کهیر (Urticaria) یکی از شایعترین واکنشهای پوستی است که میتواند در هر نقطهای از بدن از جمله شکم ایجاد شود. این واکنش به شکل برجستگیهای قرمز، متورم و بسیار خارشدار بروز میکند و معمولاً در پاسخ به محرکهایی مانند آلرژنها، عفونتها یا حتی عوامل محیطی ایجاد میشود. در بسیاری از موارد علت مشخصی برای کهیر یافت نمیشود، اما اغلب این ضایعات بهدلیل یک واکنش آلرژیک به وجود میآیند.
چگونه تشخیص دهیم که ضایعات پوستی روی شکم، کهیر هستند؟
کهیرها ممکن است خودبهخود ظرف چند روز تا چند هفته برطرف شوند، اما در موارد مزمن میتوانند بیش از شش هفته ادامه یابند و نیاز به درمان پزشکی داشته باشند. ویژگیهای اصلی کهیر شامل:
- محل بروز: کهیر میتواند در هر نقطه بدن از جمله شکم، قفسه سینه، پشت، بازوها، پاها و صورت ایجاد شود. ناحیه تنه، بهویژه شکم، از شایعترین محلهای بروز آن است.
- بافت: ضایعات سفت و برجسته بوده و اغلب ناحیه اطراف آن قرمز و متورم است. با بهبود کهیر، هیچگونه اسکار یا آسیب دائمی باقی نمیماند.
- احساس: خارش شدید که اغلب شبها بیشتر میشود. گاهی ممکن است همراه با احساس سوزش یا گرمی باشد که به دلیل افزایش جریان خون ناشی از التهاب است.
ظاهر کهیر
کهیر بهصورت برجستگیهای قرمز، صورتی یا همرنگ پوست با ویژگیهای زیر دیده میشود:
- شکل گرد یا بیضی با حاشیه مشخص
- روشنتر شدن مرکز ضایعه هنگام فشار دادن (بلانچینگ)
- پدیدار شدن سریع و ناپدید شدن طی ۲۴ ساعت، اما ممکن است در محل دیگری ظاهر شود
- اندازه متغیر، از کوچک تا بزرگ
- امکان اتصال چند ضایعه به هم و تشکیل کهیر وسیعتر
تفاوت کهیر با سایر راشها
“راش” اصطلاح کلی برای هرگونه تغییر غیرطبیعی در بافت یا رنگ پوست است که ممکن است به دلیل تحریک، عفونت یا بیماریهای پوستی ایجاد شود. کهیر یک نوع خاص از راش است که با برجستگیهای خارشدار و گذرا مشخص میشود. همه کهیرها راش هستند، اما همه راشها کهیر نیستند.

Srisakorn/iStock/Getty Images
علل شایع بروز کهیر روی شکم
علت بروز کهیر همیشه مشخص نیست، اما عوامل زیر میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند:
- واکنش آلرژیک به غذاها، داروها، شوره حیوانات، لاتکس و سایر آلرژنها
- کهیر مزمن خودبهخودی (بدون عامل محرک خارجی مشخص)
- عفونتهای باکتریایی یا ویروسی
- نیش حشرات یا گزشها
- استرس و عوامل روانشناختی
- عوامل محیطی مانند گرما یا سرما، نور خورشید
- سندرم فعالسازی ماستسلها
- تغییرات ناگهانی دما
- فشار یا تماس (لباس تنگ، خاراندن، اصطکاک)
- کهیر ناشی از ورزش (Exercise-induced urticaria)
عوارض احتمالی
کهیر شکمی بهندرت باعث عوارض جدی میشود، اما ممکن است با آنژیوادم (تورم عمقی پوست و بافت زیرپوستی) همراه باشد. اگر این تورم به علت واکنش آلرژیک باشد، میتواند لبها، زبان، گلو و پلکها را نیز درگیر کند. تورم در ناحیه گلو یا زبان میتواند راه هوایی را مسدود کند و یک وضعیت اورژانسی پزشکی محسوب میشود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت بروز کهیر همراه با علائم زیر، فوراً با اورژانس (۱۱۵ در ایران یا ۹۱۱ در آمریکا) تماس بگیرید:
- مشکل در بلع
- تنگی نفس
- احساس سبکی سر یا غش
- تورم زبان یا گلو
- تپش قلب شدید
این علائم میتواند نشانه آنافیلاکسی باشد که یک واکنش آلرژیک شدید و تهدیدکننده حیات است.
تشخیص کهیر
پزشک معمولاً با معاینه فیزیکی میتواند کهیر را تشخیص دهد. برای یافتن علت، ممکن است بررسیهای بیشتری انجام شود، از جمله:
- تست آلرژی (پوستی یا خون)
- آزمایش خون برای رد عفونت یا بیماری زمینهای
- بیوپسی پوست برای بررسی بافت زیر میکروسکوپ
روشهای کاهش علائم
مراقبتهای خانگی
- خودداری از خاراندن
- استفاده از کمپرس سرد
- بهکارگیری کرمهای ضدخارش حاوی کالامین یا منتول
- حمام با جو دوسر کلوئیدی در آب ولرم
- پوشیدن لباس نخی و گشاد
- استفاده از شویندههای بدون عطر
- یادداشت کردن محرکها در دفترچه مخصوص
درمان دارویی
- آنتیهیستامینها: خط اول درمان کهیر (مانند فکسوفنادین، لوراتادین، ستیریزین)
- بلوکرهای H2: مانند فاموتیدین برای کاهش قرمزی و تورم
- مهارکنندههای لوکوترین: مانند مونتهلوکاست برای موارد مزمن مقاوم
- اومالیزوماب (Xolair): داروی بیولوژیک برای کهیر مزمن خودبهخودی
- کورتیکواستروئید خوراکی: فقط بهطور کوتاهمدت در موارد مقاوم
جمعبندی
کهیر روی شکم میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و در بسیاری از موارد با مراقبتهای خانگی و پرهیز از محرکها برطرف میشود. با این حال، بروز علائم شدید یا طولانیمدت نیاز به بررسی پزشکی دارد. تشخیص بهموقع و درمان مناسب میتواند از پیشرفت علائم و بروز عوارض خطرناک جلوگیری کند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Liu X, Cao Y, Wang W. Burden of and trends in urticaria globally, regionally, and nationally from 1990 to 2019: systematic analysis. JMIR Public Health Surveill. 2023 Oct;9(1):e50114. doi:10.2196/50114
- World Allergy Organization. Urticaria.
- Kanani A, Betschel SD, Warrington R. Urticaria and angioedema. Allergy Asthma Clin Immunol. 2018;14(Suppl 2):59. doi:10.1186/s13223-018-0288-z
- American Academy of Dermatology. Hives: Signs and symptoms.
- American College of Allergy, Asthma & Immunology. Hives (urticaria).
- American Academy of Family Physicians: FamilyDoctor.org. Exercise-induced urticaria.
- American Academy of Dermatology. Hives: diagnosis and treatment.
- The American Academy of Dermatology Association. Hives: self-care.
- Schaefer P. Acute and chronic urticaria: evaluation and treatment. Am Fam Physician. 2017;95(11):717-24.
- https://www.verywellhealth.com/hives-on-stomach-5323492
