توسط بریتنی لابک، کارشناس تغذیه و رژیم‌درمانی | به‌روزرسانی‌شده در ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۵
کدام‌یک برای سلامتی بهتر است؟
هیچ‌کدام الزاماً «بهتر» نیستند. انتخاب بین چای و قهوه بیشتر به ترجیحات شخصی، نیازهای بدن و حساسیت به کافئین بستگی دارد.
چای و قهوه هر دو حاوی کافئین هستند که سیستم عصبی مرکزی را تحریک می‌کند. قهوه معمولاً مقدار بیشتری کافئین دارد و در نتیجه تأثیر محرک بیشتری دارد، اما چای با داشتن ماده‌ای به‌نام «تیانین» می‌تواند اثر آرام‌بخش‌تری داشته باشد.1
Design by Verywell Health; Getty Images
مقایسه چای و قهوه
از نظر مزایای سلامتی، چای و قهوه دارای مشخصات تغذیه‌ای و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی مشابهی هستند که برای سلامت قلب، کنترل قند خون، کاهش التهاب و افزایش هوشیاری مفیدند.2,3
نوع چای (مثل چای سیاه در برابر چای سبز) نقش مهمی در میزان آنتی‌اکسیدان آن دارد. چای‌های گیاهی نیز دارای ترکیباتی خاص برای آرام‌سازی، بهبود هضم یا تقویت ایمنی هستند.4,5,6,7,8
تأثیر افزودنی‌ها
افزودن شکر یا لبنیات پرچرب به چای یا قهوه می‌تواند مزایای آن‌ها را کاهش دهد. بنابراین برای حفظ ارزش تغذیه‌ای، افزودنی‌ها را در حد اعتدال مصرف کنید.
ترکیب مواد اولیه با نوشیدنی اصلی نقش مهمی در تأثیر نهایی آن بر سلامتی دارد و باید متناسب با نیاز فردی انتخاب شود.
جدول مقایسه‌ای: چای در برابر قهوه
| ویژگی | چای سیاه | قهوه |
|---|---|---|
| کافئین (در هر فنجان) | ۴۷ میلی‌گرم9 | ۹۵ میلی‌گرم10 |
| ریز مغذی‌ها (در هر فنجان) | کلسیم: ۰ میلی‌گرم، منیزیم: ۷، فسفر: ۲، پتاسیم: ۸۷، سدیم: ۷ میلی‌گرم | کلسیم: ۴، منیزیم: ۷، فسفر: ۷، پتاسیم: ۱۱۶، سدیم: ۴ میلی‌گرم |
| مزایای بالقوه | کاهش فشار خون، بهبود هوشیاری، کنترل قند خون2 | کاهش التهاب، کاهش خطر دیابت، بیماری قلبی، پارکینسون و برخی سرطان‌ها3 |
چای و قهوه هر دو منابع آنتی‌اکسیدان‌هایی هستند که با رادیکال‌های آزاد و ترکیبات مضر مقابله می‌کنند. با این حال، چای معمولاً آنتی‌اکسیدان بیشتری دارد.
چای حاوی پلی‌فنول‌هایی مانند «تئافلاوین» و «کاتچین» است که EGCG یکی از مهم‌ترین آن‌هاست، درحالی‌که قهوه حاوی اسید کلروژنیک و فلاونوئیدهای ضدالتهاب است.5,11
فواید چای برای سلامتی
چای دارای آنتی‌اکسیدان‌ها و ترکیبات فعال زیستی است که ممکن است مزایای فراوانی داشته باشند. چای سیاه می‌تواند جریان خون، فشار خون، التهاب، میکروبیوم روده، قند خون و استرس را بهبود بخشد.2
چای سبز که از همان گیاه چای سیاه و اولانگ به‌دست می‌آید، آنتی‌اکسیدان بسیار بالایی دارد و ممکن است در پیشگیری از سرطان، سلامت قلب، کنترل قند، عملکرد شناختی و التهاب مؤثر باشد.4,12,13,14,15
چای‌های گیاهی نیز به خاطر دارا بودن ترکیبات گیاهی خاص، در کاهش استرس، بهبود خواب، تقویت ایمنی و کاهش التهاب مفید شناخته می‌شوند.6,7,8
با اینکه نتایج اولیه امیدوارکننده هستند، همچنان به پژوهش‌های بیشتری برای تأیید کامل این اثرات نیاز است.
فواید قهوه برای سلامتی
قهوه یکی از نوشیدنی‌هایی است که به‌خوبی مورد بررسی علمی قرار گرفته و مطالعات متعدد نشان می‌دهند که مصرف متعادل آن می‌تواند خطر بیماری‌های مختلف را کاهش دهد.16
بر اساس مرور مطالعات، مصرف منظم قهوه با کاهش خطر بیماری قلبی، فشار خون بالا، دیابت نوع ۲، برخی سرطان‌ها، بیماری‌های کبدی، نارسایی کلیه مزمن و پارکینسون همراه است.16
این اثرات احتمالاً به خاطر ترکیبات فعال قهوه مانند پلی‌فنول‌ها و آنتی‌اکسیدان‌هایی هستند که خاصیت ضدالتهابی و حتی ضدسرطانی دارند.
با این حال، تعادل در مصرف قهوه اهمیت بالایی دارد زیرا مصرف زیاد آن ممکن است باعث تحریک سیستم عصبی شود.
چه میزان کافئین در روز ایمن است؟
برای اغلب بزرگسالان، مصرف حدود ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین در روز بی‌خطر در نظر گرفته می‌شود. با این حال، سقف مجاز کافئین روزانه ۱۲۰۰ میلی‌گرم است، و در دوران بارداری این مقدار باید به کمتر از ۲۰۰ میلی‌گرم محدود شود.17
قهوه معمولاً کافئین بیشتری از چای دارد، اما برخی چای‌ها مانند چای گیاهی ممکن است اصلاً کافئین نداشته باشند.109
آیا چای و قهوه برای همه افراد ایمن هستند؟
خیر، مصرف چای و قهوه برای همه ایمن نیست. برخی افراد ممکن است به چای یا قهوه حساسیت داشته باشند. در صورت بروز واکنش آلرژیک، بلافاصله مصرف را قطع کرده و به پزشک مراجعه کنید.
مصرف زیاد کافئین ممکن است باعث تپش قلب، اضطراب، بی‌خوابی، تهوع، بی‌قراری و افزایش ادرار شود.17
در شرایط زیر باید مصرف کافئین را محدود کنید:
- بارداری
- استرس زیاد
- ریفلاکس معده
- فشار خون بالا
- حساسیت به کافئین
- مصرف برخی داروهای خاص17
اگر داروی خاصی مصرف می‌کنید، حتماً درباره ایمنی کافئین با پزشک خود مشورت کنید.
کافئین و کودکان
کودکان زیر ۱۲ سال نباید کافئین مصرف کنند.18
کودکان ۱۲ تا ۱۸ سال باید مصرف روزانه کافئین را به کمتر از ۱۰۰ میلی‌گرم محدود کنند (حدود دو قوطی نوشابه کولا، یک فنجان قهوه یا دو فنجان چای).18
نتیجه‌گیری
انتخاب بین چای و قهوه بیشتر به ترجیحات، وضعیت سلامت و میزان حساسیت به کافئین بستگی دارد. هر دو نوشیدنی می‌توانند فواید مشابهی برای سلامت قلب، کنترل قند خون، افزایش هوشیاری و کاهش التهاب داشته باشند.
با این حال، مصرف بیش‌ازحد کافئین (بیش از ۱۲۰۰ میلی‌گرم در روز) می‌تواند باعث بروز عوارض جانبی جدی شود. تعادل و آگاهی، کلید بهره‌بردن از مزایای چای و قهوه هستند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Reddy VS, Shiva S, Manikantan S, Ramakrishna S. Pharmacology of caffeine and its effects on the human body. Eur J Med Chem Rep. 2024;10:100138. doi:10.1016/j.ejmcr.2024.100138
- Yilmaz Y. Health-promoting effects of black tea: A narrative review of clinical trials. Int J Food Sci. 2025;2025:8560718. doi:10.1155/ijfo/8560718
- Safe S, Kothari J, Hailemariam A, Upadhyay S, Davidson LA, Chapkin RS. Health benefits of coffee consumption for cancer and other diseases and mechanisms of action. Int J Mol Sci. 2023;24(3):2706. doi:10.3390/ijms24032706
- Filippini T, Malavolti M, Borrelli F, et al. Green tea (Camellia sinensis) for the prevention of cancer. Cochrane Database Syst Rev. 2020;3(3):CD005004. doi:10.1002/14651858.CD005004.pub3
- Rasheed Z. Molecular evidences of health benefits of drinking black tea. Int J Health Sci (Qassim). 2019;13(3):1-3.
- David S, Cunningham R. Echinacea for the prevention and treatment of upper respiratory tract infections: A systematic review and meta-analysis. Complement Ther Med. 2019;44:18-26. doi:10.1016/j.ctim.2019.03.011
- Tan MY, Shu SH, Liu RL, et al. The efficacy and safety of complementary and alternative medicine in the treatment of nausea and vomiting during pregnancy: A systematic review and meta-analysis. Front Public Health. 2023;11:1108756. doi:10.3389/fpubh.2023.1108756
- Sah A, Naseef PP, Kuruniyan MS, et al. A comprehensive study of therapeutic applications of chamomile. Pharmaceuticals. 2022;15(10):1284. doi:10.3390/ph15101284
- USDA FoodData Central. Beverages, tea, black, brewed, prepared with tap water.
- USDA FoodData Central. Beverages, coffee, brewed, prepared with tap water.
- Kobylińska Z, Biesiadecki M, Kuna E, Galiniak S, Mołoń M. Coffee as a source of antioxidants and an elixir of youth. Antioxidants (Basel). 2025;14(3):285. doi:10.3390/antiox14030285
- Lange KW. Tea in cardiovascular health and disease: A critical appraisal of the evidence. Food Sci Hum Wellness. 2022;11. 445-454. 10.1016/j.fshw.2021.12.034.
- Koch W, Zagórska J, Marzec Z, et al. Applications of Tea (Camellia sinensis) and its Active Constituents in Cosmetics. Molecules. 2019 Nov 24;24(23):4277. doi: 10.3390/molecules24234277
- Dietz C, Dekker M. Effect of green tea phytochemicals on mood and cognition. Curr Pharm Des. 2017;23(19):2876-2905. doi:10.2174/1381612823666170105151800
- Xu R, Bai Y, Yang K, Chen G. Effects of green tea consumption on glycemic control: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutr Metab (Lond). 2020;17:56. doi:10.1186/s12986-020-00469-5
- Poole R, Kennedy OJ, Roderick P, et al. Coffee consumption and health: Umbrella review of meta-analyses of multiple health outcomes. BMJ. 2017;359:j5024. doi:10.1136/bmj.j5024
- MedlinePlus. Caffeine in the diet.
- American Academy of Child and Adolescent Psychiatry. Caffeine and children.
- https://www.verywellhealth.com/tea-vs-coffee-11767068
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
