مکمل‌های آهن می‌توانند گاهی باعث بروز عوارض جانبی مانند ناراحتی‌های گوارشی، تغییر در طعم دهان و موارد دیگر شوند.
زمانی که دریافت آهن از رژیم غذایی کافی نیست، بسیاری از افراد از مکمل‌های آهن استفاده می‌کنند که در اشکال و فرمولاسیون‌های مختلفی در دسترس هستند. در برخی موارد، استفاده از مکمل‌ها ضروری است؛ با این حال، عوارض جانبی می‌توانند باعث نگرانی شوند.
۱. ناراحتی گوارشی
مکمل‌های آهن خوراکی می‌توانند باعث بروز برخی مشکلات گوارشی خفیف شوند، از جمله:
- ناراحتی معده
- یبوست
- حالت تهوع
- درد شکم
- استفراغ
- اسهال
برای پیشگیری از این مشکلات، ممکن است لازم باشد آهن را همراه با غذا مصرف کنید. این عوارض می‌توانند به دلیل مصرف مکمل آهن با معده خالی ایجاد شوند.
Isabel Pavia / Getty Images
۲. تیره شدن مدفوع
تیره یا سیاه شدن مدفوع می‌تواند یکی از عوارض جانبی رایج مصرف مکمل‌های آهن خوراکی باشد. با این حال، در صورت مشاهده موارد زیر باید به پزشک خود اطلاع دهید:
- مدفوع با رگه‌های قرمز (رگه‌های خون)
- گرفتگی‌های معده
- درد شدید معده
- احساس زخم یا حساسیت در معده
۳. طعم فلزی در دهان
طعم فلزی یکی از عوارض جانبی شایع مصرف خوراکی مکمل‌های معدنی از جمله آهن است. این مسئله به دلیل وجود جوانه‌های چشایی حساس روی زبان ایجاد می‌شود.
نمک‌های آهن در دهان حل می‌شوند و طعم فلزی ایجاد می‌کنند. این طعم معمولاً پس از مدتی از بین می‌رود. شما می‌توانید برای جلوگیری از این طعم ناخوشایند، آهن را همراه با غذا مصرف کنید.
۴. لکه‌دار شدن دندان‌ها
برخی افراد ممکن است با مصرف شکل خوراکی آهن دچار عوارض گوارشی بیشتری شوند و به همین دلیل به سراغ شکل مایع آهن بروند. یکی از عوارض جانبی رایج اشکال مایع آهن این است که می‌تواند باعث لکه‌دار شدن دندان‌ها شود.
برای جلوگیری از لکه‌دار شدن دندان‌ها می‌توانید موارد زیر را امتحان کنید:
- مخلوط کردن مکمل آهن با آب و نوشیدن آن با نی
- مسواک زدن منظم با خمیردندان حاوی جوش شیرین یا پراکسید
۵. کاهش جذب روی
آهن و روی به‌طور مشابهی در بدن جذب می‌شوند، بنابراین ممکن است این دو ماده معدنی با یکدیگر رقابت کنند. مکمل‌های آهن که حاوی ۲۵ میلی‌گرم یا بیشتر آهن عنصری هستند می‌توانند جذب روی را کاهش دهند و سطح روی در خون را پایین بیاورند.
۶. عوارض جدی ناشی از مصرف بیش از حد آهن
مصرف آهن بیشتر از ۲۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن می‌تواند به روده آسیب برساند و منجر به عوارض شدید زیر شود:
- التهاب و زخم در پوشش معده
- از دست دادن مایعات و خون
- شوک
- آسیب بافتی
تجمع سمی آهن می‌تواند به‌دلیل یک بیماری ارثی به نام هموکروماتوز ایجاد شود. این بیماری می‌تواند منجر به مشکلات جدی مانند سیروز کبدی، سرطان کبد و بیماری قلبی شود. افرادی که این مشکل ارثی را دارند باید از مصرف مکمل‌های آهن خودداری کنند.
در موارد شدید، مصرف بیش از حد آهن (برای مثال ۶۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم برای فردی با وزن ۱۵۰ پوند) می‌تواند منجر به موارد زیر شود:
- نارسایی چند اندامی
- کما
- تشنج
در صورت مصرف تصادفی بیش از حد آهن، بلافاصله به دنبال کمک پزشکی باشید.
۷. تداخل با سایر مکمل‌ها و داروها
مکمل‌های آهن می‌توانند با داروها و مکمل‌های دیگر تداخل داشته باشند و بر جذب و اثربخشی آن‌ها تأثیر بگذارند. از مصرف داروهای زیر همراه با مکمل‌های آهن خودداری کنید:
- لوودوپا (Levodopa): مکمل‌های آهن می‌توانند جذب لوودوپا را کاهش داده و اثر آن را کمتر کنند.
- لووتیروکسین (Levothyroxine): مکمل‌های آهن می‌توانند اثر داروی لووکسایل (لووتیروکسین) را کاهش دهند.
- مهارکننده‌های پمپ پروتون: داروهایی مانند پروواکسید (لانزوپرازول) و پریلوسک (اُمپرازول) باعث کاهش اسید معده و در نتیجه کاهش جذب آهن غیرهِم موجود در رژیم غذایی می‌شوند.
- آنتی‌بیوتیک‌ها: قرص‌های آهن می‌توانند با آنتی‌بیوتیک‌ها تداخل داشته باشند. برخی از این آنتی‌بیوتیک‌ها شامل تتراسایکلین‌ها و فلوئوروکینولون‌ها هستند.
- کلسیم: کلسیم ممکن است در جذب آهن اختلال ایجاد کند. بهتر است مکمل‌های کلسیم و آهن را در زمان‌های متفاوتی از روز مصرف کنید.
- ویتامین C: ویتامین C می‌تواند جذب آهن را افزایش دهد که ممکن است منجر به افزایش عوارض جانبی آهن شود.
اگر داروی دیگری مصرف می‌کنید، پیش از شروع مکمل‌های آهن با پزشک خود مشورت کنید.
چه مقدار آهن باید هر روز مصرف کنم؟
بیشتر مردم نیاز خود به آهن را از طریق یک رژیم غذایی متعادل تأمین می‌کنند. با این حال، برخی عوامل می‌توانند خطر کمبود آهن را افزایش دهند، از جمله:
- سن
- جنسیت
- نژاد
- شرایط سلامتی
- انتخاب‌های غذایی
- وضعیت اجتماعی-اقتصادی
این افراد ممکن است برای رسیدن به میزان توصیه‌شده آهن روزانه به مصرف مکمل نیاز داشته باشند. نیاز روزانه آهن شامل دریافت از همه منابع از جمله غذا، نوشیدنی و مکمل‌ها است و در جدول زیر آمده است:
میزان توصیه‌شده روزانه آهن
| سن | مرد | زن |
|---|---|---|
| ۰–۶ ماه | ۰٫۲۷ میلی‌گرم | ۰٫۲۷ میلی‌گرم |
| ۷–۱۲ ماه | ۱۱ میلی‌گرم | ۱۱ میلی‌گرم |
| ۱–۳ سال | ۷ میلی‌گرم | ۷ میلی‌گرم |
| ۴–۸ سال | ۱۰ میلی‌گرم | ۱۰ میلی‌گرم |
| ۹–۱۳ سال | ۸ میلی‌گرم | ۸ میلی‌گرم |
| ۱۴–۱۸ سال | ۱۱ میلی‌گرم | ۱۵ میلی‌گرم |
| ۱۹–۵۰ سال | ۸ میلی‌گرم | ۱۸ میلی‌گرم |
| ۵۱+ سال | ۸ میلی‌گرم | ۸ میلی‌گرم |
پزشک ممکن است در شرایط خاص یا بیماری‌های خاص، مانند دوران بارداری، مصرف کوتاه‌مدت مکمل آهن را برای درمان کمبود آهن توصیه کند.
منبع: مؤسسه ملی سلامت (NIH) – آهن
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- MedlinePlus. Iron.
- MedlinePlus. Taking iron supplements.
- Pantopoulos K. Oral iron supplementation: new formulations, old questions. Haematologica. 2024;109(9):2790. doi:10.3324/haematol.2024.284967
- Nazemisalman B, Mohseni M, Darvish S, Farsadeghi M, Luchian I. Effects of iron salts on demineralization and discoloration of primary incisor enamel subjected to artificial cariogenic challenge versus saline immersion. Healthcare. 2023;11(4):569. doi:10.3390/healthcare11040569
- Nguyen P, Grajeda R, Melgar P, et al. Effect of zinc on efficacy of iron supplementation in improving iron and zinc status in women. J Nutr Metab. 2012;2012:216179. doi:10.1155/2012/216179
- National Institutes of Health. Zinc.
- National Institute of Health. Iron.
- Lands R, Isang E. Secondary hemochromatosis due to chronic oral iron supplementation. Case Reports in Hematology. 2017;2017:2494167. doi:10.1155/2017/2494167
- Cuisiniere T, Calvé A, Fragoso G, et al. Oral iron supplementation after antibiotic exposure induces a deleterious recovery of the gut microbiota. BMC Microbiol. 2021;21(1):259. doi:10.1186/s12866-021-02320-0
- Fisher AE, Naughton DP. Iron supplements: the quick fix with long-term consequences. Nutrition Journal. 2004;3:2. doi:10.1186/1475-2891-3-2
- National Institute of Health. Iron (fact sheet for consumers).
- http://verywellhealth.com/iron-supplements-side-effects-11807041
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
