کیست‌ها کیسه‌های پر از مایع هستند که می‌توانند در قسمت‌های مختلف بدن از جمله صورت، پوست سر، سینه و اندام‌های تناسلی ایجاد شوند. بیشتر این کیست‌ها بی‌ضرر هستند، اما برخی ممکن است عفونی یا دردناک شوند و نیاز به بررسی پزشکی داشته باشند.
شناخت انواع کیست‌ها به شما کمک می‌کند علائم خطرناک را زودتر بشناسید و در صورت نیاز اقدامات درمانی مناسب انجام دهید. در ادامه، ۱۶ نوع کیست مختلف همراه با توضیحات علمی دقیق و ویژگی‌های بالینی آنها معرفی می‌شوند.
۱. کیست آکنه (Acne Cyst)
این کیست به‌صورت برآمدگی بزرگ، قرمز و زیرپوستی ظاهر می‌شود و ممکن است نرم یا متورم باشد. برخلاف جوش‌های معمولی، همیشه به‌صورت چرکی باز نمی‌شود و در برخی موارد می‌تواند جای زخم باقی بگذارد.
علت ایجاد آن انسداد عمیق منافذ پوستی با چربی، سلول‌های مرده و باکتری‌ها است و عوامل هورمونی یا دستکاری ضایعات آکنه شدت آن را بیشتر می‌کنند. در صورت پارگی یا عفونت، ممکن است ترشح چرکی و التهاب وسیع ایجاد شود.
CasarsaGuru / Getty Images
۲. کیست میلیا (Milia)
میلیا یا همان لکه‌های شیری، برجستگی‌های کوچک سفید یا مایل به زرد هستند که درست زیر سطح پوست ظاهر می‌شوند. این برجستگی‌ها سفت، گرد و معمولاً به اندازه سر سوزن هستند.
وقتی سلول‌های مرده پوست در لایه‌های سطحی گیر می‌افتند، این کیست‌ها شکل می‌گیرند. میلیا اغلب در اطراف چشم، گونه یا بینی دیده می‌شوند و معمولاً بدون درد و خارش هستند و خودبه‌خود برطرف می‌شوند.
۳. کیست بیکر (Baker’s Cyst)
کیست بیکر توده‌ای نرم و صاف در پشت زانو است که ممکن است هنگام خم‌کردن یا کشیدن پا باعث احساس کشیدگی یا فشار شود. این کیست در بسیاری موارد باعث محدودیت حرکت و ناراحتی در فعالیت‌های روزمره می‌شود.
تجمع مایع مفصلی ناشی از آرتروز یا آسیب‌های ورزشی مانند پارگی منیسک علت اصلی این کیست است. در کیست‌های بزرگ، درد و تورم ساق پا نیز ممکن است مشاهده شود.
۴. کیست بارتولن (Bartholin’s Cyst)
این کیست در نزدیکی دهانه واژن و معمولاً در یک سمت ایجاد می‌شود و ممکن است کوچک و بدون درد باشد یا آن‌قدر بزرگ شود که نشستن یا راه‌رفتن را دشوار کند. در صورت عفونت، این کیست به آبسه دردناک و پر از چرک تبدیل می‌شود.
انسداد غدد بارتولن که مسئول ترشح مایعات روان‌کننده واژن هستند علت اصلی این کیست است. عفونت می‌تواند باعث قرمزی، تورم و حتی تب شود و نیاز به تخلیه جراحی داشته باشد.
۵. کیست پستان (Breast Cyst)
کیست‌های پستان توده‌های گرد و پر از مایع هستند که داخل بافت سینه ایجاد می‌شوند و ممکن است با لمس حرکت کنند. این کیست‌ها اغلب در افراد بین ۳۵ تا ۵۰ سال و به‌ویژه در دوران تغییرات هورمونی دیده می‌شوند.
علائم می‌تواند شامل حساسیت یا درد قبل از قاعدگی باشد و برخی کیست‌ها خودبه‌خود کوچک یا ناپدید می‌شوند. در صورت دردناک بودن، ممکن است نیاز به تخلیه با سوزن داشته باشند.
۶. کیست سباسه (Sebaceous Cyst)
این کیست که به‌نام کیست اپیدرموئید نیز شناخته می‌شود، برآمدگی گرد و صاف زیر پوست است و اغلب در صورت، گردن یا پشت دیده می‌شود. رنگ آن می‌تواند پوست‌مانند یا کمی زرد باشد و گاهی در مرکز آن نقطه سیاه کوچکی وجود دارد.
مسدودشدن غدد چربی یا فولیکول‌های مو علت اصلی ایجاد این کیست است. در حالت عادی بدون درد است، اما در صورت عفونت ممکن است متورم، قرمز و دردناک شود و ترشحات بدبو داشته باشد.
۷. کیست پیلونیدال (Pilonidal Cyst)
این کیست معمولاً به شکل برآمدگی متورم یا حفره کوچک در بالای ناحیه دنبالچه و در امتداد خط باسن ظاهر می‌شود. ممکن است قرمز یا حساس باشد و گاهی یک نقطه باز یا مو درون آن دیده شود.
اصطکاک، فشار طولانی‌مدت یا نشستن‌های مکرر می‌تواند باعث تحریک و عفونت این کیست شود. در صورت عفونت، ترشحات چرکی و بوی نامطبوع ایجاد می‌شود و نشستن یا راه‌رفتن را دشوار می‌کند.
۸. کیست گانگلیون (Ganglion Cyst)
کیست گانگلیون توده‌ای نرم یا سفت است که معمولاً در نزدیکی مفاصل مانند مچ، دست یا مچ پا ظاهر می‌شود. این کیست می‌تواند کوچک باشد یا با گذشت زمان بزرگ‌تر شود.
نشت مایع مفصلی به بافت‌های اطراف علت اصلی ایجاد این کیست است و حرکات تکراری یا آسیب‌ها خطر آن را افزایش می‌دهند. در برخی بیماران، این کیست بدون درد است اما در مواردی می‌تواند به اعصاب فشار آورده و درد یا گزگز ایجاد کند.
۹. کیست شالازیون (Chalazion)
شالازیون برآمدگی کوچکی روی پلک است که به‌تدریج رشد می‌کند و ممکن است کمی قرمز یا متورم باشد. لمس آن معمولاً با سفتی یا قوام لاستیکی همراه است.
انسداد غدد چربی پلک علت اصلی این کیست است و برخلاف گل‌مژه عفونی نیست. در بیشتر موارد بدون درد است اما گاهی می‌تواند باعث تاری دید یا ریزش اشک شود.
۱۰. کیست تریکیلیمال (Trichilemmal Cyst)
این کیست که به کیست پیلاری نیز معروف است، بیشتر روی پوست سر ظاهر می‌شود و گرد و سفت است. اغلب شبیه یک جوش بزرگ یا برآمدگی کوچک زیر پوست دیده می‌شود.
از فولیکول‌های مو رشد می‌کند و حاوی کراتین، پروتئین اصلی پوست و مو است. بیش از ۹۰٪ این کیست‌ها روی پوست سر ایجاد می‌شوند و می‌توانند متعدد باشند.
۱۱. کیست هیدروسیستوما (Hidrocystoma)
هیدروسیستوما برآمدگی صاف و گنبدی‌شکل است که معمولاً اطراف پلک، گونه یا پیشانی دیده می‌شود. رنگ آن می‌تواند شفاف، مایل به آبی یا قهوه‌ای روشن باشد.
انسداد غدد عرق علت ایجاد این کیست است و اغلب در شرایط آب‌وهوایی گرم یا مرطوب رخ می‌دهد. این کیست‌ها معمولاً بدون درد هستند اما ممکن است به‌آرامی بزرگ شوند یا به‌صورت خوشه‌ای ظاهر شوند.
۱۲. کیست میکسوئید (Myxoid Cyst)
کیست میکسوئید یا کیست موکوسی دیجیتال برآمدگی کوچکی است که معمولاً در نزدیکی ناخن‌های دست یا پا دیده می‌شود. این کیست اغلب شفاف یا به رنگ پوست است و سطح براق دارد.
تخریب بافتی نزدیک مفصل یا تاندون در بیماران مبتلا به آرتروز علت ایجاد آن است. این کیست‌ها گاهی می‌توانند مایع شفاف نشت دهند یا در صورت تحریک دردناک شوند.
۱۳. کیست موکوسی (Mucous Cyst)
این کیست بیشتر در قسمت داخلی لب دیده می‌شود اما می‌تواند روی زبان، سقف دهان یا داخل گونه‌ها نیز ایجاد شود. معمولاً نرم، شفاف یا متمایل به آبی است و لمس آن بدون درد است.
انسداد مجاری غدد بزاقی پس از آسیب‌های جزئی مانند گاز گرفتن لب علت اصلی این کیست است. ممکن است گاهی بترکد و دوباره تشکیل شود و در صورت تکرار نیاز به تخلیه جراحی دارد.
۱۴. کیست شکاف برانشیال (Branchial Cleft Cyst)
این کیست در یک سمت گردن، نزدیک فک یا ترقوه دیده می‌شود و اغلب نرم و گرد است. گاهی ممکن است متورم شود یا ترشحات خفیفی داشته باشد.
این کیست‌ها باقی‌مانده‌های بافتی دوران جنینی هستند که در زمان رشد جنین به‌طور کامل جذب نشده‌اند. ممکن است در بدو تولد وجود داشته باشند اما بعدها آشکار شوند.
۱۵. کیست درموئید (Dermoid Cyst)
کیست درموئید معمولاً روی صورت، گردن یا پوست سر دیده می‌شود و رشد آهسته‌ای دارد. رنگ آن شبیه پوست است و ممکن است بافت‌هایی مانند مو یا چربی درون آن وجود داشته باشد.
این کیست‌ها مادرزادی هستند و از باقی‌ماندن سلول‌های پوستی در دوران جنینی ایجاد می‌شوند. در صورت رشد یا ایجاد ناراحتی، برداشتن جراحی توصیه می‌شود.
۱۶. کیست‌های داخلی (Internal Cysts)
برخی کیست‌ها در عمق بدن ایجاد می‌شوند و معمولاً با معاینات تصویربرداری تشخیص داده می‌شوند. این کیست‌ها روی سطح پوست ظاهر نمی‌شوند و اغلب بدون علامت هستند.
- کیست تخمدان: در اثر عدم تخلیه فولیکول ایجاد می‌شود و می‌تواند باعث درد شکمی یا تغییرات قاعدگی شود.
- کیست اسپرماتوسل: در کیسه بیضه و به‌دلیل انسداد مجاری اسپرم ایجاد می‌شود و معمولاً بدون درد است.
- کیست اوراکال: بین مثانه و ناف قرار دارد و در صورت عفونت می‌تواند باعث ترشحات یا درد شود.
- کیست تارلوف: روی اعصاب پایه ستون فقرات تشکیل می‌شود و ممکن است با درد کمر یا بی‌حسی پاها همراه باشد.
- کیست سیستی‌سرکوز: ناشی از انگل در بافت‌های عضلانی یا مغز است و می‌تواند علائمی مانند تشنج یا سردرد ایجاد کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید
در صورت مشاهده هرگونه توده جدید یا تغییر در اندازه و شکل کیست‌های قبلی باید به پزشک مراجعه کرد. برخی سرطان‌های پوستی می‌توانند شبیه کیست باشند و تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد.
همچنین در صورت قرمزی، درد، تورم یا ترشح از کیست، این علائم می‌توانند نشانه عفونت باشند. پزشک با معاینه، تصویربرداری یا نمونه‌برداری علت دقیق را تعیین و درمان مناسب را آغاز می‌کند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- DermNet. Trichilemmal cyst.
- American Academy of Ophtalmology. What are milia?.
- Penn Medicine. Baker cyst.
- Harvard Health Publishing. Bartholin's gland cyst.
- MD Anderson Cancer Center. Breast cysts and breast cancer: How can you tell the difference?.
- Mount Sinai. Epidermoid cyst.
- Nemours KidsHealth. Pilonidal cyst.
- Nationwide Children's. Ganglion cysts.
- American Optometric Association. Chalazion.
- Liu MM, Han H, Zheng YP, Xiao S, Feng Y. Pilar cyst on the dorsum of hand: A case report and review of literature. Medicine (Baltimore). 2020;99(31):e21519. doi:10.1097/MD.0000000000021519.
- Weill Cornell Medicine. Hidrocystoma.
- Monteagudo-Sánchez B, Luiña-Méndez L, Mosquera-Fernández A. Dermoscopic features of a digital myxoid cyst. Acta Dermatovenerol Croat. 2019;27(2):129-130.
- Mount Sinai. Mucous cyst.
- Boston Children's. Branchial cleft cyst.
- Stanford Medicine. Dermoid cyst in children.
- Johns Hopkins Medicine. Benign ovarian cysts.
- MyHealth Alberta. Spermatocele (epididymal cyst).
- Murshid MY, Ghandourah M, AlShamrani A, AlZahrani SA. Infected urachal cyst presenting as acute abdomen – a case report. J Surg Case Rep. 2025;2025(5):rjaf359. doi:10.1093/jscr/rjaf359.
- National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Tarlov cysts.
- Centers for Disease Control. Cysticercosis.
- Medline Plus. Epidermoid cyst.
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
