کهیر (Urticaria) که با عنوان علمی خود بهخودی مزمن یا کهیر مزمن ایدیوپاتیک نیز شناخته میشود، به بروز ناگهانی و مکرر جوشهای خارشدار بر سطح پوست گفته میشود.
برای اکثر افراد، این جوشها طی ۲۴ ساعت یا کمتر ناپدید میشوند و اثری از خود باقی نمیگذارند؛ اما اگر این جوشها بدون علت مشخصی ظاهر شده و بیش از شش هفته باقی بمانند، آنگاه بهعنوان کهیر مزمن خودبهخودی شناخته میشوند.
Yuliia Kokosha/Getty Images
انواع کهیر
سه نوع اصلی از کهیر وجود دارد:
- کهیر خودبهخودی حاد: جوشهایی که بهصورت ناگهانی ظاهر میشوند اما در کمتر از شش هفته از بین میروند.
- کهیر مزمن خودبهخودی (CSU): جوشهایی که خودبهخودی ظاهر شده و بهمدت شش هفته یا بیشتر باقی میمانند؛ یا بهصورت مداوم یا متناوب. این نوع با عنوان کهیر مزمن یا کهیر مزمن ایدیوپاتیک نیز شناخته میشود.
- کهیر مزمن القاشدنی (CIndU): جوشهایی که در پاسخ به عوامل محرک مانند گرما، ورزش یا خاراندن ایجاد میشوند.
علائم و نشانههای کهیر مزمن خودبهخودی
علائم این بیماری شامل موارد زیر است:
- دستههایی از برجستگیها (کهیر یا wheal) بر سطح پوست، بهویژه روی بازوها، پشت، قفسه سینه، صورت و پاها.
- خارش شدید (pruritus)
- ورم دردناک (آنژیوادم) در نواحی گونه، چشمها یا لبها
این جوشها ممکن است روی پوست سفید به رنگ قرمز یا صورتی دیده شوند؛ اما در پوستهای تیرهتر ممکن است همرنگ پوست اطراف یا کمی تیرهتر یا روشنتر باشند. هنگامی که روی آنها فشار وارد میشود، معمولاً رنگشان محو میشود (پدیده blanching).
در برخی موارد، این کهیرها بسیار کوچک (چند میلیمتر) هستند، اما در موارد دیگر ممکن است چندین سانتیمتر قطر داشته باشند.
علل و عوامل خطر کهیر مزمن خودبهخودی
در اکثر موارد، علت مشخصی برای این بیماری یافت نمیشود، اما در برخی موارد، فعال شدن سلولهای خاصی از سیستم ایمنی به نام ماستسلها باعث بروز کهیر میشود.
ماستسلها در پاسخ به عوامل محرک مانند گرما یا نور خورشید، موادی مانند هیستامین آزاد میکنند که منجر به خارش و تورم پوست میشود.
از جمله عواملی که ممکن است باعث این واکنش پوستی شوند:
- گرما یا سرما
- بیماریهایی مانند اختلالات تیروئید، عفونت، سرطان و آلرژی
- فشار بر پوست (مانند بند کیف یا لباس تنگ)
- نور خورشید
- ارتعاش (مانند دویدن)
برخلاف تصور رایج، استرس علت اصلی بروز کهیر مزمن نیست، اما میتواند آستانه بروز آن را پایینتر بیاورد. همچنین، اگرچه آلرژیها بهندرت عامل مستقیم هستند، افرادی که آلرژی دارند احتمال بیشتری دارند که در مقطعی از زندگی دچار کهیر مزمن شوند.
نکته مهم اینکه کهیر واگیردار نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود.
تشخیص کهیر مزمن خودبهخودی چگونه انجام میشود؟
در مواردی که کهیر کمتر از شش هفته ادامه داشته باشد، پزشک معمولاً تنها با معاینه فیزیکی و بررسی علائم بالینی تشخیص میدهد.
اما اگر کهیر مزمن باشد (بیش از شش هفته ادامه داشته باشد)، بررسیهای جامعتری انجام میشود.
ممکن است پزشک نمونهبرداری از پوست یا آزمایش خون تجویز کند، بهویژه اگر کهیر همراه با علائم دیگری مانند تب، کهیرهای ماندگار بهمدت چند روز، یا کهیرهای دردناک همراه با کبودی باشد.
اگر با وجود این آزمایشها علت خاصی یافت نشود، تشخیص نهایی بهعنوان کهیر مزمن ایدیوپاتیک ثبت میشود.
درمان و گزینههای دارویی برای کهیر مزمن خودبهخودی
درمان این بیماری بسته به شدت علائم و پاسخ بدن فرد متفاوت است. در بسیاری از موارد، مصرف داروهای ضدخارش نخستین گزینه درمانی است، اما برخی افراد حتی ممکن است نیاز به دارو نداشته باشند.
برای مثال، در بیمارانی که فقط گهگاهی دچار کهیر میشوند (مثلاً هفتهای یکبار یا چند بار در ماه)، مصرف روزانه دارو شاید رویکرد مناسبی نباشد.
گزینههای دارویی
بخشی از تصمیمگیری برای درمان یا عدم درمان به شرایط فرد و اهداف درمانی او بستگی دارد. درمان استاندارد شامل آنتیهیستامینهای طولانیاثر و غیرخوابآور است که بسیاری از آنها بدون نسخه نیز در دسترساند.
اگر این داروها مؤثر نباشند، پزشک ممکن است داروی دیگری را به رژیم درمانی اضافه یا جایگزین کند:
- مسدودکنندههای هیستامین نوع H2: این داروها خوراکی یا تزریقی هستند، مانند سایمتیدین (Tagamet HB) و فاموتیدین (Pepcid).
- داروهای ضدالتهاب: کورتونهای خوراکی مانند پردنیزون میتوانند علائمی مانند تغییر رنگ پوست، خارش و تورم را کاهش دهند، اما نباید در درازمدت مصرف شوند.
- داروهای آسم همراه با آنتیهیستامینها: مانند مونتهلوکاست (Singulair) و زافیلوکاست (Accolate)، که در برخی افراد در کاهش خارش و کهیر مؤثرند.
- آنتیبادیهای مونوکلونال: داروهایی مانند اومالیزوماب (Xolair) و دوپیلوماب (Dupixent) بهصورت تزریقی برای موارد مقاوم تجویز میشوند.
- داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی: داروهایی مانند سیکلوسپورین، متوترکسات و تاکرولیموس معمولاً در موارد حاد و بهصورت کوتاهمدت استفاده میشوند.
درمانهای مکمل و جایگزین
کمبود ویتامین D ممکن است با افزایش اندک خطر کهیر مزمن همراه باشد، بنابراین مصرف مکمل ویتامین D میتواند در برخی بیماران مؤثر واقع شود.
برای مثال، در مطالعهای در دانشگاه نبراسکا، افرادی که ۴۰۰۰ واحد بینالمللی ویتامین D3 را به درمان دارویی خود افزودند، پس از سه ماه بهبودی قابلتوجهی در علائم کهیر مزمن داشتند.
البته، دوز بالای ویتامین D میتواند سمی باشد، بنابراین پیش از مصرف باید با پزشک مشورت کرد.
پیشگیری از کهیر مزمن خودبهخودی
از آنجا که علت دقیق کهیر مزمن ایدیوپاتیک مشخص نیست، روش قطعی برای پیشگیری از آن وجود ندارد.
تغییرات سبک زندگی برای کاهش علائم
با وجود ناشناختهبودن علت، اجتناب از برخی عوامل تحریککننده پوست میتواند مفید باشد. راهکارهای زیر پیشنهاد میشود:
- لباسهای راحت و گشاد بپوشید.
- از صابونها و لوسیونهای حاوی مواد شیمیایی خشن پرهیز کنید.
- پس از حمامی آرام، از لوسیون بدون عطر یا کرم ضدخارش استفاده کنید.
رژیم کمهیستامین؛ آیا مفید است؟
برخی غذاها مانند غذاهای دریایی، مواد تخمیری (پنیر کهنه، سوسیس خشک، سویا تخمیرشده)، گوجهفرنگی، بادمجان، اسفناج و آووکادو دارای مقادیر بالاتری از هیستامین هستند.
محدود کردن این غذاها ممکن است علائم را کاهش دهد، هرچند دادههای علمی در این زمینه متناقض است. یک مطالعه کوچک نشان داد که رژیم کمهیستامین به بهبود علائم افراد دچار کهیر مزمن کمک کرد.
به گفته دکتر آرونیکا، اگر رژیم غذایی برای فرد مؤثر باشد، ادامه آن توصیه میشود. در صورت بهبودی علائم، دیگر نیازی به اجتناب کامل از این غذاها نیست.
مدتزمان باقیماندن کهیر مزمن خودبهخودی
بهطور معمول، این بیماری بین سه تا پنج سال طول میکشد و تا ۸۰ درصد بیماران طی سال اول وارد دوره بهبودی میشوند.
در بسیاری از موارد، کهیر مزمن تنها یکبار در طول عمر فرد رخ میدهد؛ البته این دوره ممکن است چند ماه یا چند سال طول بکشد، اما پس از آن دیگر تکرار نمیشود.
با این حال، در برخی افراد احتمال بازگشت علائم حتی پس از سالها وجود دارد. سابقه ابتلا در دوران کودکی نیز گاهی در بررسیهای پزشکی آشکار میشود.
عوارض کهیر مزمن خودبهخودی
از جمله عوارض احتمالی این بیماری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- آنژیوادم: تورم در چشمها، لبها و زبان، و در موارد نادر گلو که میتواند تنفس را سخت کند و خطرناک باشد.
- اضطراب و افسردگی: ناراحتیهای پوستی مداوم و قابلمشاهده میتواند باعث ناراحتی روانی شود.
- خارش مزمن (Pruritus): خارش شدید ناشی از کهیر میتواند کیفیت زندگی فرد را کاهش دهد.
آمار و تحقیقات: چه کسانی به کهیر مزمن مبتلا میشوند؟
برآوردها نشان میدهد که از هر ۱۰۰۰ نفر در آمریکا، ۱ تا ۲ نفر به کهیر مزمن خودبهخودی مبتلا هستند. کودکان زیر ۱۱ سال بیشتر از بزرگسالان و نوجوانان درگیر این بیماری میشوند.
تحقیقات دیگر نیز نشان دادهاند که میزان شیوع این بیماری در میان سیاهپوستان آمریکا کمی بیشتر از سفیدپوستان است.
بیماریهای مرتبط با کهیر مزمن ایدیوپاتیک
در تعداد محدودی از بیماران، کهیر مزمن ممکن است پیشدرآمد یک بیماری خودایمنی باشد؛ هرچند این احتمال کم است.
در چنین مواردی، معمولاً ابتدا کهیر ظاهر شده و بیماری خودایمنی ممکن است تا ۱۰ سال بعد بروز کند. البته، در این زمینه تحقیقات بیشتری لازم است.
جمعبندی
کهیر مزمن خودبهخودی باعث ایجاد جوشهای خارشدار بر روی پوست میشود و علت مشخصی ندارد.
درمانهایی مانند آنتیهیستامینها، داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی و آنتیبادیهای مونوکلونال برای کنترل علائم وجود دارد.
خوشبختانه، برای بسیاری از افراد، این بیماری طی یک سال بهبود مییابد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Dabija D et al. Chronic Urticaria. StatPearls. April 17, 2023.
- Hives (Urticaria) and Angioedema Overview. American Academy of Allergy, Asthma & Immunology. June 2, 2024.
- Ludmann P. Hives: Signs and Symptoms. American Academy of Dermatology Association. May 30, 2024.
- Saini S. Patient Education: Hives (Urticaria) (Beyond the Basics). UpToDate. November 15, 2024.
- Chronic Hives. Mayo Clinic. October 1, 2024.
- Hives. Cleveland Clinic. October 14, 2022.
- What Is Chronic Urticaria? Allergy & Asthma Network.
- Rorie A et al. Beneficial Role for Supplemental Vitamin D3 Treatment in Chronic Urticaria: A Randomized Study. Annals of Allergy, Asthma & Immunology. April 2014.
- What Is Vitamin D Toxicity? Should I Be Worried About Taking Supplements? Mayo Clinic. February 20, 2025.
- Ludmann P. Chronic Spontaneous Urticaria: Effective Treatment Possible. American Academy of Dermatology Association. December 6, 2024.
- Son JH et al. A Histamine-Free Diet Is Helpful for Treatment of Adult Patients With Chronic Spontaneous Urticaria . Annals of Dermatology. February 21, 2018.
- Geissbühler Y et al. Incidence and Prevalence of Chronic Spontaneous Urticaria Among Adult and Pediatric Populations in the United States. Advances in Therapy. June 2025.
- Wertenteil S et al. Prevalence Estimates for Chronic Urticaria in the United States: A Sex- and Age-Adjusted Population Analysis. Journal of the American Academy of Dermatology. July 2019.
- https://www.everydayhealth.com/hives/what-is-chronic-idiopathic-urticaria-hives-symptoms-causes-diagnosis-treatment-and-prevention/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
