خیار یکی از سبزیجات کمکالری و پرآب است که بهراحتی میتوان آن را در برنامه غذایی روزانه گنجاند. بااینحال، پوست خیار فقط یک پوشش محافظ نیست؛ بخشی از فیبر و ترکیبات گیاهی خیار در پوست آن قرار دارند و جداکردن پوست میتواند دریافت برخی از این مواد مغذی را کاهش دهد.
خوردن خیار با پوست، در کنار کمک به تأمین آب بدن، میتواند در بهبود کیفیت رژیم غذایی، عملکرد دستگاه گوارش و دریافت برخی ریزمغذیها نقش داشته باشد.
۱. کمک به تأمین آب مورد نیاز بدن
بیش از ۹۵ درصد وزن خیار را آب تشکیل میدهد. به همین دلیل، مصرف آن میتواند راهی ساده برای افزایش دریافت مایعات از طریق غذا باشد.
یک پیمانه خیار با پوست، حدود ۹۵٫۹ گرم آب فراهم میکند؛ یعنی تقریباً ۹۶ میلیلیتر آب که از طریق مصرف این سبزی دریافت میشود.
غذاهای پرآب مانند خیار، گوجهفرنگی، کاهو و هندوانه میتوانند در کنار نوشیدن آب، به حفظ وضعیت مناسب آب بدن کمک کنند.
این موضوع بهویژه برای افرادی که در طول روز مایعات کافی نمینوشند، اهمیت دارد.
البته خیار جایگزین نوشیدن آب نیست؛ بلکه بخشی از دریافت روزانه مایعات را تأمین میکند.

۲. فیبر پوست خیار به عملکرد بهتر دستگاه گوارش کمک میکند
یکی از دلایل مناسبتر بودن مصرف خیار با پوست، حفظ بخشی از فیبر غذایی آن است.
یک پیمانه خیار با پوست حدود ۰٫۵ گرم فیبر دارد که تقریباً شامل موارد زیر است:
- ۰٫۳ گرم فیبر نامحلول
- ۰٫۲ گرم فیبر محلول
اگرچه این مقدار در مقایسه با منابع غنی فیبر مانند حبوبات، سبزیجات پرفیبر و غلات کامل چندان زیاد نیست، اما میتواند به دریافت روزانه فیبر کمک کند.
تفاوت فیبر محلول و نامحلول چیست؟
هر دو نوع فیبر برای سلامت دستگاه گوارش اهمیت دارند، اما عملکرد آنها متفاوت است.
فیبر محلول: در آب حل میشود و میتواند حالت ژلمانند ایجاد کند. این ویژگی به تنظیم جذب مواد مغذی، تعدیل پاسخ قند خون و کمک به کاهش کلسترول خون کمک میکند.
فیبر نامحلول: در دستگاه گوارش تا حد زیادی بدون تغییر باقی میماند و با افزایش حجم مدفوع، به حرکت آن در روده و تسهیل دفع کمک میکند.
بااینحال، نباید خیار را بهعنوان یک منبع عمده فیبر در نظر گرفت. برای تأمین فیبر کافی، مصرف حبوبات، سبزیجات متنوع، میوههای کامل و غلات سبوسدار اهمیت بیشتری دارد.
۳. مواد مغذی و ترکیبات گیاهی پوست خیار به سلامت قلب و استخوان کمک میکنند
خیار با پوست حاوی مجموعهای از ویتامینها و مواد معدنی است که در عملکرد طبیعی قلب، استخوانها، عضلات و سیستم عصبی نقش دارند.
مقدار تقریبی برخی از این مواد مغذی در کمی بیش از یک پیمانه خیار با پوست به شرح زیر است:
| ماده مغذی | مقدار |
|---|---|
| کلسیم | ۱۶ میلیگرم |
| منیزیم | ۱۰٫۱ میلیگرم |
| فسفر | ۲۳ میلیگرم |
| پتاسیم | ۱۷۰ میلیگرم |
| ویتامین K | ۲۴ میکروگرم |
ویتامین K و سلامت استخوان
ویتامین K در فعالسازی پروتئینهایی نقش دارد که برای متابولیسم طبیعی استخوان ضروری هستند. این ویتامین همچنین در فرایند انعقاد خون نقش مهمی دارد.
بنابراین، مصرف سبزیجات حاوی ویتامین K میتواند به تأمین نیاز روزانه این ماده مغذی کمک کند.
بااینحال، خیار بهتنهایی منبع بسیار غنی ویتامین K نیست و برای تأمین کافی آن باید از سبزیجات برگسبز مانند اسفناج و کلم نیز استفاده کرد.
نقش مواد معدنی در عملکرد بدن
پتاسیم در تنظیم فشارخون و تعادل مایعات بدن نقش دارد. منیزیم برای عملکرد عضلات و اعصاب و سلامت استخوان ضروری است و کلسیم و فسفر نیز در ساختار استخوانها و دندانها مشارکت دارند.
البته مقدار این مواد معدنی در خیار نسبتاً محدود است؛ بنابراین نباید مصرف آن را جایگزین منابع اصلی این ریزمغذیها دانست.
آنتیاکسیدانهای موجود در پوست خیار
خیار حاوی ترکیبات گیاهی مختلفی از جمله پلیفنولها، فلاونوئیدها و اسید آسکوربیک (ویتامین C) است.
این ترکیبات میتوانند در خنثیسازی رادیکالهای آزاد و کاهش فشار اکسیداتیو نقش داشته باشند.
استرس اکسیداتیو زمانی افزایش مییابد که تولید گونههای فعال اکسیژن از ظرفیت سیستمهای دفاع آنتیاکسیدانی بدن فراتر رود. این وضعیت میتواند در آسیب سلولی و فرایندهای التهابی نقش داشته باشد.
بااینحال، وجود ترکیبات آنتیاکسیدانی در خیار به معنای اثبات اثر درمانی آن بر بیماریهای قلبی یا التهابی نیست. فواید احتمالی بیشتر در چارچوب یک الگوی غذایی متنوع و غنی از سبزیجات قابلتفسیر هستند.
۴. میتواند به مدیریت وزن کمک کند
خیار به دلیل آب فراوان و تراکم انرژی پایین، انتخاب مناسبی برای افرادی است که به دنبال کنترل دریافت کالری هستند.
مقادیر تقریبی انرژی آن عبارتاند از:
- یک پیمانه خیار: حدود ۱۷ کیلوکالری
- یک خیار کامل: حدود ۴۵ کیلوکالری
جایگزینکردن بخشی از خوراکیهای پرکالری با سبزیجات کمانرژی مانند خیار میتواند به کاهش تراکم انرژی رژیم غذایی کمک کند.
بهطور کلی، الگوهای غذایی حاوی سبزیجات بیشتر و غذاهای کمتراکم از نظر انرژی، با مدیریت بهتر وزن و کاهش وزن در افراد دارای اضافهوزن یا چاقی ارتباط دارند.
آیا خیار بهتنهایی سیرکننده است؟
با وجود حجم نسبتاً زیاد، خیار به دلیل آب فراوان و مقدار کم پروتئین، چربی و فیبر، الزاماً احساس سیری طولانیمدتی ایجاد نمیکند.
برای افزایش ارزش تغذیهای و سیری میانوعده میتوان آن را با مواد غذایی حاوی پروتئین یا چربیهای مفید ترکیب کرد؛ برای مثال:
- خیار همراه ماست یونانی
- خیار همراه تخممرغ آبپز
- خیار همراه پنیر و مقداری مغزها
- خیار در کنار حمص یا سایر فرآوردههای حبوبات
این ترکیبها علاوه بر افزایش تنوع غذایی، میتوانند میانوعده متعادلتری ایجاد کنند.
آیا همیشه باید خیار را با پوست خورد؟
خوردن خیار با پوست معمولاً انتخاب مناسبی است، زیرا بخشی از فیبر و ترکیبات گیاهی آن در پوست قرار دارند. بااینحال، رعایت بهداشت مواد غذایی اهمیت زیادی دارد.
پیش از مصرف:
- خیار را زیر آب جاری بهخوبی بشویید.
- سطح آن را با دست یا برس تمیز مخصوص سبزیجات پاک کنید.
- قسمتهای آسیبدیده یا پوسیده را جدا کنید.
- برای شستوشو از مواد شوینده خانگی استفاده نکنید.
اگر پوست خیار باعث ناراحتی گوارشی میشود یا فرد به دلایل پزشکی به رژیم کمفیبر نیاز دارد، پوستگرفتن آن میتواند انتخاب مناسبتری باشد.
جمعبندی
خوردن خیار با پوست راهی ساده برای دریافت آب، مقداری فیبر، ویتامین K، مواد معدنی و ترکیبات آنتیاکسیدانی است.
مهمترین مزایای آن عبارتاند از:
1. کمک به تأمین آب بدن به دلیل محتوای آب بسیار بالا.
2. دریافت مقداری فیبر و حمایت از عملکرد دستگاه گوارش.
3. تأمین برخی ریزمغذیها و ترکیبات گیاهی مؤثر در عملکرد طبیعی بدن.
4. کمک به کنترل وزن از طریق افزایش حجم غذا با کالری اندک.
نکته تغذیهای: خیار یک سبزی مفید و کمکالری است، اما نباید از فواید آن اغراق کرد. مقدار فیبر و ریزمغذیهای آن در مقایسه با بسیاری از سبزیجات دیگر محدود است. بهترین راهکار، مصرف خیار با پوست در کنار تنوع کافی سبزیجات، میوهها و سایر منابع فیبر در یک الگوی غذایی متعادل است.
- U.S. Department of Agriculture Food Data Central. Cucumber, with peel, raw.
- Popkin BM, D’Anci KE, Rosenberg IH. Water, hydration, and health. Nutr Rev. 2010 Aug;68(8):439-58. doi:10.1111/j.1753-4887.2010.00304.x
- MedlinePlus. Soluble vs insoluble fiber.
- Johns Hopkins Medicine. Foods for Constipation.
- National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Vitamin K - Fact Sheet for Health Professionals.
- MedlinePlus. Definitions of Health Terms: Minerals.
- Naureen Z, Dhuli K, Donato K, et al. Foods of the Mediterranean diet: citrus, cucumber and grape. J Prev Med Hyg. 2022 Oct 17;63(2 Suppl 3):E21-E27. doi:10.15167/2421-4248/jpmh2022.63.2S3.2743
- American Heart Association. Cucumbers are trendy, but how healthy are they?
- Smethers AD, Rolls BJ. Dietary management of obesity: Cornerstones of healthy eating patterns. Med Clin North Am. 2018 Jan;102(1):107-124. doi:10.1016/j.mcna.2017.08.009
- https://www.verywellhealth.com/health-benefits-of-eating-cucumbers-with-the-peel-12151717
