کردن
* یبوست
* قاعدگی نامنظم
* ضعف عضلانی
* قرمزی چشمها
* تورم صورت (گونههای متورم شبیه به گونههای سنجاب)
هر فردی ممکن است علائم متفاوتی نشان دهد. برای مثال، ممکن است شما قبل از پاکسازی مقدار زیادی غذا نخورید بلکه هر میزان غذایی باعث بروز احساس منفی و تمایل به پاکسازی شود. همچنین روشهای پاکسازی نیز میتواند متفاوت باشد.
علل بولیمیا
علت دقیق بولیمیا نوروزا مشخص نیست اما تحقیقات نشان میدهد که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و رفتارهای یادگرفته شده در ایجاد این اختلال نقش دارند. رسانهها و فرهنگ عامه ممکن است فشار زیادی برای داشتن یک نوع خاص از بدن ایجاد کنند. این فشارها میتواند تصویر ذهنی فرد از بدن و اعتماد به نفس او را تحت تأثیر قرار دهد. علاوه بر این، احساس استرس، ناراحتی یا ناتوانی در کنترل شرایط نیز میتواند منجر به توسعه این اختلال شود.
عوامل خطر
هر کسی ممکن است به بولیمیا مبتلا شود اما برخی افراد بیشتر در معرض خطر هستند. این گروهها شامل نوجوانان و جوانان، افرادی که سابقه خانوادگی اختلال خوردن دارند، کسانی که به بیماریهای روانی مانند اضطراب یا افسردگی مبتلا هستند و زنان میشوند.
عوارض بولیمیا
بولیمیا میتواند خطرات زیادی برای سلامت جسمی ایجاد کند که برخی از آنها بسیار جدی و حتی تهدیدکننده زندگی هستند. این عوارض شامل موارد زیر میشود:
* نامنظمی ضربان قلب (آریتمی)
* آسیب به رودهها و معده
* مشکلات دندانی مانند فرسایش دندانها، شفاف شدن یا پوسیدگی
* التهاب و پارگی مری (ازوفاژیت)
* بیماری ریفلاکس معده به مری (GERD)
* نارسایی قلبی
* سندرم روده تحریکپذیر (IBS)
* افزایش خطر خودکشی
* سوء تغذیه و کمآبی بدن
* تورم گونهها
* زخمهای گلو و معده
* دیابت نوع ۲
درمان زودهنگام بولیمیا میتواند از ایجاد این عوارض و پیامدهای بلندمدت جلوگیری کند.
تشخیص و آزمایشها
روشهای تشخیص بولیمیا
پزشک برای تشخیص این اختلال معاینه فیزیکی انجام میدهد و درباره سابقه پزشکی و علائم شما سؤال میکند. ممکن است هنگام صحبت درباره این موضوع احساس اضطراب کنید اما مهم است که صادق باشید تا پزشک بتواند بهترین کمک را به شما ارائه دهد.
پزشک علائم شما را بر اساس معیارهای راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5-TR) بررسی میکند. ممکن است سوالاتی مانند موارد زیر از شما بپرسد:
* آیا بارها دچار پرخوری شدهاید؟
* آیا احساس میکنید کنترل خود را روی خوردن از دست دادهاید؟
* آیا رفتارهای پاکسازی دارید؟
* آیا حداقل هفتهای یک بار به مدت سه ماه پرخوری داشتهاید؟
* آیا وزن یا شکل بدنتان تأثیر قوی روی تصویر ذهنی شما دارد؟
هیچ آزمایش خاصی برای تشخیص بولیمیا وجود ندارد اما ممکن است پزشک برای ارزیابی وضعیت سلامت عمومی شما آزمایشهایی مانند آزمایش خون، نوار قلب، آزمایش عملکرد کلیه و ادرار را درخواست کند.
مدیریت و درمان
روشهای درمان بولیمیا
پزشک ممکن است روشهای درمانی زیر را توصیه کند:
* درمان روانشناختی: درمان شناختی-رفتاری نوعی رواندرمانی است که به شما کمک میکند افکار و رفتارهای ناسالم خود را تغییر دهید. در جلسات با درمانگر اهدافی تنظیم میکنید و روی تغییر افکار منفی و الگوهای رفتاری کار میکنید.
* مشاوره تغذیهای: همکاری با یک متخصص تغذیه یا مشاور به شما کمک میکند رابطه سالمتری با غذا برقرار کنید و الگوهای خوردن خود را بهبود ببخشید.
* دارودرمانی: داروهایی مانند مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) میتوانند پرخوری و پاکسازی را کاهش دهند و همچنین برای درمان اضطراب و افسردگی مؤثر هستند.
* گروههای حمایتی: پیوستن به گروههای حمایتی میتواند به روند بهبودی شما کمک کند. صحبت و ارتباط با دیگرانی که تجربه مشابه دارند، میتواند احساس حمایت و انگیزه ایجاد کند.
هیچ درمان واحدی برای همه افراد جوابگو نیست و ممکن است نیاز باشد چند روش مختلف را امتحان کنید تا به بهترین نتیجه برسید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
اگر رابطه شما با غذا باعث استرس یا اختلال در زندگی روزمرهتان شده است، باید با پزشک یا متخصص سلامت روان مشورت کنید.
در صورت بروز علائم جدی مانند درد قفسه سینه، سرگیجه، غش کردن، تپش قلب، تنگی نفس یا گلودرد شدید باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.
اگر افکار خودکشی دارید، میتوانید هر زمان با خط ملی بحران و خودکشی (شماره 988 در آمریکا) تماس بگیرید یا پیامک بفرستید. همچنین در مواقع اضطراری شماره خدمات اورژانس محلی را تماس بگیرید.
پیشآگهی و روند بهبودی
بهبودی از بولیمیا ممکن است اما نیازمند زمان و تلاش است. تیم درمانی با شما همکاری میکند تا برنامه درمانی متناسب با وضعیت شما و علائمتان تهیه کند. درمانگر به شما کمک میکند اهداف واقعبینانه تعیین کرده و برای رسیدن به آنها تلاش کنید.
بازگشت به رفتارهای ناسالم (عود بیماری) امکانپذیر است ولی نباید آن را شکست تلقی کرد. بهبودی روندی دشوار و پرچالش است اما شما تنها نیستید و تیم درمان در کنار شماست تا در صورت نیاز برنامه درمانی را تغییر دهد و شما را حمایت کند.
اگر درمان نشود، ممکن است عوارض جدی و حتی تهدیدکننده زندگی ایجاد شود. بنابراین مراجعه به موقع به پزشک بسیار اهمیت دارد.
سؤالات متداول اضافی
زندگی با بولیمیا چگونه است؟
تجربه هر فرد با این بیماری متفاوت است ولی برخی احساسات رایج شامل این موارد است:
* نگرانی از رفتن به رستوران یا مکانهای عمومی به دلیل ترس از خوردن زیاد و عدم دسترسی به سرویس بهداشتی
* خودداری از نگاه کردن به آینه به خاطر نارضایتی از ظاهر خود
* احساس اینکه تنها کنترل زندگی در پاکسازی غذا است
* خوردن سریع غذا در زمان استرس بهگونهای که حتی مزه غذا را احساس نمیکنید
* احساس گناه شدید پس از غذا خوردن و اعتقاد به اینکه پاکسازی تنها راه جبران است
اگر این افکار برای شما آشناست، بهتر است به دنبال کمک از متخصص سلامت روان باشید. آنها میتوانند به شما کمک کنند رابطه سالمتری با غذا و تصویر خودتان بسازید.
یادداشت
نگرانی درباره غذا خوردن و اندازه بدن طبیعی است اما بولیمیا بسیار فراتر از اینهاست. این اختلال میتواند باعث مشکلات جسمی و روانی زیادی شود. اگر فکر میکنید دچار این بیماری هستید، تردید نکنید و برای کمک اقدام کنید. با مراقبتهای پزشکی مناسب و حمایت روانی، بهبودی ممکن است. اولین قدم برای حفظ سلامت خود را با صحبت کردن با یک ارائهدهنده خدمات بهداشتی بردارید.
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
