بیماری لثه که با عنوان بیماری پریودنتال نیز شناخته می‌شود، یکی از شایع‌ترین مشکلات دهان و دندان در بزرگسالان است و می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت عمومی داشته باشد. این بیماری ماهیتی مزمن دارد و در صورت عدم درمان، به‌ویژه در سنین بالاتر، می‌تواند به سرعت پیشرفت کند و حتی منجر به از دست رفتن دندان شود.

تشخیص زودهنگام علائم و اقدام سریع برای کنترل آن، نقش کلیدی در پیشگیری از عوارض بعدی دارد.

خونریزی لثه

پلاک دندانی لایه‌ای چسبنده و حاوی باکتری است که به‌طور مداوم روی دندان‌ها تشکیل می‌شود. اگر مسواک‌زدن و استفاده از نخ دندان به‌درستی انجام نشود، این باکتری‌ها در زیر خط لثه تجمع یافته و باعث التهاب و خونریزی می‌شوند.

خونریزی هنگام مسواک یا نخ دندان معمولاً نخستین نشانه بیماری لثه است. در حالت طبیعی، لثه سالم نباید هنگام تمیزکردن خونریزی داشته باشد و تداوم آن نشانه پیشرفت التهاب است.

مراحل شایع خونریزی لثه

• مشاهده لکه‌های قرمز یا تیره روی مسواک یا نخ دندان
• خونریزی هنگام غذا خوردن علاوه بر زمان مسواک
• خونریزی خودبه‌خودی بدون تحریک مشخص
• تغییر رنگ لثه از صورتی روشن به قرمز تیره

در صورت تداوم، التهاب می‌تواند به ژنژیویت منجر شود و در صورت درمان‌نشدن، الیاف نگهدارنده دندان تخریب می‌شوند. ورود باکتری‌ها به جریان خون از طریق لثه ملتهب نیز می‌تواند خطر مشکلاتی مانند لخته‌های خونی، حمله قلبی یا سکته مغزی را افزایش دهد.

تحلیل لثه و تشکیل پاکت لثه‌ای

اگر احساس می‌کنید دندان‌ها بلندتر از قبل به نظر می‌رسند، ممکن است دچار تحلیل لثه شده باشید. در این حالت، لثه از اطراف دندان عقب می‌رود و ریشه نمایان می‌شود که نشانه پیشرفت بیماری است.

با عقب‌نشینی لثه، فضاهایی به نام پاکت لثه‌ای ایجاد می‌شود که محل تجمع غذا و پلاک هستند. در مراحل پیشرفته، عمق این پاکت‌ها افزایش یافته و تمیزکردن آن‌ها با مسواک و نخ دندان دشوار می‌شود.

اندازه‌گیری پاکت لثه

دندان‌پزشک با استفاده از ابزار مخصوص، عمق اتصال لثه به دندان را اندازه‌گیری می‌کند. عمق طبیعی معمولاً بین یک تا سه میلی‌متر است و مقادیر بالاتر نشان‌دهنده عفونت و پیشرفت بیماری هستند.

برخلاف تصور رایج، تحلیل لثه بخشی اجتناب‌ناپذیر از پیری نیست و در بسیاری از موارد با رعایت بهداشت دهان قابل پیشگیری است.

حساسیت دندانی

نمایان‌شدن ریشه دندان به دلیل تحلیل لثه می‌تواند باعث حساسیت به نوشیدنی‌های سرد یا گرم شود. این حساسیت معمولاً نشانه قرارگرفتن سطح ریشه در معرض محیط دهان و افزایش خطر پوسیدگی است.

ریشه دندان در برابر سایش و پوسیدگی آسیب‌پذیرتر است و در صورت بی‌توجهی، ممکن است به از دست رفتن دندان منجر شود. بنابراین حساسیت ناگهانی یا تشدیدشونده باید جدی گرفته شود.

قند خون بالا

افزایش قند خون با خطر بیشتر ابتلا و پیشرفت سریع‌تر بیماری لثه ارتباط دارد، به‌ویژه در افراد مبتلا به دیابت نوع دو. التهاب مزمن ناشی از قند بالا می‌تواند پاسخ ایمنی لثه را تضعیف کند.

علائم افزایش قند خون شامل تشنگی زیاد، تکرر ادرار، خستگی، تاری دید و کاهش وزن غیرقابل‌توجیه است. ارتباط دوطرفه میان دیابت و بیماری لثه وجود دارد و کنترل هر یک به بهبود دیگری کمک می‌کند.

راهکارهای کنترل بیماری لثه

نخستین اقدام، مراجعه به دندان‌پزشک برای معاینه و جرم‌گیری تخصصی است. حذف پلاک و جرم، پایه اصلی کنترل بیماری محسوب می‌شود.

رعایت بهداشت دهان باید منظم و دقیق باشد. توصیه می‌شود نخ دندان و مسواک‌زدن را به زمان‌های ثابت روزانه مانند پس از بیدارشدن، بازگشت به منزل و پیش از خواب اختصاص دهید.

هدف اصلی، برهم‌زدن تجمع پلاک پیش از سخت‌شدن آن است. در صورت انجام منظم، احتمال تشکیل جرم کاهش می‌یابد و التهاب لثه فروکش می‌کند.

استفاده از واترفلاسر یا نخ دندان آبی می‌تواند به بهبود پاکسازی کمک کند، به‌ویژه در افرادی که مهارت کافی در استفاده از نخ معمولی ندارند.

پرسش‌های متداول

مراحل بیماری پریودنتال چیست؟

این بیماری با ژنژیویت آغاز می‌شود که محدود به التهاب لثه است. در مراحل بعدی، عفونت به استخوان گسترش یافته و در موارد پیشرفته ممکن است نیاز به جراحی یا لیزر درمانی برای پاکت‌های عمیق باشد.

آیا بیماری لثه قابل برگشت است؟

تنها مرحله اولیه یعنی ژنژیویت قابل برگشت کامل است. مراحل پیشرفته‌تر قابل درمان و کنترل هستند، اما بازگشت کامل بافت ازدست‌رفته معمولاً امکان‌پذیر نیست.

درمان بیماری لثه چگونه انجام می‌شود؟

درمان شامل جرم‌گیری منظم، بهبود بهداشت دهان و در صورت لزوم تجویز دارو برای کنترل عفونت است. در موارد شدید، جراحی برای کاهش عمق پاکت‌ها یا بازسازی استخوان ممکن است ضروری باشد.

جمع‌بندی

خونریزی لثه، تحلیل لثه، حساسیت دندانی و قند خون بالا از نشانه‌های مهمی هستند که می‌توانند هشداردهنده بیماری لثه باشند. تشخیص زودهنگام، رعایت دقیق بهداشت دهان و پیگیری منظم دندان‌پزشکی بهترین راه برای پیشگیری از عوارض جدی و حفظ سلامت دهان و بدن است.