نوشیدن یک فنجان گرم شکلات داغ میتواند یک نوشیدنی بسیار آرامشبخش و دلپذیر در طول ماههای سرد پاییز و زمستان باشد. شکلات داغ بهعنوان یک خوراکی شیرین و محبوب شناخته میشود، اما در صورت تهیه بدون مقادیر بالای قند افزودهشده، میتواند فواید سلامتی غافلگیرکنندهای نیز ارائه دهد¹. کاکائو حاوی ترکیبات گیاهی و آنتیاکسیدانهایی به نام فلاونوئیدها است که ممکن است به بهبود وضعیت سلامتی فرد کمک کنند.
مصرف متعادل شکلات داغ که با مواد مغذی و مفید تهیه شده باشد، میتواند بخشی از یک رژیم غذایی متعادل و سالم باشد. تحقیقات، مصرف کاکائو و شکلات تلخ را با بهبود سلامت قلب، ثبات قند خون و سایر مزایا مرتبط دانستهاند؛ بنابراین، هنگام تهیه آن، بهتر است از قند تصفیهشده افزودهشده و مایعات پرچرب اجتناب کنید.
۱. کمک به محافظت از سلامت قلب
اگر شکلات داغ با استفاده از شکلات تلخ یا پودر کاکائوی بدون قند تهیه شود، میتواند از سلامت قلبی عروقی شما پشتیبانی نماید. کاکائو مملو از ترکیبات طبیعی قدرتمندی به نام فلاونوئیدها است که دارای خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی هستند². این ترکیبات مفید به شل شدن و گشاد شدن رگهای خونی کمک میکنند و در نتیجه گردش خون را بهبود بخشیده و فشار خون را تحت کنترل نگه میدارند³.
همچنین، تحقیقات نشان دادهاند که مصرف کاکائو یا شکلات تلخ میتواند اثرات مفیدی بر سایر عوامل خطر بیماریهای قلبی، بهویژه در افراد دارای شرایط متابولیک موجود مانند چاقی یا دیابت، داشته باشد⁴. در این مطالعات، مصرف کاکائو با کاهشهای کوچک اما معناداری در شاخصهای زیر مرتبط بوده است:
- کلسترول تام
- کلسترول لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL) یا کلسترول “بد”
- سطح قند خون ناشتا
- سطح فشار خون
سطوح پایینتر قند خون، کلسترول و فشار خون میتوانند از سلامت قلب محافظت کنند⁵.
۲. افزایش دریافت مواد معدنی ضروری
پودر کاکائو و شکلات تلخ حاوی چندین ماده معدنی مهم هستند که بدن شما برای حمایت از فرآیندهای حیاتی به آنها نیاز دارد⁶. نوشیدن شکلات داغ تهیه شده از پودر کاکائو یا شکلات تلخ، در صورت مصرف بهعنوان بخشی از یک رژیم غذایی متعادل، میتواند به تأمین روزانه این مواد مغذی کمک کند. این مواد معدنی کلیدی شامل موارد زیر است:
- منیزیم: برای حمایت از عملکرد اعصاب و عضلات در بدن ضروری است⁷.
- آهن: برای تولید پروتئینی که اکسیژن را در خون حمل میکند، مورد استفاده قرار میگیرد⁸.
- پتاسیم: از عملکرد عضلات حمایت کرده و به انتقال مواد مغذی به داخل سلولها کمک میکند⁹.
- فسفر: برای ساختن استخوانهای محکم و کمک به سلولها برای استفاده از انرژی، حیاتی است¹⁰.
- روی (زینک): یک حامی مهم برای حفظ سلامت سیستم ایمنی بدن است¹¹.
۳. بهبود و ارتقاء خلق و خو
نوشیدن یک فنجان گرم شکلات داغ میتواند بهلطف ترکیبات طبیعی موجود در کاکائو، خلق و خوی شما را بهآرامی ارتقا دهد. این ترکیبات گیاهی در کنار هم کار میکنند تا هوشیاری را افزایش داده و در عین حال به آرامش کمک کنند¹². این ترکیبات فعال و مؤثر شامل موارد زیر هستند:
- تئوبرومین: یک محرک ملایم است که عملکردی تا حدودی مشابه کافئین دارد¹³.
- فنیلاتیلآمین: میتواند باعث آزادسازی اندورفینهای خاصی شود که بهعنوان مواد شیمیایی «احساس خوب» مغز، مانند دوپامین، شناخته میشوند¹⁴.
- تریپتوفان: از تولید سروتونین پشتیبانی میکند و به شما کمک میکند تا احساس آرامش و تعادل بیشتری داشته باشید¹⁵.
۴. کمک به ثبات سطح قند خون
شکلات داغ ممکن است به نظر نوشیدنیای نیاید که بتواند سطح قند خون را ثابت نگه دارد، اما در صورت تهیه با کاکائوی با کیفیت و کمترین میزان قند افزودهشده، میتواند مزایایی را در این زمینه ارائه دهد. پودرهای کاکائو و مخلوطهای شکلات داغ معمولاً در هر وعده حدود ۱ تا ۲ گرم فیبر دارند¹⁶. فیبر میتواند به محافظت در برابر افزایش ناگهانی قند خون کمک شایانی کند¹⁷.
همچنین، برخی تحقیقات روی خود کاکائو (نه مخلوطهای شکلات داغ) نشان میدهند که فلاونوئیدهای کاکائو میتوانند به بهبود نحوه استفاده بدن از انسولین کمک کرده و سطوح قند خون ناشتا را پایین بیاورند¹⁸. البته، یافتهها در این زمینه متناقض هستند و یک مطالعه نشان داد که شرکتکنندگانی که نوشیدنی کاکائویی با فلاونول بالا را برای یک ماه مصرف کردند، هیچ سودی در سطح قند خون خود مشاهده نکردند¹⁹. لازم به یادآوری است که افزودنیهای شیرین به شکلات داغ، مانند شکر، خامه فرم گرفته یا مارشمالو، هرگونه مزیت بالقوه آن را خنثی خواهد کرد.
محدودیتهای شکلات داغ
کاکائو اغلب بهعنوان یک ابرغذا شناخته میشود زیرا سرشار از آنتیاکسیدانها و سایر ترکیبات گیاهی مفید است. اما این بدان معنا نیست که هر فنجان شکلات داغ بهطور خودکار سالم است و فوایدی برای سلامتی دارد²⁰. تأثیر کلی شکلات داغ بر سلامتی به چندین عامل مهم بستگی دارد.
- قندهای افزودهشده: بسیاری از مخلوطهای شکلات داغ آماده و نسخههای از پیش بستهبندی شده حاوی مقادیر بالایی قند افزودهشده، شربتها، مارشمالو یا سایر تاپینگها هستند. این افزودنیهای اضافی میتوانند کالری و قند بیشتری نسبت به مقدار مورد نظر اضافه کرده و هرگونه مزیت احتمالی کاکائو را تحتالشعاع قرار دهند²¹. در واقع، یک وعده از مخلوط استاندارد شکلات داغ میتواند حدود ۱۸ گرم قند داشته باشد²².
- اندازه سهم: یک فنجان کوچک شکلات داغ که با پودر کاکائو یا شکلات تلخ با کیفیت بالا تهیه شده باشد، میتواند یک خوراکی مغذی باشد، اما مصرف روزانه یا سهمهای بسیار بزرگ ممکن است به مرور زمان به دریافت کالری اضافی منجر شود²³.
- فرآوری: پودرهای کاکائوی فوری و بستههای شکلات داغ آماده، اغلب بهشدت فرآوری شدهاند، که میتواند محتوای فلاونوئید طبیعی کاکائو را کاهش داده و ارزش آنتیاکسیدانی آن را محدود سازد²⁴.
چگونه شکلات داغ خود را سالمتر بسازیم؟
شکلات داغ همیشه مغذی نیست، اما تهیه آن به روشهای خاص میتواند فواید سلامتی آن را افزایش دهد. این راهکارها به شما کمک میکنند تا از مزایای کاکائو بهرهمند شوید:
- انتخاب شکلات تلخ یا پودر کاکائو با کیفیت: برای دریافت بیشترین میزان آنتیاکسیدانها و فلاونوئیدها، به دنبال پودر کاکائوی بدون قند یا شکلات تلخ با محتوای کاکائوی بالا باشید²⁵.
- محدود کردن قند افزودهشده: بهجای استفاده از شکر تصفیهشده یا شربتهای طعمدار، مقادیر کمی از شیرینکنندههای طبیعی مانند استویا، عسل یا میوه راهب را به کار ببرید²⁶.
- انتخاب یک پایه مایع مغذیتر: برای کاهش چربی اشباع و در عین حال حفظ بافت دلچسب نوشیدنی، شیر کمچرب یا گزینههای گیاهی مانند شیر سویا، شیر جو دوسر یا شیر بادام را انتخاب کنید²⁷.
- حفظ اندازه سهم معقول: تقریباً ۲.۵ گرم از پودر کاکائوی با فلاونوئید بالا (حدود یک قاشق چایخوری سرپر) حدود ۲۰۰ میلیگرم فلاونوئید کاکائو را فراهم میکند²⁸.
- افزودن چاشنیهای سالم: کمی دارچین یا جوز هندی را به فنجان شکلات داغ خود اضافه کنید تا طعم و آنتیاکسیدانهای اضافی را دریافت نمایید²⁹. همچنین، یک نوک انگشت نمک دریایی یا یک قطره عصاره وانیل راههای دیگری برای تقویت طعم آن هستند. برای محدود کردن کالری دریافتی، از افزودن مارشمالو، شربتهای شکلات و خامه فرم گرفته صرف نظر کنید.
سؤالات متداول
آیا مصرف شکلات داغ در دوران بارداری ایمن است؟
مصرف شکلات داغ در دوران بارداری در حد اعتدال معمولاً ایمن است، به شرطی که میزان کافئین و قند آن کنترل شود. کاکائو حاوی تئوبرومین است که یک محرک ملایم است. توصیه میشود زنان باردار مصرف کافئین خود را به کمتر از ۲۰۰ میلیگرم در روز محدود کنند.
شکلات داغ بهتر است یا قهوه؟
انتخاب بین قهوه و شکلات داغ به اهداف سلامتی شما بستگی دارد؛ قهوه کافئین و محرک قویتری برای افزایش هوشیاری است، در حالی که شکلات داغ غنی از فلاونوئیدها برای بهبود جریان خون و سلامت قلب است. با این حال، هر دو نوشیدنی را باید بدون افزودنیهای قندی زیاد مصرف کرد.
آیا شکلات داغ میتواند به بهبود کیفیت خواب کمک کند؟
بهطور کلی، به دلیل وجود تئوبرومین و احتمالاً کافئین در کاکائو، نوشیدن شکلات داغ بهخصوص در ساعات نزدیک به خواب توصیه نمیشود. با این حال، تریپتوفان موجود در کاکائو به تولید سروتونین کمک میکند که میتواند حس آرامش را افزایش دهد. برای بهرهمندی از اثرات آرامشبخش، باید آن را در اوایل روز مصرف کرده و از مصرف نزدیک به زمان خواب اجتناب نمود.
خلاصه
شکلات داغ میتواند یک نوشیدنی راحت و مفید باشد، بهویژه زمانی که با مواد باکیفیت و کمترین میزان قند اضافی تهیه شود. فواید اصلی آن ناشی از فلاونوئیدهای موجود در کاکائو است که به بهبود سلامت قلب، ثبات قند خون و ارتقاء خلق و خو کمک میکنند و همچنین مواد معدنی ضروری را فراهم میآورند. برای بهرهمندی حداکثری، از مخلوطهای فرآوریشده دوری کنید و نوشیدنی خود را با شکلات تلخ یا پودر کاکائوی خالص و با حداقل شیرینکننده تهیه کنید.
- Tan TYC, Lim XY, Yeo JHH, Lee SWH, Lai NM. The health effects of chocolate and cocoa: A systematic review. Nutrients. 2021;13(9):2909. doi:10.3390/nu13092909
- Samanta S, Sarkar T, Chakraborty R, et al. Dark chocolate: An overview of its biological activity, processing, and fortification approaches. Curr Res Food Sci. 2022;5:1916-1943. doi:10.1016/j.crfs.2022.10.017
- Arisi TOP, da Silva DS, Stein E, et al. Effects of cocoa consumption on cardiometabolic risk markers: Meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients. 2024;16(12):1919. doi:10.3390/nu16121919
- Darand M, Hajizadeh Oghaz M, Hadi A, Atefi M, Amani R. The effect of cocoa/dark chocolate consumption on lipid profile, glycemia, and blood pressure in diabetic patients: A meta-analysis of observational studies. Phytother Res. 2021;35(10):5487-5501. doi:10.1002/ptr.7183
- Poznyak AV, Litvinova L, Poggio P, Sukhorukov VN, Orekhov AN. Effect of Glucose Levels on Cardiovascular Risk. Cells. 2022;11(19):3034. doi:10.3390/cells11193034
- National Heart, Lung, and Blood Institute. Coronary heart disease: Risk factors.
- U.S. Department of Agriculture: FoodData Central. Beverages, Cocoa mix, no sugar added, powder.
- Cinquanta L, Di Cesare C, Manoni R, Piano A, Roberti P, Salvatori G. Mineral essential elements for nutrition in different chocolate products. Int J Food Sci Nutr. 2016;67(7):773-778. doi:10.1080/09637486.2016.1199664
- MedlinePlus. Magnesium in diet.
- MedlinePlus. Iron.
- MedlinePlus. Potassium.
- MedlinePlus. Phosphorus in diet.
- MedlinePlus. Zinc in diet.
- De Feo M, Paladini A, Ferri C, et al. Anti-Inflammatory and Anti-Nociceptive Effects of Cocoa: A Review on Future Perspectives in Treatment of Pain. Pain Ther. 2020;9(1):231-240. doi:10.1007/s40122-020-00165-5
- Lee YJ, Kim HR, Lee CY, et al. 2-Phenylethylamine (PEA) Ameliorates Corticosterone-Induced Depression-Like Phenotype via the BDNF/TrkB/CREB Signaling Pathway. Int J Mol Sci. 2020;21(23):9103. doi:10.3390/ijms21239103
- do Carmo Brito BN, Campos Chisté R, da Silva Pena R, Abreu Gloria MB, Santos Lopes A. Bioactive amines and phenolic compounds in cocoa beans are affected by fermentation. Food Chem. 2017;228:484-490. doi:10.1016/j.foodchem.2017.02.004
- Martínez-Pinilla E, Oñatibia-Astibia A, Franco R. The relevance of theobromine for the beneficial effects of cocoa consumption. Front Pharmacol. 2015;6:30. doi:10.3389/fphar.2015.00030
- U.S. Department of Agriculture: FoodData Central. Beverages, Cocoa mix, no sugar added, powder.
- U.S. Department of Agriculture: FoodData Central. Cocoa, dry powder, unsweetened.
- Centers for Disease Control and Prevention. Fiber: The carb that helps you manage diabetes.
- Ramos S, Martín MA, Goya L. Effects of cocoa antioxidants in type 2 diabetes mellitus. Antioxidants (Basel). 2017;6(4):84. doi:10.3390/antiox6040084
- Simpson EJ, Mendis B, Dunlop M, Schroeter H, Kwik-Uribe C, Macdonald IA. Cocoa flavanol supplementation and the effect on insulin resistance in females who are overweight or obese: A randomized, placebo-controlled trial. Nutrients. 2023;15(3):565. doi:10.3390/nu15030565
- Sentellas S, Saurina J. Authentication of cocoa products based on profiling and fingerprinting approaches: Assessment of geographical, varietal, agricultural and processing features. Foods. 2023;12(16):3120. doi:10.3390/foods12163120
- Centers for Disease Control and Prevention. Get the facts: Added sugars.
- U.S. Department of Agriculture: FoodData Central. Beverages, Cocoa mix, powder.
- Action on Sugar. Festive hot drinks loaded with sugar & calories reveals lack of progress in achieving sugar reduction targets.
- Goya L, Kongor JE, de Pascual-Teresa S. From cocoa to chocolate: Effect of processing on flavanols and methylxanthines and their mechanisms of action. Int J Mol Sci. 2022;23(22):14365. doi:10.3390/ijms232214365
- Jaćimović S, Popović-Djordjević J, Sarić B, Krstić A, Mickovski-Stefanović V, Pantelić NĐ. Antioxidant activity and multi-elemental analysis of dark chocolate. Foods. 2022;11(10):1445. doi:10.3390/foods11101445
- Arshad S, Rehman T, Saif S, et al. Replacement of refined sugar by natural sweeteners: focus on potential health benefits. Heliyon. 2022;8(9):e10711. doi:10.1016/j.heliyon.2022.e10711
- Ramsing R, Santo R, Kim BF, et al. Dairy and plant-based milks: Implications for nutrition and planetary health. Curr Environ Health Rep. 2023;10(3):291-302. doi:10.1007/s40572-023-00400-z
- Dicks L, Kirch N, Gronwald D, et al. Regular intake of a usual serving size of flavonol-rich powder does not affect crdiometabolic parameters in stably treated patients with type 2 diabetes and hypertension-A double-blined, randomized, placebo-controlled trial. Nutrients. 2018;10(10):1435. doi:10.3390/nu10101435
- Yashin A, Yashin Y, Xia X, Nemzer B. Antioxidant activity of spices and their impact on human health: A review. Antioxidants (Basel). 2017;6(3):70. doi:10.3390/antiox6030070
- https://www.health.com/is-hot-chocolate-good-for-you-11848560
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
