گرفتگی عضلات (Cramping) یا درد پس از رابطه جنسی، یک پدیده نسبتاً رایج است و دلایل آن از موارد ساده مانند تجربه اوج لذت جنسی یا دخول عمیق، تا شرایط زمینه‌ای مانند دیسپارونیا (Dyspareunia) که به معنای درد مکرر هنگام رابطه است، متغیر است. این مشکل در زنان شایع‌تر است، اما مردان نیز می‌توانند درد در آلت تناسلی یا پروستات را احساس کنند¹. شناسایی علت اصلی برای مدیریت و درمان صحیح این ناراحتی ضروری است.
۱. دلایل شایع و موقت
۱. اوج لذت جنسی (Orgasm)
گرفتگی یا درد می‌تواند به سادگی به دلیل تجربه اوج لذت جنسی اتفاق بیفتد. در زنان، هنگام ارگاسم، عضلات کف لگن منقبض می‌شوند و ممکن است دچار گرفتگی شوند؛ انقباض عضلات ممکن است به اعصاب فشار وارد کرده و باعث درد در حین یا پس از ارگاسم شود، به ویژه اگر عضلات کف لگن سفت یا منقبض باشند². در مردان، ارگاسم و انزال شامل انقباضات قوی و حرکات غیرارادی عضلات کف لگن است که ممکن است باعث گرفتگی شود و انزال دردناک نیز امری غیرمعمول نیست³.
۲. تخمک‌گذاری (Ovulation)
برخی از زنان در طول تخمک‌گذاری دچار درد و گرفتگی لگنی می‌شوند که به آن درد میان‌دوره‌ای (mittelschmerz) گفته می‌شود. این درد معمولاً حدود ۱۴ روز قبل از قاعدگی و در قسمت پایین شکم در سمتی که تخمک‌گذاری رخ می‌دهد، اتفاق می‌افتد⁴؛ درد تخمک‌گذاری می‌تواند چند دقیقه یا تا یک یا دو روز طول بکشد، بنابراین ممکن است در آن زمان، درد پس از رابطه جنسی، ناشی از خود عمل جنسی تلقی شود.
۳. دخول عمیق (Deep Penetration)
در برخی موارد، دخول عمیق می‌تواند ناراحت‌کننده یا حتی دردناک باشد و همچنین می‌تواند باعث گرفتگی در حین یا پس از رابطه جنسی شود. این مسئله در موقعیت‌های جنسی خاص ممکن است مشکل‌سازتر باشد¹: در زنان، ممکن است دردی در ناحیه دهانه رحم یا پایین شکم احساس شود که می‌تواند ناشی از شرایطی باشد که دهانه رحم، رحم یا تخمدان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در مردان، ممکن است به دلیل عفونت یا آسیب به پوست ختنه‌گاه، در سر آلت تناسلی احساس درد شود.
۴. بارداری (Pregnancy)
بدن شما در دوران بارداری دستخوش تغییرات سریعی می‌شود و به همین دلیل ممکن است رابطه جنسی با پیشرفت بارداری متفاوت احساس شود. داشتن گرفتگی یا لکه‌بینی پس از مقاربت در دوران بارداری معمولاً طبیعی است⁶؛ با این حال، گرفتگی شدید یا مداوم و خونریزی شدید غیرطبیعی است و باید با پزشک مشورت شود. همچنین، رابطه جنسی در زمان بسیار زود پس از زایمان نیز می‌تواند دردناک باشد.
۵. کشیدگی عضلانی (Muscle Strain)
کشیدگی عضلانی می‌تواند در هر نوع فعالیتی، از جمله رابطه جنسی، رخ دهد. منقبض شدن، پیچ خوردن یا قرار گرفتن در وضعیت نامناسب می‌تواند باعث کشیدگی عضلات شود⁷؛ درد و گرفتگی عضلانی ممکن است در شکم، پاها یا کمر رخ دهد.
۶. واژینیسموس (Vaginismus)
واژینیسموس عبارت است از انقباضات غیرارادی، مکرر یا مداوم عضلات واژن⁸. این حالت می‌تواند رابطه جنسی را به دلایل مختلفی دشوار سازد؛ در زنان، دخول ممکن است بسیار دردناک باشد و حتی ممکن است قادر به مقاربت نباشند، که این خود می‌تواند منجر به افزایش اضطراب جنسی شود. در مردان، واژینیسموس می‌تواند دخول به واژن را بسیار دشوار یا حتی غیرممکن کند.
۷. ضربه عاطفی (Emotional Trauma)
مطالعاتی بر روی کهنه‌سربازان نظامی زن و مرد که با اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) تشخیص داده شده‌اند، نشان می‌دهد که ممکن است بین ضربه عاطفی و درد جنسی، به ویژه در زنان، ارتباطی وجود داشته باشد⁹؛ هرچند برای درک کامل این ارتباط، به شواهد بیشتری نیاز است. افسردگی و سایر شرایط همزمان نیز ممکن است در ایجاد درد جنسی نقش داشته باشند.
۲. دلایل مرتبط با مشکلات سلامتی و آناتومی
۸. کمبود روانکاری (Inadequate Lubrication)
رابطه جنسی دردناک می‌تواند به دلیل کمبود روانکاری مناسب رخ دهد. این وضعیت در زنان پس از یائسگی که به دلیل کاهش سطح استروژن بیشتر در معرض خشکی واژن هستند، شایع است¹⁰؛ علاوه بر تغییرات هورمونی، شرایط سلامتی دیگر (مانند سندرم شوگرن) و داروها نیز می‌توانند به خشکی واژن کمک کنند.
۹. پروستاگلاندین‌های منی (Semen Prostaglandins)
پروستاگلاندین‌ها هورمون‌هایی هستند که نقش‌های بسیاری در بدن دارند، از جمله کمک به شروع زایمان. حتی اگر باردار نباشید، پروستاگلاندین‌های موجود در مایع منی می‌توانند منجر به انقباضات خفیف رحمی شوند¹ که شبیه به گرفتگی است.
۱۰. فیبروم‌ها (Fibroids)
فیبروم‌ها توده‌های خوش‌خیم رایجی هستند که در رحم رشد می‌کنند. اگرچه همه افراد مبتلا به فیبروم هنگام رابطه جنسی ناراحتی ندارند، اما بسته به اندازه و تعداد فیبروم‌ها، ممکن است در حین رابطه جنسی، درد سطحی و عمقی را تجربه کنید¹¹.
۱۱. کیست‌های تخمدان (Ovarian Cysts)
کیست‌های تخمدان کیسه‌های پر از مایعی هستند که روی تخمدان‌ها تشکیل می‌شوند و اغلب بدون علامت هستند¹². با این حال، ممکن است دردی مبهم یا تیز در شکم و درد در حین برخی فعالیت‌ها، مانند مقاربت، احساس شود.
۱۲. سیستیت بینابینی (Interstitial Cystitis)
سیستیت بینابینی یک بیماری مزمن است که باعث مشکلات دردناک مثانه می‌شود¹³: در زنان، ممکن است درد ناشی از اسپاسم در عضلات کف لگن یا ناراحتی در فرج یا واژن را تجربه کنید. از آنجا که مثانه به واژن نزدیک است، علائم می‌توانند در حین یا پس از رابطه جنسی بدتر شوند. در مردان، ممکن است در کیسه بیضه، بیضه‌ها، آلت تناسلی یا ناحیه رکتال احساس درد شود و برخی مردان یک روز پس از ارگاسم درد دارند.
۱۳. آندومتریوز (Endometriosis)
آندومتریوز یک بیماری مزمن است که در آن بافتی مشابه پوشش داخلی رحم، در خارج از رحم رشد می‌کند. در طول مقاربت، ضربه خارجی می‌تواند بر روی این ضایعات که فاقد کشسانی هستند، تأثیر بگذارد؛ این می‌تواند باعث درد عمیق در لگن یا ناحیه تناسلی در حین یا پس از مقاربت شود¹⁵.
۱۴. پروستاتیت (Prostatitis)
پروستاتیت التهاب غده پروستات است که می‌تواند منجر به درد در حین یا پس از انزال شود. ممکن است دردی در اطراف ناحیه لگنی احساس شود؛ علاوه بر اختلال عملکرد جنسی، عوارض جدی‌تر پروستاتیت شامل عفونت باکتریایی در جریان خون و آبسه پروستات است¹⁷.
۱۵. عفونت دستگاه ادراری (UTI)
عفونت دستگاه ادراری (UTI) می‌تواند هر قسمتی از مجرای ادراری را تحت تأثیر قرار دهد. در زنان، ممکن است فشار یا گرفتگی در کشاله ران یا پایین شکم و ناراحتی در فعالیت جنسی را تجربه کنید¹⁸؛ در مردان، علاوه بر گرفتگی، ممکن است کمی سوزش در نوک آلت تناسلی نیز وجود داشته باشد¹⁹.
۱۶. رحم کج شده (Tilted Uterus)
رحم کج شده (Retroverted Uterus) به سمت ستون فقرات متمایل است و معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند²⁰. با این حال، در برخی زنان، می‌تواند دخول را دشوار و ناراحت‌کننده کند. دخول عمیق یا موقعیت‌های دخول از پشت ممکن است دردناک‌ترین حالت‌ها باشند.
۱۷. سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)
برخی مطالعات به شیوع بالاتر اختلال عملکرد جنسی، از جمله دیسپارونیا، در افراد مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) اشاره دارند²¹؛ اگرچه شواهد عمدتاً از پرسشنامه‌ها به دست آمده و برای درک کامل این ارتباط نیاز به مطالعه بیشتری است.
۱۸. بیماری پیرونی (Peyronie’s Disease)
بیماری پیرونی وضعیتی است که در آن تجمع بافت اسکار در ساقه آلت تناسلی باعث خمیدگی غیرعادی می‌شود²⁴. این می‌تواند منجر به درد هنگام نعوظ، دخول دشوار و درد در حین مقاربت شود.
۱۹. عفونت‌های مقاربتی (STIs)
عفونت‌های مقاربتی (STIs) مانند کلامیدیا، سوزاک و سیفلیس از طریق تماس جنسی منتقل می‌شوند و می‌توانند علائمی ایجاد کنند²⁵: در زنان، ممکن است درد لگنی، سوزش و خارش واژن و درد عمیق در حین رابطه جنسی داشته باشید. در مردان، STIs می‌تواند باعث سوزش و خارش آلت تناسلی، انزال دردناک و درد لگنی شود. بدون درمان، STI می‌تواند منجر به بیماری التهابی لگن (PID) در زنان شود که باعث رابطه جنسی دردناک می‌شود²⁶.
۲۰. سندرم احتقان لگن (Pelvic Congestion Syndrome)
علت دقیق سندرم احتقان لگن مشخص نیست، اما اعتقاد بر این است که درد مزمن لگن به دلیل وریدهای پرخون در ناحیه لگن رخ می‌دهد. این وضعیت می‌تواند با بارداری افزایش یابد²⁷؛ درد مزمن است، اما می‌تواند در حین و پس از رابطه جنسی بدتر شود.
۳. راهکارهای تسکین گرفتگی‌های پس از رابطه جنسی
اگر گرفتگی‌های شما خفیف است و طولانی مدت نیست، می‌توانید منتظر بمانید تا خود به خود برطرف شود. در غیر این صورت، می‌توانید اقدامات زیر را امتحان کنید:
- استفاده از مسکن‌های بدون نسخه (OTC) مانند ایبوپروفن یا استامینوفن.
- قرار دادن پد گرمایشی روی قسمت پایین شکم²⁸.
- گرفتن حمام گرم یا استراحت کافی پس از رابطه جنسی.
- تغییر موقعیت‌های جنسی که ممکن است باعث درد شوند.
مصرف مکمل‌های منیزیم برای تسکین گرفتگی‌ها یک گزینه است، اگرچه نتایج متفاوتی در مورد فواید آن‌ها وجود دارد²⁹. اگر گرفتگی یا درد مکرر یا شدید در حین یا پس از رابطه جنسی دارید، باید با پزشک مشورت کنید. درمان به علت زمینه‌ای بستگی دارد و تشخیص دقیق برای جلوگیری از عوارض جدی در شرایط درمان نشده مهم است.
آیا مایلید در مورد علائم هشداردهنده‌ای که نشان می‌دهد گرفتگی پس از رابطه جنسی نیازمند مراجعه فوری به پزشک است، بیشتر بدانید؟
- Hill DA, Taylor CA. Dyspareunia in women. American Family Physician. 2021;103(10):597-604.
- University Hospitals. Understanding dysorgasmia.
- Waqar M, Omar K, Moubasher A, Brunckhorst O, Ahmed K. Painful ejaculation - An ignored symptom. Cureus. 2020 Oct 30;12(10):e11253. doi:10.7759/cureus.11253
- National Health Service U.K. Ovulation pain.
- Wangwe PJ, Awadh N, Angelus M. Intrauterine device (IUD) migration to the fallopian tube: a rare location for a translocated IUD with no visceral injury. Contracept Reprod Med. 2024 Jul 25;9(1):36. doi:10.1186/s40834-024-00278-8
- The American College of Obstetricians and Gynecologists. Is it safe to have sex during pregnancy?.
- Fernández-Lázaro D, Mielgo-Ayuso J, Seco Calvo J, Córdova Martínez A, Caballero García A, Fernandez-Lazaro CI. Modulation of exercise-induced muscle damage, inflammation, and oxidative markers by curcumin supplementation in a physically active population: A systematic review. Nutrients. 2020 Feb 15;12(2):501. doi:10.3390/nu12020501
- Chalmers KJ. Clinical assessment and management of vaginismus. Aust J Gen Pract. 2024 Jan-Feb;53(1-2):37-41. doi:10.31128/AJGP/06-23-6870
- Bird ER, Piccirillo M, Garcia N, Blais R, Campbell S. Relationship between posttraumatic stress disorder and sexual difficulties: A systematic review of veterans and military personnel. J Sex Med. 2021 Aug;18(8):1398-1426. doi:10.1016/j.jsxm.2021.05.011
- UpToDate. Patient education: vaginal dryness (beyond the basics).
- Knudsen NI, Wernecke KD, Kentenich H, David M. Comparison of clinical symptoms of assumed vs. actual uterine fibroids - Symptoms described by patients and ultrasound findings. Geburtshilfe Frauenheilkd. 2020 Mar;80(3):316-323. doi:10.1055/a-0991-0105
- The American College of Obstetricians and Gynecologists. Ovarian cysts.
- Urology Care Foundation. Interstitial cystitis.
- Yu WR, Jiang YH, Jhang JF, Kuo HC. Urine biomarker could be a useful tool for differential diagnosis of a lower urinary tract dysfunction. Tzu Chi Med J. 2023 Dec 13;36(2):110-119. doi:10.4103/tcmj.tcmj_221_23
- Privitera G, O’Brien K, Misajon R, Lin CY. Endometriosis symptomatology, dyspareunia, and sexual distress are related to avoidance of sex and negative impacts on the sex lives of women with endometriosis. Int J Environ Res Public Health. 2023;20(4):3362. doi:10.3390/ijerph20043362
- Surrey E, Soliman AM, Trenz H, Blauer-Peterson C, Sluis A. Impact of endometriosis diagnostic delays on healthcare resource utilization and costs. Adv Ther. 2020;37(3):1087-1099. doi:10.1007/s12325-019-01215-x
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Prostatitis: Inflammation of the prostate.
- U.S. Department of Health & Human Services. Office on Women's Health. Urinary tract infections.
- Harvard Health Publishing. Harvard Medical School. Urinary tract infection in men.
- Icahn School of Medicine at Mount Sinai. Retroversion of the uterus.
- Sørensen J, Schantz Laursen B, Drewes AM, Krarup AL. The incidence of sexual dysfunction in patients With irritable bowel syndrome. Sex Med. 2019 Dec;7(4):371-383. doi:10.1016/j.esxm.2019.08.010
- Boyd T, de Silva PS, Friedman S. Sexual dysfunction in female patients with inflammatory bowel disease: An overview. Clin Exp Gastroenterol. 2022 Dec 14;15:213-224. doi:10.2147/CEG.S359367
- Soresi M, Incandela S, Mansueto P, Incandela G, La Blasca F, Fayer F, et al. Gynecological disorders in patients with non-celiac wheat sensitivity. Dig Dis Sci. 2021 Jan;66(1):167-174. doi:10.1007/s10620-020-06184-8
- Paulis G, De Giorgio G, Paulis A. Clinical presentation of Peyronie's disease: A retrospective study of 564 cases. Diagnostics (Basel). 2024 May 29;14(11):1125. doi:10.3390/diagnostics14111125
- Urology Care Foundation. Sexually transmitted infections.
- Centers for Disease Control and Prevention. Pelvic inflammatory disease (PID).
- Cedars-Sinai. Pelvic Congestion Syndrome.
- Jo J, Lee SH. Heat therapy for primary dysmenorrhea: A systematic review and meta-analysis of its effects on pain relief and quality of life. Sci Rep. 2018;8(1):16252. doi:10.1038/s41598-018-34303-z
- Moretti A. What is the role of magnesium for skeletal muscle cramps? A Cochrane Review summary with commentary. J Musculoskelet Neuronal Interact. 2021 Mar 1;21(1):1-3. PMID: 33657750;
- Pattanittum P, Kunyanone N, Brown J, Sangkomkamhang US, Barnes J, Seyfoddin V, et al. Dietary supplements for dysmenorrhoea. Cochrane Database Syst Rev. 2016 Mar 22;3(3):CD002124. doi:10.1002/14651858.CD002124.pub2
- https://www.verywellhealth.com/cramps-after-sex-7507731
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
