یبوست یک عارضه جانبی شایع، اما قابل مدیریت، ناشی از مصرف داروی اوزمپیک و سایر داروهای آگونیست پپتید شبه گلوکاگون-۱ (GLP-1) است. این عارضه در ۴ تا ۱۲ درصد از افرادی که از این داروها استفاده میکنند، معمولاً در چهار ماه اول درمان رخ میدهد.
یبوست مرتبط با مصرف اوزمپیک ممکن است از کند شدن تخلیه معده، کمآبی بدن و کاهش مصرف مواد غذایی به دلیل کم شدن اشتها ناشی شود. حفظ آب کافی در بدن، پیروی از یک رژیم غذایی متعادل و غنی از فیبر، و استفاده از داروهای بدون نسخه میتواند به رفع یبوست کمک کند. بسیار مهم است که بدون مشورت قبلی با پزشک خود، مصرف داروی اوزمپیک را قطع نکنید.
اوزمپیک (سماگلوتاید) یک داروی شناخته شده است که برای مدیریت دیابت نوع ۲ و کاهش وزن استفاده میشود. این دارو از طریق کاهش سطح قند خون، تأثیرگذاری بر اشتها و کند کردن فرآیند هضم عمل میکند. یبوست یک عارضه جانبی رایج و معمولاً قابل مدیریت در زمان استفاده از اوزمپیک است¹.
برای پیشگیری یا مدیریت یبوست ناشی از اوزمپیک، چندین راهکار مؤثر وجود دارد که شامل تنظیم تغذیه، اصلاح سبک زندگی و استفاده از داروهای کمکی میشود:
۱. مدیریت میزان مصرف فیبر
مصرف کافی فیبر میتواند به پیشگیری یا درمان مؤثر یبوست کمک کند. مواد غذایی سرشار از فیبر شامل غلات کامل، کرههای آجیل، سبزیجات برگ سبز و انواع توتها هستند². توجه داشته باشید که باید فیبر دریافتی خود را به تدریج افزایش دهید؛ زیرا مصرف بیش از حد فیبر ممکن است به عوارض گوارشی مانند نفخ، گاز و اسهال منجر شود³⁴.
۲. هیدراته ماندن (مصرف آب کافی)
نوشیدن آب کافی از جنبههای مختلف برای حفظ سلامتی شما بسیار مهم است. آکادمی ملی پزشکی مصرف ۱۵.۵ فنجان (۳.۴ لیتر) آب در روز را برای مردان و ۱۱.۵ فنجان (۲.۷ لیتر) را برای زنان توصیه میکند. این توصیهها ممکن است بسته به سطح فعالیت بدنی شما، رژیم غذایی، محل زندگی و سوابق پزشکی فردی متفاوت باشد⁵.
۳. فعال ماندن
انجام فعالیت بدنی منظم به سیستم گوارشی شما کمک میکند تا مواد غذایی را به طور منظم از روده عبور دهد. حفظ یک برنامه ورزشی ثابت میتواند حرکات رودهای را تحریک کرده و از کندی فرآیند هضم جلوگیری کند¹.
۴. داشتن روتین ثابت اجابت مزاج
سعی کنید هر روز در یک زمان ثابت برای اجابت مزاج اقدام کنید تا روده بزرگ و دستگاه گوارش شما به یک روال سالم عادت کنند. این نظم در زمانبندی میتواند به بهبود کارایی دفع و پیشگیری از یبوست کمک شایانی نماید¹.
۵. پیروی از یک رژیم غذایی متعادل
پیروی از یک رژیم غذایی مغذی و متعادل میتواند در درمان یا پیشگیری از بروز یبوست مفید باشد. همچنین ممکن است ثبت یک دفترچه یادداشت غذایی برای بررسی الگوهای رژیم غذایی و شناسایی عواملی که میتوانند باعث یبوست شوند، سودمند باشد¹.
۶. استفاده از درمانهای بدون نسخه (OTC)
داروهای بدون نسخه برای کمک به درمان یا پیشگیری از یبوست در دسترس هستند. این داروها شامل ملینها و نرمکنندههای مدفوع مانند میرالاکس (پلیاتیلن گلیکول)، دالکواکس (بیزاکودیل)، سنا (سنوزیدها) و کولیس (دوکوزات سدیم) هستند. برای تعیین بهترین گزینه مناسب برای شما، حتماً با یک متخصص مراقبتهای بهداشتی مشورت کنید¹.
چرا اوزمپیک باعث یبوست میشود؟
هنگام مصرف اوزمپیک، یبوست میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد. علل احتمالی شامل کند شدن تخلیه معده و کمآبی بدن هستند¹.
کند شدن تخلیه معده: اوزمپیک متعلق به دستهای از داروها به نام آگونیستهای گیرنده پپتید شبه گلوکاگون-۱ (GLP-1) است. این داروها فرآیند هضم و سرعت تخلیه معده را کاهش میدهند⁶. به همین دلیل است که ممکن است هنگام مصرف اوزمپیک برای مدت طولانیتری احساس سیری کنید. کند شدن تخلیه معده منجر به عوارض جانبی مانند حالت تهوع، نفخ و یبوست میشود⁷.
کمآبی بدن: اگر به دلیل کاهش اشتها کمتر غذا میخورید، ممکن است آب کمتری نیز بنوشید. کمآبی بدن میتواند باعث سفت شدن مدفوع و دشواری در دفع شود. همچنین، تجربه عوارض جانبی دیگر اوزمپیک، مانند استفراغ، میتواند منجر به کمآبی و یبوست گردد⁸.
کاهش اشتها یا کم خوردن غذا: اوزمپیک سرعت تخلیه معده شما را کاهش داده و احساس سیری ایجاد میکند. این امر احتمالاً به معنای کاهش اشتها و کمتر غذا خوردن نسبت به حد معمول است⁶. تغییر در روال و نوع غذاهایی که میخورید میتواند منجر به یبوست شود. وقتی کمتر غذا میخورید، بدن مواد زیادی برای تشکیل مدفوع ندارد. این باعث میشود مدفوع کوچک و سفت باشد. علاوه بر این، مصرف ناکافی برخی غذاها، مانند حذف مداوم فیبر از رژیم غذایی، احتمالاً باعث درد و دشواری در اجابت مزاج میشود⁹.
یبوست چقدر در اثر مصرف اوزمپیک شایع است؟
تخمین زده میشود که ۴۰ تا ۷۰ درصد از افرادی که اوزمپیک مصرف میکنند، یک یا چند عارضه جانبی مرتبط با دستگاه گوارش را تجربه خواهند کرد. حالت تهوع، استفراغ و اسهال سه مورد از شایعترین عوارض جانبی گوارشی گزارش شده با اوزمپیک هستند. یبوست کمترین عارضه جانبی گوارشی در بین آنهاست که در ۴ تا ۱۲ درصد از افراد مصرف کننده اوزمپیک و سایر داروهای GLP-1 رخ میدهد¹⁰.
برخی مطالعات گزارش کردهاند که یبوست مرتبط با اوزمپیک در افراد دارای اضافه وزن یا چاقی در مقایسه با افراد مبتلا به دیابت شایعتر است¹. با این حال، تحقیقات بیشتری برای درک اینکه آیا شرایط پزشکی خاصی بر خطر یبوست تأثیر میگذارد، مورد نیاز است.
یبوست چقدر طول میکشد؟
یبوست معمولاً در ۲۸ روز اول شروع مصرف اوزمپیک مشاهده میشود. با این حال، ممکن است در هر زمانی در ۱۶ هفته اول (چهار ماه) درمان آغاز شود¹. مدت زمان تجربه یبوست در افراد مختلف میتواند متفاوت باشد. به عنوان مثال، یک مطالعه نشان داد که یبوست در افرادی که اوزمپیک را برای کاهش وزن مصرف میکردند، حدود ۴۷ روز (شش هفته) طول کشید. این یبوست پس از مدتی در این بیماران خودبهخود بهبود یافت¹⁰.
دوزهای بالاتر اوزمپیک ممکن است خطر یبوست را نیز افزایش دهند¹. متخصص مراقبتهای بهداشتی شما احتمالاً دوز را در سطح پایینی شروع میکند تا خطر عوارض جانبی را به حداقل برساند.
چه زمانی باید به دنبال مراقبتهای پزشکی بود؟
اگر یبوست شما شروع به تداخل در زندگی روزمره میکند، یا اگر پس از امتحان درمانهای مختلف، بهبودی حاصل نشد، با یک متخصص مراقبتهای بهداشتی صحبت کنید. آنها میتوانند به شما در تعیین مراحل بعدی درمان کمک کنند. در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، فوراً به دنبال مراقبتهای پزشکی باشید:
- درد شدید شکم (بدتر از حد معمول)
- خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد
- تورم شکم
- ناتوانی در دفع گاز
- استفراغ، به خصوص اگر رنگ آن تیره باشد
- تب
این علائم ممکن است نشاندهنده آسیب یا بیماری جدی باشد. مراجعه به متخصص برای رد کردن هرگونه مشکل یا نگرانی جدی بهداشتی ضروری است.
جمعبندی
اگر اوزمپیک مصرف میکنید و نگران یبوست هستید، با متخصص مراقبتهای بهداشتی خود صحبت کنید. آنها میتوانند به شما در ارائه یک برنامه برای پیشگیری یا درمان این عارضه جانبی کمک کنند. در صورت بروز یبوست، از قطع مصرف اوزمپیک خودداری کنید. ابتدا با متخصص خود مشورت کنید تا بهترین برنامه درمانی را برای شما و شرایط سلامتیتان تعیین نماید.
- Gorgojo-Martínez JJ, Mezquita-Raya P, Carretero-Gómez J, et al. Clinical recommendations to manage gastrointestinal adverse events in patients treated with glp-1 receptor agonists: a multidisciplinary expert consensus. J Clin Med. 2022;12(1):145. doi:10.3390/jcm12010145
- National Institutes of Health: National Cancer Institute. High-fiber foods.
- Ioniță-Mîndrican CB, Ziani K, Mititelu M, et al. Therapeutic benefits and dietary restrictions of fiber intake: a state of the art review. Nutrients. 2022;14(13):2641. doi:10.3390/nu14132641
- van der Schoot A, Drysdale C, Whelan K, Dimidi E. The effect of fiber supplementation on chronic constipation in adults: an updated systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Am J Clin Nutr. 2022;116(4):953-69. doi:10.1093/ajcn/nqac184
- Seal AD, Colburn AT, Johnson EC, et al. Total water intake guidelines are sufficient for optimal hydration in United States adults. Eur J Nutr. 2023;62(1):221-226. doi:10.1007/s00394-022-02972-2
- Lu J, Liu H, Zhou Q, Wang MW, Li Z. A potentially serious adverse effect of GLP-1 receptor agonists. Acta Pharm Sin B. 2023;13(5):2291-3. doi:10.1016/j.apsb.2023.02.020
- Parkman HP, Sharkey E, McCallum RW, et al. Constipation in patients with symptoms of gastroparesis: analysis of symptoms and gastrointestinal transit. Clin Gastroenterol Hepatol. 2022;20(3):546-58.e5. doi:10.1016/j.cgh.2020.10.045
- Wang DC, Peng XF, Chen WX, Yu M. The association of moisture intake and constipation among us adults: evidence from NHANES 2005-2010. BMC Public Health. 2025;25(1):399. doi:10.1186/s12889-025-21346-x
- Xu Y, Xue Z. The relationship between food components and constipation: a cross-sectional study. BMC Gastroenterol. 2024;24(1):459. doi:10.1186/s12876-024-03515-1
- Wharton S, Calanna S, Davies M, et al. Gastrointestinal tolerability of once-weekly semaglutide 2.4 mg in adults with overweight or obesity, and the relationship between gastrointestinal adverse events and weight loss. Diabetes Obes Metab. 2022;24(1):94-105. doi:10.1111/dom.14551
- https://www.health.com/ozempic-constipation-11820244
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
