نکات کلیدی
-
سوزش معده گهگاهی معمولاً جای نگرانی ندارد. درمانهای طبیعی شامل شیر کمچرب، ماست، زنجبیل یا چای بابونه هستند. داروهای بدون نسخه (OTC) مانند آنتیاسیدها و مسدودکنندههای H2 نیز میتوانند این سوزش را کاهش دهند.
-
برخی تغییرات سبک زندگی میتوانند از بروز مکرر سوزش معده جلوگیری کنند. این تغییرات شامل سیگار نکشیدن، پرهیز از خوردن نزدیک به زمان خواب و اجتناب از غذاهای محرک شناختهشده است.
-
در صورت درمان نشدن، بازگشت اسید معده میتواند به مری آسیب دائمی وارد کند. بهترین کار مراجعه به پزشک برای یافتن علت و یادگیری مدیریت سوزش معده است.
سوزش معده احساس سوزشی در قفسه سینه یا گلو است که اغلب با طعم ترش همراه میشود و نشانهای از ریفلاکس اسید است؛ وضعیتی که در آن اسیدهای معده به مری بازمیگردند. تعدادی درمان خانگی طبیعی و داروهای بدون نسخه (OTC) میتوانند سوزش معده را تسکین دهند و برخی تغییرات سبک زندگی نیز به کاهش بروز آن کمک میکنند.

Getty Images | bigtunaonline
1. درمانهای طبیعی
شاید بتوانید برخی درمانهای طبیعی برای تسکین سوزش معده را درست در آشپزخانه خود پیدا کنید، مانند:
-
جوش شیرین (سدیم بیکربنات): برای استفاده از جوش شیرین بهعنوان آنتیاسید، آن را یک تا دو ساعت پس از وعده غذایی مصرف کنید. دستورالعمل روی بسته را دنبال کرده و با یک لیوان پر آب بخورید. این روش برای استفاده طولانیمدت یا برای کودکان زیر ۱۲ سال مناسب نیست. اگر رژیم غذایی کمنمک دارید، قبل از مصرف با پزشک مشورت کنید، چون جوش شیرین سطح سدیم بدن را افزایش میدهد.
-
چای بابونه: چای بابونه میتواند دستگاه گوارش را آرام کند و التهاب را کاهش دهد. نوشیدن چای بابونه بعد از غذا یا درست قبل از خواب ممکن است به تسکین سوزش معده کمک کند.
-
چای زنجبیل: زنجبیل میتواند به هضم غذا کمک کند. علاوه بر این خاصیت قلیایی دارد (اسید معده را متعادل میکند) و دارای ویژگیهای ضدالتهابی است.
-
آبلیمو و عسل: لیمو اسیدی است، اما افزودن کمی آبلیمو به آب گرم و عسل میتواند اسید معده را خنثی کند.
-
ماست کمچرب: مانند شیر کمچرب، ماست کمچرب حاوی پروبیوتیکها میتواند احساس سوزش را کاهش دهد.
-
شیر بدون چربی: کمی شیر بدون چربی میتواند بهسرعت سوزش معده را تسکین دهد، چون یک لایه محافظ بین دیواره معده و اسید معده ایجاد میکند. توجه داشته باشید که چربی موجود در شیر پرچرب ممکن است ریفلاکس اسید را بدتر کند.
2. داروهای بدون نسخه (OTC)
سه نوع اصلی از داروهای OTC برای درمان سوزش معده وجود دارد:
-
آنتیاسیدها: این داروها بلافاصله با خنثی کردن اسید معده اثر میگذارند و تا حدود دو ساعت مؤثر باقی میمانند. آنتیاسیدها معمولاً حاوی هیدروکسید آلومینیوم، کربنات کلسیم، بیکربنات سدیم یا بیسموت سابسالیسیلات هستند. برندهای رایج شامل Alka-Seltzer، Pepto Bismol، Tums و Rolaids هستند.
-
مسدودکنندههای گیرنده هیستامین-۲ (H2 blockers): این داروها به سرعت آنتیاسیدها عمل نمیکنند، بنابراین ممکن است ۱ تا ۳ ساعت طول بکشد تا اثر آنها احساس شود. مسدودکنندههای H2 تولید اسید معده را کاهش میدهند و ۴ تا ۱۲ ساعت مؤثر هستند. برندهای OTC شامل Tagamet (سایمتیدین)، Pepcid (فاموتیدین) و Axid (نیزاتیدین) هستند. این داروها برای استفاده کوتاهمدت هستند و نباید بیش از ۱۴ روز متوالی مصرف شوند.
-
مهارکنندههای پمپ پروتون (PPIs): این داروها نیز تولید اسید معده را کاهش میدهند، اثرشان چند روز طول میکشد، اما تسکین طولانیمدت ایجاد میکنند. اگر بیش از دو روز در هفته دچار سوزش معده میشوید، PPI میتواند گزینه خوبی باشد. این دارو یک بار در روز، ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از غذا، به مدت ۱۴ روز مصرف میشود. شروع اثر آن ۱ تا ۴ روز طول میکشد و میتوان این چرخه را تا ۳ بار در سال تکرار کرد. برندهای رایج شامل Prevacid (لانسوپرازول) و Prilosec (امپرازول) هستند.
⚠️ اگر باردار هستید، بیماری کلیوی یا کبدی دارید یا داروهای دیگری مصرف میکنید، قبل از مصرف داروهای سوزش معده با پزشک یا داروساز مشورت کنید. مسدودکنندههای H2 و PPI نباید با هم مصرف شوند.
3. تغییرات سبک زندگی
تحقیقات نشان میدهند که تغییرات سبک زندگی نقش مهمی در مدیریت سوزش معده دارند و باید خط اول درمان باشند. برخی تغییرات مفید عبارتند از:
-
اجتناب از پوشیدن لباسهای خیلی تنگ در ناحیه شکم
-
انتخاب وعدههای غذایی پرپروتئین و کمچربی
-
پرهیز از پرخوری
-
سیگار نکشیدن
-
مدیریت وزن
-
خوابیدن در وضعیت شیبدار (برای جلوگیری از سوزش معده شبانه)
-
اجتناب از خوردن ۲ تا ۳ ساعت قبل از دراز کشیدن
همچنین خوب است غذاها و نوشیدنیهایی که باعث سوزش معده میشوند را شناسایی کنید. محرکهای رایج شامل موارد زیر هستند:
-
مرکبات
-
غذاهای چرب
-
قهوه معمولی و بدون کافئین، نوشیدنیهای گازدار، نوشیدنیهای الکلی یا حاوی کافئین
-
غذاهای تند
-
محصولات گوجهفرنگی
نکات پیشگیرانه
برخی عادات غذایی میتوانند احتمال سوزش معده را کاهش دهند، از جمله:
-
رقیق کردن با آب: غذاهای دارای آب زیاد اسید معده را رقیق کرده و اثر آن را کاهش میدهند. غذاهای پرآب شامل کرفس، خیار، کاهو و هندوانه هستند. سوپهای آبکی و دمنوشهای گیاهی نیز میتوانند کمک کنند.
-
مصرف فیبر کافی: غذاهای پرفیبر باعث احساس سیری میشوند و از پرخوری جلوگیری میکنند. منابع سالم و پرفیبر شامل غلات کامل (جو دوسر، برنج قهوهای، کوسکوس)، سبزیجات ریشهای (سیبزمینی شیرین، هویج، چغندر) و سبزیجات سبز (بروکلی، لوبیا سبز، مارچوبه) هستند.
-
توجه به pH (سطح اسید): غذاهای با pH پایین اسیدی هستند و احتمال بیشتری دارند که باعث سوزش معده شوند. بنابراین باید از این غذاها پرهیز کنید. غذاهای با pH بالا قلیایی هستند و میتوانند اسید معده را متعادل کنند. برخی از غذاهای قلیایی عبارتند از: موز، طالبی، گلکلم، رازیانه و مغزها.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
سوزش معده گاهبهگاه معمولاً نیازی به مراجعه به پزشک ندارد. اما اگر بیش از دو بار در هفته دچار سوزش معده میشوید، بهتر است بررسی شود. در طول زمان، ریفلاکس اسید میتواند به مری آسیب جدی وارد کند.
سوزش معده مکرر میتواند نشانه یک بیماری جدی باشد، مانند:
-
بیماری ریفلاکس معده به مری (GERD) (ریفلاکس اسید مزمن)
-
گاستریت (التهاب پوشش معده)
-
فتق هیاتال (بیرونزدگی قسمت بالای معده از طریق دیافراگم)
-
زخم پپتیک (زخم باز در معده یا قسمت بالای روده کوچک)
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Johns Hopkins Medicine. GERD diet: foods that help with acid reflux (heartburn).
- MedlinePlus. National Library of Medicine. Sodium bicarbonate.
- Herdiana Y. Functional food in relation to Gastroesophageal Reflux Disease (GERD). Nutrients. 2023 Aug 15;15(16):3583. doi:10.3390/nu15163583
- Vordenberg SE. Nonprescription heartburn medications for adults. JAMA. 2023;330(15):1499. doi:10.1001/jama.2023.16280
- American Academy of Family Physicians. Antacids and acid reducers: OTC relief for heartburn and acid reflux.
- Kröner PT, Cortés P, Lukens FJ. The medical management of gastroesophageal reflux disease: a narrative review. Journal of Primary Care & Community Health. 2021;12. doi:10.1177/21501327211046736
- American Academy of Family Physicians. Heartburn.
- MedlinePlus. National Library of Medicine. Heartburn.
- https://www.verywellhealth.com/how-to-get-rid-of-heartburn-11734734
