۳ راه جدی که شاخص فرابنفش بالا می‌تواند به شما آسیب برساند...

شاخص فرابنفش (UV) شدت پرتوهای مضر خورشید را اندازه‌گیری می‌کند و به شما کمک می‌کند تا زمان مناسب برای اجتناب از قرار گرفتن در معرض آفتاب را شناسایی کرده و از پوست و چشم‌هایتان در برابر آسیب‌های جدی محافظت کنید. در روزهایی که شاخص UV بالا است، سه خطر عمده برای سلامتی وجود دارد که باید آن‌ها را جدی گرفت.

درک و پایش این شاخص می‌تواند یکی از اقدامات پیشگیرانه مؤثر در برابر عوارض مزمن ناشی از نور خورشید باشد، به‌ویژه برای افرادی که مدت زیادی را در فضای باز سپری می‌کنند یا پوست و چشمان حساسی دارند.

۱. سرطان پوست

وقتی اشعه‌های فرابنفش وارد سلول‌های پوستی می‌شوند، می‌توانند به DNA آسیب رسانده و موجب جهش‌های ژنتیکی شوند که منجر به ایجاد سرطان پوست و پیری زودرس خواهند شد. به گفته دکتر دِبورا سارنوف، رئیس بنیاد سرطان پوست، این تغییرات سلولی ممکن است در طول زمان انباشته شوند و نهایتاً منجر به بروز تومورهای بدخیم شوند.

سرطان پوست شایع‌ترین نوع سرطان در ایالات متحده است و طبق گزارش انجمن سرطان آمریکا، در سال جاری نزدیک به ۱۰۵ هزار نفر در آمریکا به ملانوما، شدیدترین نوع سرطان پوست، مبتلا خواهند شد¹. با توجه به تجمع آسیب‌های ناشی از UV در طول زمان، هر چه فرد مدت بیشتری بدون محافظت در معرض نور آفتاب باشد، خطر ابتلای او به سرطان افزایش می‌یابد.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

تأثیر سریع نور خورشید

دکتر سودارسان کولی‌موتاتویلام، متخصص هماتولوژی و انکولوژی از بیمارستان City of Hope، در ایمیلی اشاره کرده است که حتی اگر دچار آفتاب‌سوختگی نشوید، اشعه UV می‌تواند به پوست شما آسیب برساند. به گفته وی، تنها ۱۵ دقیقه قرار گرفتن در معرض نور خورشید می‌تواند باعث شروع آسیب سلولی شود.

این موضوع نشان می‌دهد که آسیب ناشی از UV لزوماً با قرمزی یا سوزش پوست همراه نیست و ممکن است به‌صورت خاموش اما پیشرونده به بافت‌های زیرین پوست صدمه بزند، حتی در شرایطی که آفتاب‌سوختگی ظاهری وجود نداشته باشد.

۳ راه جدی که شاخص فرابنفش بالا می‌تواند به شما آسیب برساند...

FG Trade / Getty Images

۲. پیری زودرس پوست

پرتوهای UV در دو طول موج مختلف وجود دارند؛ پرتوهای UVA که بیشتر با پیری پوست و تغییر رنگ آن در ارتباط هستند و پرتوهای UVB که بیشتر باعث آفتاب‌سوختگی می‌شوند². این امواج بسته به شدت تابش می‌توانند به لایه‌های مختلف پوست نفوذ کرده و ساختار کلاژن و الاستین را تخریب کنند.

دکتر سارنوف در ایمیلی به وب‌سایت Verywell گفته است: «قرار گرفتن بدون محافظت در برابر اشعه‌های فرابنفش می‌تواند منجر به پیری زودرس پوست شود؛ از جمله چروک‌ها، زبری پوست، لکه‌های سنی و افتادگی پوست». این علائم نه‌تنها بر ظاهر فرد اثر می‌گذارند، بلکه ممکن است نشانگر آسیب‌های سلولی عمیق‌تر نیز باشند.

۳. آب‌مروارید و دژنراسیون ماکولا

اشعه‌های فرابنفش فقط برای پوست خطرناک نیستند، بلکه می‌توانند به چشم‌ها نیز آسیب وارد کنند. نور UV می‌تواند ساختار پروتئینی عدسی چشم را تغییر دهد و با گذر زمان باعث کدر شدن آن و شکل‌گیری آب‌مروارید شود.

دکتر آرتیس بیتی، مدیر پزشکی MyEyeDr، می‌گوید: «محافظت در برابر UV در تمام طول سال اهمیت دارد، حتی زمانی که خورشید پشت ابرهاست؛ چراکه تا ۸۰٪ از اشعه‌های UV می‌توانند از میان ابرها عبور کنند». همچنین، قرار گرفتن طولانی‌مدت در برابر نور UV می‌تواند در نهایت به بیماری‌های چشمی شدید مانند دژنراسیون ماکولا منجر شود.

اهمیت عینک آفتابی محافظ

استفاده از عینک آفتابی با قابلیت محافظت در برابر اشعه UV می‌تواند نه‌تنها از چشمان شما محافظت کند، بلکه از پوست ظریف اطراف چشم نیز مراقبت نماید که در برابر آفتاب‌سوختگی، چروک شدن و حتی سرطان پوست حساس است. این ناحیه معمولاً نادیده گرفته می‌شود اما بسیار آسیب‌پذیر است.

دکتر بیتی هشدار می‌دهد که تیره بودن لنزهای عینک به‌تنهایی تضمینی برای فیلترکردن اشعه UV نیست. او توصیه می‌کند به دنبال عینک‌هایی باشید که روی آن‌ها برچسب «۱۰۰٪ محافظت در برابر UVA/UVB» یا «UV400» درج شده باشد، چراکه فقط این نوع عینک‌ها به‌طور مؤثر از ورود اشعه به چشم جلوگیری می‌کنند.

شاخص UV دقیقاً چیست؟

خورشید نوعی تابش نامرئی به نام اشعه فرابنفش (UV) منتشر می‌کند که با چشم قابل دیدن نیست اما می‌تواند اثرات مخرب زیادی روی بدن داشته باشد. این اشعه بسته به شدت و مدت زمان تابش می‌تواند به DNA سلول‌ها آسیب بزند.

شاخص UV یک مقیاس اندازه‌گیری است که شدت تابش فرابنفش را در یک روز خاص تخمین می‌زند. این شاخص توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) طراحی شده و در بسیاری از کشورها از جمله ایالات متحده برای اطلاع‌رسانی به عموم مورد استفاده قرار می‌گیرد³.

عوامل مؤثر بر شدت اشعه UV

میزان اشعه UV که به سطح زمین می‌رسد به عواملی مانند فصل، میزان ازون در لایه جو و میزان پوشش ابری بستگی دارد. معمولاً بیشترین شدت اشعه UV زمانی رخ می‌دهد که خورشید در بالاترین نقطه آسمان قرار دارد، یعنی حدود ساعت ۱۲ تا ۱۴ به وقت محلی.

شناخت دقیق این شاخص می‌تواند به افراد کمک کند تا اقدامات لازم برای محافظت از سلامت خود را در زمان‌های پرخطر انجام دهند و از آسیب‌های تدریجی جلوگیری کنند.

چگونه شاخص UV را بخوانیم

اکثر اپلیکیشن‌های هواشناسی و وب‌سایت‌ها شاخص UV را همراه با دمای روز و پیش‌بینی بارندگی گزارش می‌دهند. همچنین می‌توانید از ابزار آنلاین آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا (EPA) برای مشاهده شاخص UV در منطقه خود استفاده کنید.

این شاخص معمولاً از ۰ تا ۱۱ مقیاس‌بندی می‌شود، اما در سال‌های اخیر به‌دلیل کاهش لایه اوزون، مقادیر بالاتری نیز ثبت شده‌اند که نشان‌دهنده خطر بیشتر برای سلامت هستند.

تفسیر مقیاس شاخص UV

۰ تا ۲: قرار گرفتن در فضای باز نسبتاً بی‌خطر است و خطر آسیب پوستی حتی برای افراد با پوست حساس نیز محدود است.
۳ تا ۷: در میانه روز به دنبال سایه باشید و پوست خود را با لباس، کلاه و ضدآفتاب محافظت کنید.
۸ به بالا: از حضور در فضای باز در ساعات میانی روز پرهیز کنید و حتماً از لباس، ضدآفتاب و کلاه استفاده کنید.

دکتر سارنوف هشدار می‌دهد که تکیه‌کردن صرف به شاخص UV ممکن است موجب حس امنیت کاذب شود؛ چراکه حتی در روزهایی که شاخص پایین است، برخی اشعه‌های UV می‌توانند از میان ابر و مه نفوذ کرده و همچنان مضر باشند.

چگونه از آسیب‌های UV محافظت کنیم

بهترین راه برای جلوگیری از آسیب پوستی و چشمی، محدود کردن قرار گرفتن در معرض آفتاب به‌ویژه در ساعات اوج تابش است. در روزهایی که شاخص UV بالا است، بهتر است در سایه بمانید یا در ساعات میانی روز در فضای سرپوشیده بمانید.

اگر ناچار به حضور در آفتاب هستید، دکتر کولی‌موتاتویلام توصیه می‌کند که:

از لباس‌های آستین‌بلند و شلوار بلند استفاده کنید
عینک آفتابی و کلاه لبه‌دار بپوشید
از دستکش و دستمال برای پوشاندن گردن استفاده کنید
پارچه‌هایی مانند پلی‌استر و نایلون را انتخاب کنید که در مسدودسازی UV مؤثر هستند

نکات ضروری در مورد استفاده از ضدآفتاب

به گفته دکتر سارنوف، استفاده صحیح از ضدآفتاب نیز بسیار اهمیت دارد و باید شامل موارد زیر باشد:

استفاده از ضدآفتاب با کیفیت بالا و با طیف گسترده که اشعه‌های UVA و UVB را مسدود می‌کند
استفاده روزانه از SPF 30 یا بالاتر، و SPF 50+ در روزهای آفتابی یا هنگام فعالیت‌های بیرونی بیشتر
استفاده از مقداری برابر با یک سکه برای صورت و دو قاشق غذاخوری برای بدن
فراموش نکردن نقاطی مثل بالای گوش، پشت دست‌ها و گردن
تجدید ضدآفتاب هر دو ساعت یک‌بار

جمع‌بندی

درک شاخص UV می‌تواند به شما کمک کند تا شدت اشعه‌های مضر خورشید را ارزیابی کرده و اقدامات مناسب برای محافظت از پوست و چشم‌هایتان در برابر آسیب‌های طولانی‌مدت انجام دهید. پرهیز از نور مستقیم خورشید در ساعات اوج و استفاده روزانه از عینک آفتابی و ضدآفتاب می‌تواند از آفتاب‌سوختگی و آسیب‌های چشمی در روزهایی با شاخص UV بالا جلوگیری کند.

با آگاهی از این شاخص و رعایت نکات محافظتی، می‌توانید هم از مزایای نور خورشید بهره‌مند شوید و هم خطرات آن را به حداقل برسانید.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: