چه علت خارش پوست شما نیش پشه باشد و چه یک بیماری زمینهای، دلایل زیادی وجود دارد که میتواند باعث خارش پوست شود. همچنین روشهای گوناگونی برای کاهش این احساس وجود دارد — بهعنوان مثال، میتوانید برخی از بهترین مواد غذایی مفید برای خارش پوست را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
در ادامه، با شایعترین علل و درمانهای خارش پوست آشنا میشوید، بهعلاوه گروههایی از مواد غذایی که میتوانند در تسکین این حالت به شما کمک کنند.
علل و درمان خارش پوست
طبق گفته کلینیک مایو، شایعترین علل خارش، التهاب یا پوستهپوسته شدن پوست عبارتاند از:
- خشکی پوست (یا کمبودهای تغذیهای که منجر به خشکی پوست میشوند)
- بیماریهای پوستی مانند اگزما، پسوریازیس، گال یا وجود انگلها
- سوختگیها و جای زخم
- نیش حشرات
- بیماریهای داخلی مانند بیماریهای کبد، کلیه، کمخونی، دیابت، اختلالات تیروئید، HIV، میلوم متعدد یا لنفوم
- اختلالات خلقی مانند اضطراب، وسواس فکری-عملی و افسردگی
- واکنشهای آلرژیک که ممکن است باعث کهیر یا بثورات پوستی شوند
درمان خارش بستگی به علت آن دارد. برای مثال، ممکن است از کرم ضدخارش برای کنترل التهاب ناشی از اگزما یا نیش حشرات استفاده شود، یا داروی تجویزی برای خارش مرتبط با اضطراب یا بیماری زمینهای مصرف گردد.
البته اگر خارش پوست شما ادامه پیدا کند و با علائم ناخوشایند دیگری همراه باشد، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. با این حال، میتوانید با ایجاد تغییرات ساده در سبک زندگی — مانند مصرف مواد غذایی مفید برای پوست — به کاهش تحریکات کمک کنید. در ادامه ببینید چه چیزهایی را باید به رژیم روزانه خود اضافه کنید.
۱. مواد غذایی سرشار از ویتامین E
به نظر میرسد مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین E به سلامت پوست کمک میکند. علت آن این است که ویتامین E دارای خاصیت آنتیاکسیدانی است، یعنی از سلولها (از جمله سلولهای پوستی) در برابر آسیب محافظت میکند.
برای مثال، میتوانید کرمهای حاوی ویتامین E را روی پوست خود بمالید تا التهاب و تورم ناشی از آفتابسوختگی کاهش یابد. این امر ممکن است از خشکی یا خارش پس از آفتابسوختگی جلوگیری کند. مطالعات همچنین نشان دادهاند که مصرف مکملهای خوراکی ویتامین E میتواند خطر خارش ناشی از درماتیت آتوپیک (اگزما) را کاهش دهد، هرچند برای اثبات قطعی این ارتباط به تحقیقات بیشتری نیاز است.
اگر ترجیح میدهید ویتامین E را فقط از طریق رژیم غذایی دریافت کنید، بهتر است آن را همراه با مواد غذایی حاوی ویتامین C مصرف کنید (که خود نیز برای پوست مفید است و در ادامه درباره آن صحبت میشود). از جمله مواد غذایی سرشار از ویتامین E میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- روغن جوانه گندم
- تخمه آفتابگردان
- بادام
- بادامزمینی
- برگ چغندر، برگ کلم و اسفناج
- کدو تنبل
- فلفل دلمهای قرمز
- مارچوبه
- انبه
- آووکادو
طبق دستورالعملهای تغذیهای آمریکا (۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵)، بزرگسالان باید روزانه حدود ۱۵ میلیگرم ویتامین E دریافت کنند. ابتدا مصرف خوراکیهای غنی از ویتامین E را در رژیم خود افزایش دهید و پیش از مصرف مکملها با پزشک مشورت کنید.
نکته: سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) پیش از فروش، ویتامینها و مکملها را آزمایش یا کنترل نمیکند، بنابراین تضمینی وجود ندارد که مکملها دقیقاً همان ترکیبات ذکرشده روی بسته را داشته باشند یا اثرات ادعاشده را ایجاد کنند. مطمئن شوید که مکملها را از منابع معتبر و دارای تأییدیه آزمایش شخص ثالث تهیه میکنید.
۲. مواد غذایی سرشار از ویتامین C
گروه غذایی دیگر که در درمان خارش پوست نقش دارد، مواد حاوی ویتامین C هستند. مانند ویتامین E، ویتامین C نیز خاصیت آنتیاکسیدانی دارد که به محافظت از پوست در برابر آسیب کمک میکند، طبق گزارش مؤسسه لینوس پاولینگ.
تحقیقات نشان دادهاند که این آنتیاکسیدانها ممکن است التهاب — و در نتیجه قرمزی، خشکی یا خارش پوست ناشی از بیماریهایی مانند اگزما — را کاهش دهند. همچنین ویتامین C به بدن کمک میکند تا کلاژن بسازد، پروتئینی که ساختار پوست را تشکیل داده و به حفظ خاصیت ارتجاعی و رطوبت آن کمک میکند.
با افزایش سن، تولید کلاژن کاهش مییابد. اما دریافت کافی ویتامین C میتواند تولید کلاژن و سلامت پوست را در طول عمر حفظ کند. پژوهشها همچنین نشان دادهاند که ویتامین C میتواند به حفظ رطوبت پوست کمک کند، که در دوران افزایش خشکی پوست با افزایش سن مفید است.
اگرچه این مزایا بیشتر در مورد ویتامین C موضعی (مثل سرمها و پمادها) ثابت شدهاند، اما دریافت ویتامین C از طریق غذا نیز انتخابی سالم است. از جمله مواد غذایی سرشار از ویتامین C میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- میوههای مرکباتی مانند پرتقال و گریپفروت
- کیوی
- پاپایا
- طالبی
- توتفرنگی
- تمشک
- کلم بروکلی
- فلفل دلمهای
- سیبزمینی شیرین
- گوجهفرنگی
بر اساس دستورالعملهای تغذیهای آمریکا، بیشتر بزرگسالان باید روزانه بین ۷۵ تا ۸۰ میلیگرم ویتامین C دریافت کنند (در دوران بارداری یا شیردهی ممکن است نیاز بیشتر باشد). همچنین بهتر است به جای آبمیوههای صنعتی یا محصولات حاوی شکر افزوده، از میوههای تازه استفاده کنید.
۳. مواد غذایی حاوی پروبیوتیک
پروبیوتیکها فقط برای سلامت روده مفید نیستند — بلکه میتوانند سلامت پوست را نیز بهبود دهند. مطالعات نشان دادهاند که این باکتریهای مفید بر میکروبیوم پوست اثر مثبت دارند و میتوانند به پیشگیری و درمان خارش، بثورات پوستی و علائم بیماریهایی مانند اگزما، آکنه یا آسیبهای ناشی از آفتاب کمک کنند. همچنین ممکن است در کاهش التهاب پوستی ناشی از آلرژی مؤثر باشند.
بر همین اساس، برخی از بهترین مواد غذایی برای سلامت پوست، منابع طبیعی پروبیوتیک هستند، از جمله:
- ماست
- کفیر
- برخی انواع پنیر
- کلمترش (Sauerkraut)
- کیمچی
- کامبوچا
- نان خمیرترش
- میزو
- خیارشور
- تمپه
به خاطر داشته باشید که برخی از مواد غذایی حاوی پروبیوتیک، مانند لبنیات، ممکن است در افراد مبتلا به اگزما باعث تحریک یا تشدید علائم شوند، طبق اعلام انجمن ملی اگزما.
پروبیوتیکها بهصورت مکمل نیز در دسترساند. پیش از مصرف، با پزشک خود مشورت کنید تا نوع و دوز مناسب برای شرایط شما مشخص شود.
۴. مواد غذایی حاوی کورستین (Quercetin)
ممکن است با مصرف مواد غذایی سرشار از کورستین بتوانید خارش پوست را کاهش دهید. کورستین نوعی آنتیاکسیدان از خانواده فلاونوئیدهاست که خاصیت ضدالتهابی دارد. فلاونوئیدها رنگدانههای طبیعی گیاهی هستند که علاوه بر رنگدهی به گیاهان، از سلولهای بدن در برابر آسیب محافظت میکنند.
شواهد اولیه نشان میدهند که کورستین میتواند در کاهش بثورات پوستی مؤثر باشد. در برخی آزمایشهای آزمایشگاهی، کورستین از آزاد شدن هیستامین توسط سلولهای سیستم ایمنی جلوگیری کرد — ترکیبی شیمیایی که در واکنشهای آلرژیک نقش دارد و علائمی مانند آبریزش بینی، اشکریزش، تورم و کهیر ایجاد میکند.
به عبارت دیگر، کورستین میتواند در پیشگیری از خارش ناشی از واکنشهای آلرژیک مؤثر باشد، هرچند هنوز به تحقیقات بیشتری برای اثبات قطعی این اثر نیاز است.
با این وجود، افزودن خوراکیهای سرشار از این فلاونوئید به رژیم غذایی ضرری ندارد، زیرا بسیاری از آنها برای سلامت عمومی نیز مفیدند. از جمله:
- کاهو قرمز
- مارچوبه
- کاهو رومی
- پیاز
- فلفل سبز
- گوجهفرنگی
- گیلاس
- چای سبز
- سیب
اگر فکر میکنید آلرژی ممکن است عامل خارش پوست شما باشد، بهتر است به متخصص پوست یا آلرژی مراجعه کنید تا با انجام آزمایشها، علت دقیق و آلرژنهای احتمالی مشخص شوند.
۵. سایر مواد غذایی ضدالتهابی
اگرچه هیچ رژیم غذایی نمیتواند خارش بدن را فوراً درمان کند، اما مصرف مواد غذایی ضدالتهابی میتواند به پیشگیری یا کاهش تحریکات پوستی کمک کند. دلیل این امر آن است که بسیاری از بیماریهای پوستی مانند اگزما و پسوریازیس با التهاب همراه هستند و موجب خشکی، خارش و پوستهپوسته شدن پوست میشوند، طبق گزارش کلینیک کلیولند.
غذاها نمیتوانند بیماریهای پوستی را درمان کنند، اما تمرکز بر مصرف مواد غذایی زیر که دارای خاصیت ضدالتهابی هستند، میتواند مفید باشد، طبق گفته انتشارات سلامت هاروارد:
- روغن زیتون
- گوجهفرنگی
- مغزها و دانهها (در صورتی که آلرژی ندارید)
- ماهی
- سبزیهای برگدار تیره
- میوهها
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Mayo Clinic: "Itchy skin (pruritus)"
- Linus Pauling Institute: "Vitamin E and Skin Health"
- Johns Hopkins Medicine: "Sunburn"
- Food Science and Nutrition: “Causal role of vitamin E in atopic dermatitis risk: A Mendelian randomization study”
- Nutrients: “Bioactive Compounds for Skin Health: A Review”
- U.S. Department of Agriculture and U.S. Department of Health and Human Services: "2020-2025 Dietary Guidelines for Americans"
- FDA: “FDA 101: Dietary Supplements”
- Operation Supplement Safety: “Why is Third-Party Certification Important for Dietary Supplements?”
- Linus Pauling Institute: "Vitamin C and Skin Health"
- South African Family Practice: “The role of vitamin C on the skin”
- Cleveland Clinic: “Collagen”
- Pharmacology Reports: “Modulatory role of vitamins A, B3, C, D, and E on skin health, immunity, microbiome, and diseases”
- USDA: “Eye on Nutrition: Iron and Vitamin C”
- National Institutes of Health: “Vitamin C”
- Nutrients: “The Role of Probiotics in Skin Health and Related Gut–Skin Axis: A Review”
- Cureus: “Probiotics in Allergy and Immunological Diseases: A Comprehensive Review”
- Harvard Health Publishing: “How to Get More Probiotics”
- National Eczema Association: "Everything you need to know about eczema and food allergies"
- Mayo Clinic: “What Are Probiotics and Prebiotics?”
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center: “Quercetin”
- Oregon State University Linus Pauling Institute: “Flavonoids”
- International Immunopharmacology: “Quercetin inhibits histamine-induced calcium influx in human keratinocyte via histamine H4 receptors”
- National Library of Medicine Medline Plus: “Histamine: The Stuff Allergies Are Made Of”
- Nutrients: “Estimated Daily Intake and Seasonal Food Sources of Quercetin in Japan”
- Cleveland Clinic: "Itchy Rash? How to Tell If It’s Eczema or Psoriasis"
- Harvard Health Publishing: "Foods that fight inflammation"
- https://www.everydayhealth.com/diet-skin-health/foods-that-relieve-itching/
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
