گرگرفتگی صورت و گرگرفتگی بدن از علائم شایع در دوره یائسگی هستند که میتوانند تأثیرات متفاوتی از یک مزاحمت ساده تا شرایطی آزاردهنده داشته باشند. این مقاله به بررسی علل، مکانیسمها و روشهای مدیریت این علائم میپردازد تا به شما کمک کند زندگی راحتتری داشته باشید.
نکات کلیدی
- گرگرفتگی صورت و گرگرفتگی بدن اغلب همراه هم رخ میدهند و در یائسگی شایع هستند.
- این علائم با تغییرات سبک زندگی و در برخی موارد دارو قابل مدیریت هستند.
- اگر علائم ادامهدار یا مختلکننده کیفیت زندگی باشند، با پزشک مشورت کنید.
گرگرفتگی صورت (که بهعنوان فلاش عروقی نیز شناخته میشود) بهصورت احساس گرما و سوزش ناگهانی در صورت، گردن و قفسه سینه ظاهر میشود. این حالت معمولاً با گرگرفتگی بدن همراه است که گرمایی شدید و ناگهانی در بدن ایجاد میکند و بین ۳۰ ثانیه تا ۵ دقیقه طول میکشد. این علائم میتوانند تجربهای موقتی یا حتی چالشبرانگیز باشند[۱].
گرگرفتگی صورت و بدن علائمی نسبتاً شایع هستند که شدت آنها از آزاردهنده تا ناتوانکننده متغیر است. اگرچه دلایل متعددی برای این علائم وجود دارد، یائسگی یکی از شایعترین علل آنهاست. این دوره تغییرات هورمونی قابلتوجهی را به همراه دارد[۱].
حدود ۷۵٪ از زنان در دوره یائسگی گرگرفتگی را تجربه میکنند. این حالت اغلب با قرمز شدن پوست از قفسه سینه به سمت صورت همراه است. این علائم میتوانند تأثیرات روانی و جسمی قابلتوجهی داشته باشند[۱].

چگونه یائسگی باعث گرگرفتگی میشود
گرگرفتگی صورت و بدن به دلیل کاهش نقطه تنظیم مرکز تنظیم دمای بدن در مغز (هیپوتالاموس) رخ میدهند. تغییرات شیمیایی در این بخش از مغز میتوانند آن را فریب دهند تا فکر کند دمای بدن بیش از حد بالا یا پایین است. این اختلال در تنظیم دما باعث بروز علائم گرگرفتگی میشود[۲].
در طول گرگرفتگی، رگهای خونی پوست بهطور ناگهانی گشاد میشوند و باعث قرمزی و احساس سوزش میشوند. در پاسخ، بدن بهسرعت دمای خود را کاهش میدهد، رگها را تنگ کرده و گرما را آزاد میکند. به همین دلیل، زنان اغلب ابتدا عرق میکنند و سپس در طی گرگرفتگی احساس لرز میکنند[۲].
یائسگی بهطور مستقیم با تغییر تعادل هورمونی بدن این علائم را ایجاد میکند. در این دوره، تخمدانها عملکرد خود را کاهش میدهند و سطح استروژن پایین میآید. استروژن، هورمونی کلیدی در تولیدمثل زنان، به تثبیت مرکز تنظیم دما در مغز کمک میکند. با کاهش یا نوسان سطح استروژن، ترموستات طبیعی بدن ممکن است دچار اختلال شود تا زمانی که تعادل دوباره برقرار گردد[۳].
درمانها
گرگرفتگی صورت و بدن بهطور کامل درمان نمیشوند، اما میتوان آنها را مدیریت کرد. مؤثرترین روش، درمان استروژنی است که میتواند بهصورت خوراکی یا از طریق پوست (ترانسدرمال) دریافت شود. در زنانی که رحم دستنخورده دارند، پروژسترون نیز برای جلوگیری از رشد بیش از حد بافت رحم تجویز میشود. این روش میتواند علائم را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد[۴].
روشهای غیرهورمونی نیز برای زنان در دسترس است. داروی ضدافسردگی بریزدل (پاروکستین) یکی از گزینههاست. برخی داروهای فشارخون مانند کلونیدین با تنظیم مواد شیمیایی مغز میتوانند گرگرفتگی را کاهش دهند. سایر درمانها شامل افکسور XR (ونلافاکسین)، نورونتین (گاباپنتین) و وئوزا (فزولینتانت) هستند که هرکدام به روشی خاص به کاهش علائم کمک میکنند[۵].
مکملهای گیاهی حاوی سویا نیز میتوانند دفعات گرگرفتگی را در برخی زنان کاهش دهند. با این حال، گیاهانی مانند جینسینگ، کوهوش سیاه یا علف چای بهرغم تبلیغات، فواید قابلتوجهی برای تسکین علائم یائسگی ندارند. بهتر است در انتخاب مکملهای گیاهی با پزشک مشورت کنید[۶].
از آنجا که غذاهای داغ و استرس عاطفی میتوانند گرگرفتگی را تشدید کنند، اجتناب از نوشیدنیهای داغ و غذاهای تند در طول یائسگی مفید است. فعالیتهایی مانند یوگا و تمرینات آرامسازی عضلانی پیشرونده نیز میتوانند به کاهش علائم کمک کنند. این روشها به آرامش ذهن و بدن کمک میکنند.
سایر مداخلات غیرپزشکی شامل کاهش مصرف کافئین و الکل و پوشیدن لباسهای گشاد است. ترک سیگار نیز بهشدت توصیه میشود، زیرا میتواند به بهبود سلامت عمومی و کاهش شدت گرگرفتگی کمک کند[۷].
نکات کلیدی
گرگرفتگی صورت و بدن علائم شایعی در یائسگی هستند که به دلیل تغییرات هورمونی، بهویژه کاهش استروژن، رخ میدهند. این علائم با درمانهای هورمونی مانند استروژن یا روشهای غیرهورمونی مانند داروهای ضدافسردگی و تغییرات سبک زندگی قابل مدیریت هستند. اجتناب از محرکهایی مانند غذاهای تند، کافئین و استرس، همراه با فعالیتهایی مانند یوگا، میتواند به کاهش شدت علائم کمک کند. اگر این علائم زندگی روزمره شما را مختل میکنند، مشورت با پزشک برای یافتن بهترین راهحل ضروری است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Lugo T, Tetrokalashvili M. Hot Flashes. In: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
- Bansal R, Aggarwal N. Menopausal Hot Flashes: A Concise Review. J Midlife Health. 2019;10(1):6-13. doi:10.4103/jmh.JMH_7_19
- Rance NE. Menopause and the human hypothalamus: evidence for the role of kisspeptin/neurokinin B neurons in the regulation of estrogen negative feedback. Peptides. 2009;30(1):111-22. doi:10.1016/j.peptides.2008.05.016
- Freedman RR. Menopausal hot flashes: mechanisms, endocrinology, treatment. J Steroid Biochem Mol Biol. 2014;142:115-20. doi:10.1016/j.jsbmb.2013.08.010
- Carroll DG, Lisenby KM, Carter TL. Critical appraisal of paroxetine for the treatment of vasomotor symptoms. Int J Womens Health. 2015;7:615-24. doi:10.2147/IJWH.S50804
- Ghazanfarpour M, Sadeghi R, Abdolahian S, Latifnejad roudsari R. The efficacy of Iranian herbal medicines in alleviating hot flashes: A systematic review. Int J Reprod Biomed (Yazd). 2016;14(3):155-66.
- Schilling C, Gallicchio L, Miller SR, Langenberg P, Zacur H, Flaws JA. Current alcohol use, hormone levels, and hot flashes in midlife women. Fertil Steril. 2007;87(6):1483-6. doi:10.1016/j.fertnstert.2006.11.033
- https://www.verywellhealth.com/facial-flushing-caused-by-menopause-1069268
Additional Reading
- Freedman, R. "Menopausal hot flashes: mechanisms, endocrinology, treatment.: J Steroid Biochem Mol Biol. 2014 Jul;142:115-20.
- The North American Menopause Society. The Menopause Practice: A Clinician’s Guide (5th Edition). 2014;ISBN 978-0-692-26135-4.
