چرا پوست هنگام بهبودی خارش دارد؟

آیا خارش به معنای ترمیم پوست است؟

خارش می‌تواند نشانه‌ای از بهبود پوست باشد، زیرا سلول‌های بدن شما در حین ترمیم زخم مراحل پیچیده‌ای را طی می‌کنند تا بافت آسیب‌دیده را پاک‌سازی و بازسازی کنند. این فرآیند شامل ترشح مواد شیمیایی، فعال‌سازی سیستم ایمنی، و بازسازی سلول‌هاست که می‌تواند تحریک عصبی و در نتیجه خارش ایجاد کند.

مراقبت صحیح از ناحیه زخم و پرهیز از خاراندن آن، برای اطمینان از بسته شدن کامل زخم و پیشرفت مؤثر فرآیند ترمیم بسیار اهمیت دارد. جلوگیری از خراش باعث کاهش خطر عفونت و اسکار نیز می‌شود و به حفظ یکپارچگی ساختار پوستی کمک می‌کند.

Oscar Wong / Getty Images

مراحل ترمیم زخم

برای درک علت خارش زخم‌ها، آشنایی با مراحل ترمیم زخم مفید است. بدن شما هنگام آسیب‌دیدگی، چهار مرحله اصلی را طی می‌کند که شامل انعقاد خون، التهاب، تکثیر سلولی، و بازسازی نهایی پوست است.¹

مرحله هموستاز: این مرحله بلافاصله پس از آسیب آغاز می‌شود و شامل خونریزی اولیه است. خون در این مرحله مواد زائد و میکروب‌ها را از زخم پاک کرده و سپس لخته می‌شود تا از خون‌ریزی بیش از حد جلوگیری کند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

مرحله التهابی: در این مرحله سیستم ایمنی فعال می‌شود و طیف وسیعی از مواد شیمیایی مانند سیتوکین‌ها را برای مقابله با عوامل عفونی ترشح می‌کند. سیتوکین‌ها می‌توانند به تحریک عصب‌ها و ایجاد احساس خارش منجر شوند و این فاز ممکن است تا دو روز ادامه یابد.

مرحله تکثیر: این مرحله بین دو روز تا یک هفته پس از آسیب آغاز می‌شود و در آن، بافت پوست در حال بازسازی و بستن زخم است. فعالیت شدید سلولی در این زمان ممکن است باعث تحریک پایانه‌های عصبی شود و مغز این تحریک را به صورت خارش تفسیر کند.²

مرحله بازسازی یا بلوغ: این مرحله از دو تا سه هفته پس از آسیب آغاز می‌شود و ممکن است تا یک سال یا بیشتر ادامه یابد. در این مرحله، پوست شکل نهایی خود را پیدا می‌کند و معمولاً در قالب یک اسکار باقی می‌ماند.

میزان مایعی که از زخم ترشح می‌شود می‌تواند خارش را تشدید کند، زیرا موادی مانند چرک حاوی گلبول‌های سفید هستند که به رشته‌های عصبی نفوذ کرده و تحریک بیش‌ازحد عصبی ایجاد می‌کنند.³ در نتیجه، حتی خارش زیاد نیز می‌تواند نشانه‌ای از فعالیت سیستم ایمنی و فرآیند ترمیم باشد.

آیا خاراندن باعث کند شدن بهبودی می‌شود؟

هر چقدر هم که زخم شما دچار خارش شود، باید از خاراندن آن خودداری کنید. خاراندن موجب آسیب به سطح پوست می‌شود و نه‌تنها روند ترمیم را کند می‌کند، بلکه احتمال ورود باکتری یا میکروب‌های جدید به زخم را نیز افزایش می‌دهد.

علاوه بر این، خاراندن یا دست‌کاری زخم ممکن است باعث جدا شدن دلمه، باز شدن مجدد زخم، و بازگشت زخم به مراحل ابتدایی بهبود شود.⁴ این موارد به‌طور مستقیم خطر ایجاد جای زخم دائمی را افزایش می‌دهند.

چگونه خارش زخم را کاهش دهیم

گرچه خارش بخشی طبیعی از روند بهبود زخم است، اما خوشبختانه راه‌هایی برای کاهش آن وجود دارد. استفاده از روش‌های درمانی موضعی و غیرتهاجمی می‌تواند بدون آسیب به بافت در حال ترمیم، خارش را کاهش دهد.⁵

استفاده از کرم‌های ضدخارش موضعی: از پزشک خود در مورد گزینه‌های مناسب سؤال کنید.
استفاده از کمپرس یخ یا سرد: این روش می‌تواند احساس آرامش‌بخشی ایجاد کند، اما در صورتی که زخم بزرگ یا عمیق دارید، ابتدا با پزشک مشورت نمایید.
مرطوب کردن پوست: ناحیه اطراف زخم را با لوسیون بدون عطر مرطوب نگه دارید؛ این کار به کاهش خشکی و تسریع روند بهبود کمک می‌کند.

تمیز نگه داشتن زخم برای پیشگیری از عفونت بسیار مهم است، اما باید از مصرف موادی مانند الکل یا پراکسید هیدروژن خودداری کرد.⁶ این مواد باعث آسیب به بافت‌های جدید و خشک شدن بیش‌ازحد پوست می‌شوند، در حالی که پوست مرطوب‌تر زمینه بهبود بهتری دارد.

آنتی‌هیستامین‌ها برای خارش زخم

هیستامین یکی دیگر از مواد شیمیایی است که در مرحله التهاب ترشح می‌شود و می‌تواند به تحریک حس خارش منجر شود. با این حال، در مواردی که خارش ناشی از کهیر یا واکنش آلرژیک مشخص نیست، نقش هیستامین‌ها در خارش هنوز قطعی نیست.¹

با وجود این ابهام، گاهی اوقات آنتی‌هیستامین‌ها برای مدیریت خارش تجویز می‌شوند. این داروها ممکن است مستقیماً خارش را متوقف نکنند، اما از طریق اثر آرام‌بخش، اضطراب را کاهش داده و فرد را آرام‌تر می‌کنند.

چه زمانی خارش نشانه بدی است؟

زخم معمولاً طی ۴ تا ۱۲ هفته بهبود می‌یابد، اما اگر به‌درستی بسته نشود یا خارش آن ادامه‌دار باشد، ممکن است علامت یک مشکل در روند ترمیم باشد. خارش مداوم می‌تواند هشداری باشد که باید مورد توجه قرار گیرد.

در شرایط زیر، خارش ممکن است نشان‌دهنده ترمیم ناقص زخم باشد:⁴⁷

زخم مزمن: این نوع زخم‌ها با التهاب مزمن مشخص می‌شوند که مانع ترمیم و رشد سلول‌های جدید پوستی می‌گردد.
عفونت: رشد بیش‌ازحد باکتری‌ها می‌تواند در روند بهبودی اختلال ایجاد کند.
نوروپاتی: به‌ویژه در بیماران دیابتی، کاهش حس محیطی می‌تواند باعث خارش مزمن و اختلال در بهبود زخم شود.
درماتیت آتوپیک: در این حالت، خارش ممکن است به واکنش آلرژیک مرتبط باشد، نه خود زخم، و نیاز به درمان تخصصی دارد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر نمی‌توانید جلوی خاراندن یا مالیدن زخم خود را بگیرید، بهتر است با پزشک مشورت کنید. پزشک می‌تواند برنامه‌ای برای درمان زخم و کنترل خارش تدوین کند که هم ایمن و هم مؤثر باشد.

در شرایط زیر نیز مراجعه به پزشک ضروری است:⁴

وجود قرمزی، ترشح یا تب که می‌تواند نشانه عفونت باشد.
خون‌ریزی مداوم از زخم یا جای زخم.
زخم‌های عمیق مانند سوراخ شدن توسط اجسام نوک‌تیز یا گازگرفتگی حیوانات.
سوختگی‌های درجه دوم یا سوم که نیاز به مراقبت تخصصی دارند.

نکات کلیدی

احساس خارش در زخم معمولاً از چند روز تا یک هفته پس از آسیب آغاز شده و بخشی طبیعی از فرآیند بهبود است.
از خاراندن زخم خودداری کنید، زیرا این کار می‌تواند روند ترمیم را مختل و خطر عفونت را افزایش دهد.
برای کاهش خارش، از یخ، کرم‌های بدون نسخه، مرطوب‌کننده و در برخی موارد آنتی‌هیستامین‌ها استفاده کنید.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: