با افزایش سن، کاهش تراکم استخوان یک روند طبیعی در بدن است و میتواند خطر شکستگی و زمینخوردن را افزایش دهد. این روند بهویژه در زنان پس از یائسگی سریعتر میشود، زیرا کاهش سطح استروژن نقش مهمی در تضعیف استخوانها دارد.
با این حال، سبک زندگی سالم میتواند بهطور قابل توجهی روند تحلیل استخوان را کند کرده و حتی به حفظ یا بهبود سلامت استخوانها کمک کند.
دریافت کافی کلسیم در طول روز
کلسیم یکی از اصلیترین اجزای ساختاری استخوان است و نقش حیاتی در حفظ استحکام آن دارد. بدن برای حفظ تعادل کلسیم خون، در صورت کمبود، آن را از ذخایر استخوانی برداشت میکند.
این فرآیند در طولانیمدت میتواند باعث کاهش تراکم استخوان شود. بنابراین دریافت کافی کلسیم از رژیم غذایی اهمیت زیادی دارد.
نکته مهم در جذب کلسیم
بدن نمیتواند مقدار زیادی کلسیم را در یک وعده جذب کند. به همین دلیل بهتر است منابع کلسیم در طول روز و در وعدههای مختلف مصرف شوند.
منابع مناسب کلسیم
- لبنیات مانند شیر و ماست
- سبزیجات برگ سبز
- غذاهای غنیشده
- محصولات سویا

دریافت کافی ویتامین د
ویتامین د نقش کلیدی در جذب کلسیم دارد و بدون آن، بخش زیادی از کلسیم مصرفی بهدرستی استفاده نمیشود. این ویتامین از طریق نور خورشید و برخی غذاها مانند ماهیهای چرب و زرده تخممرغ تأمین میشود.
کمبود ویتامین د در بسیاری از افراد شایع است و میتواند به ضعف استخوانها کمک کند.
نقش مکملها
در برخی موارد، مصرف مکمل ویتامین د میتواند برای حفظ سلامت استخوان مفید باشد، اما نباید جایگزین کامل تغذیه و سبک زندگی سالم شود.
فعالیت بدنی منظم داشته باشید
استخوانها به فشار مکانیکی نیاز دارند تا قوی بمانند. ورزشهای تحمل وزن باعث تحریک استخوانسازی و حفظ تراکم استخوان میشوند.
فعالیت بدنی همچنین به بهبود تعادل و کاهش خطر سقوط کمک میکند که خود یکی از عوامل مهم پیشگیری از شکستگی است.
چه نوع فعالیتهایی مناسب هستند؟
- پیادهروی
- تمرینات مقاومتی سبک
- فعالیتهای روزمره فعال
- تمرینات تعادلی
حتی فعالیتهای ساده و منظم نیز در طول زمان اثر محافظتی دارند.
پروتئین را در رژیم غذایی جدی بگیرید
پروتئین تنها برای عضلات مهم نیست، بلکه در سلامت استخوان نیز نقش دارد. کاهش توده عضلانی در سالمندی میتواند فشار مکانیکی روی استخوانها را کاهش دهد و روند تحلیل استخوان را تسریع کند.
مصرف کافی پروتئین به حفظ قدرت عضلات کمک میکند و در نتیجه از استخوانها نیز حمایت میکند.
منابع مناسب پروتئین
- ماهی و مرغ
- حبوبات
- لبنیات
- تخممرغ
- سویا و توفو
مصرف الکل را محدود کنید
مصرف زیاد الکل میتواند جذب کلسیم و متابولیسم ویتامین د را مختل کند. این موضوع در بلندمدت خطر پوکی استخوان و شکستگی را افزایش میدهد.
کاهش مصرف الکل یکی از راهکارهای مهم برای حفظ سلامت استخوانها در سنین بالا است.
از زمین خوردن پیشگیری کنید
بیشتر شکستگیهای مرتبط با استخوانهای ضعیف، در اثر زمین خوردن رخ میدهند. بنابراین پیشگیری از سقوط یکی از مهمترین اقدامات محافظتی است.
ایمنسازی محیط زندگی نقش مهمی در کاهش این خطر دارد.
اقدامات ساده برای پیشگیری
- استفاده از کفش مناسب
- حذف موانع از مسیر رفتوآمد
- بهبود نور محیط خانه
- احتیاط در حرکت و تغییر وضعیت بدن
معاینات پزشکی منظم انجام دهید
سلامت استخوان معمولاً بدون علامت خاصی پیشرفت میکند و ممکن است فرد تا زمان بروز شکستگی از کاهش تراکم استخوان آگاه نباشد.
به همین دلیل، انجام بررسیهای دورهای تراکم استخوان اهمیت زیادی دارد، بهویژه در افراد در معرض خطر.
چه کسانی باید بیشتر توجه کنند؟
- زنان بالای ۶۵ سال
- افراد با عوامل خطر پوکی استخوان
- کسانی که سابقه شکستگی دارند
در صورت نیاز، پزشک ممکن است علاوه بر تغییر سبک زندگی، درمان دارویی نیز تجویز کند.
جمعبندی
حفظ سلامت استخوانها در سنین بالا نیازمند مجموعهای از اقدامات همزمان است. تغذیه مناسب شامل کلسیم، ویتامین د و پروتئین، در کنار فعالیت بدنی منظم نقش اساسی در پیشگیری از پوکی استخوان دارد.
همچنین محدود کردن الکل، پیشگیری از زمین خوردن و انجام معاینات دورهای میتواند به کاهش خطر شکستگی و حفظ استقلال فرد در سالمندی کمک کند.
- Varacallo MA, Seaman TJ, Jandu JS, et al. Osteopenia. In: StatPearls. StatPearls Publishing; updated 2025.
- Centers for Disease Control and Prevention. Facts about bone density (DEXA scan).
- National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Calcium: fact sheet for consumers.
- National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Vitamin D: fact sheet for consumers.
- U.S. Preventive Services Task Force. Vitamin D, calcium, or combined supplementation for the primary prevention of falls and fractures in community-dwelling adults: preventive medication.
- Godos J, Giampieri F, Chisari E, et al. Alcohol consumption, bone mineral density, and risk of osteoporotic fractures: a dose-response meta-analysis. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(3):1515. doi:10.3390/ijerph19031515
- U.S. Preventive Services Task Force. Osteoporosis to prevent fractures: screening.
- https://www.health.com/how-to-keep-bones-strong-as-you-age-11971447
