استفاده از ضدآفتاب هنگام حضور در آفتاب بسیار مهم است. اما آیا واقعاً اشکالی ندارد اگر در پاییز و زمستان یا زمانی که بیشتر روز را در داخل خانه هستید از آن استفاده نکنید؟
پوست‌پزشکان می‌گویند استفاده تنها در تابستان یا زمانی که قصد دارید به ساحل یا استخر بروید، نه تنها اشتباه است، بلکه می‌تواند پیامدهای خطرناکی داشته باشد؛ زیرا آسیب اشعه UV تجمعی است و حتی در روزهای ابری نیز رخ می‌دهد.
در ادامه، آنچه ممکن است در صورت عدم استفاده روزانه از ضدآفتاب اتفاق بیفتد آورده شده است:
۱. سرطان پوست
قرار گرفتن مکرر پوست در معرض اشعه UV، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، می‌تواند در نهایت DNA پوست را تغییر دهد. این آسیب DNA می‌تواند منجر به جهش شود و در نهایت باعث سرطان پوست گردد.
ژانت گراف، MD، پوست‌پزشک تأییدشده و استاد بالینی دستیار پوست در Mount Sinai School of Medicine می‌گوید:
«سرطان پوست جدی‌ترین پیامد قرار گرفتن در معرض UV بدون محافظت است که ناشی از جهش DNA در سلول‌های پوستی است. ملانوم به‌ویژه می‌تواند کشنده باشد اگر زود تشخیص داده نشود.»
اشعه‌های UV می‌توانند به سطح سلول‌های پوستی نفوذ کرده و DNA که به آن‌ها می‌گوید چگونه عمل کنند را تغییر دهند. وقتی رشته‌های DNA شکسته یا جهش می‌یابند، سلول‌ها نمی‌توانند خود را به‌درستی ترمیم کنند. گاهی این باعث تغییرات قابل‌مشاهده مانند چین و چروک یا لکه‌ها می‌شود، اما گاهی باعث رشد کنترل‌نشده سلول‌ها می‌شود که منجر به سرطان‌هایی مانند ملانوم، کارسینوم سلول پایه و کارسینوم سلول سنگفرشی می‌شود.
Oscar Wong / Getty Images
۲. پیری زودرس
برخی از رایج‌ترین نشانه‌های پوست پیر شامل چین و چروک، لکه‌های پیری و خشکی پوست است. قرار گرفتن مداوم در معرض خورشید، حتی غیرمستقیم، می‌تواند این فرآیند را تسریع کند و پوست شما را بسیار پیرتر از سن واقعی نشان دهد.
گراف می‌گوید: «اشعه UVA به عمق پوست نفوذ کرده و کلاژن و الاستین را می‌شکند، که منجر به خطوط ریز، شل‌شدگی و چین و چروک سال‌ها زودتر از حد طبیعی می‌شود.»
هانا کوپلمان، DO، پوست‌پزشک تأییدشده و میزبان پادکست Derm Club می‌افزاید:
«هر قرارگیری کوچک به حساب UV عمر شما اضافه می‌کند. پوست حافظه دارد. وقتی این حساب پر شد، پوست شروع به نشان دادن پیامدهای قابل‌مشاهده و پزشکی می‌کند. آسیب تجمعی دلیل آن است که من به بیماران می‌گویم ضدآفتاب روزانه غیرقابل مذاکره است.»
۳. لکه‌های تیره و هایپرپیگمنتیشن
عدم استفاده مکرر از ضدآفتاب می‌تواند منجر به تولید نامتقارن ملانین شود، که باعث تغییر رنگ پوست، لکه‌های تیره یا «لکه‌های پیری» می‌شود.
قرارگیری در معرض نور خورشید سلول‌های رنگدانه‌ای را بیش‌فعال می‌کند و باعث ایجاد رنگ ناهماهنگ، کک‌ومک یا لکه‌های مقاوم به درمان مانند ملاسما می‌شود.
گراف توضیح می‌دهد: «هر بار که پوست بدون محافظ در معرض آفتاب قرار می‌گیرد، میزان کمی آسیب DNA و ساختاری رخ می‌دهد، حتی اگر سوختگی قابل مشاهده نداشته باشید. با گذشت زمان این آسیب‌های کوچک تجمع یافته و کلاژن پوست را تخریب می‌کنند و باعث تغییرات دائمی در رنگ و بافت می‌شوند.»
۴. اسکار و جای زخم
لایه بیرونی پوست اولین خط دفاعی بدن در برابر اشعه UV است. اما قرار گرفتن مکرر در معرض خورشید می‌تواند این لایه محافظ را آسیب‌پذیر کرده و کارایی آن را کاهش دهد و حتی باعث اسکار و مشکلات دیگر شود.
گراف می‌گوید: «آسیب مکرر خورشید می‌تواند تغییرات بافتی دائمی و اسکار ایجاد کند، به‌ویژه اگر تاول ناشی از آفتاب‌سوختگی رخ دهد.»
کوپلمان می‌گوید: «اگر کسی مکرراً سوختگی داشته باشد، نحوه ترمیم پوست تغییر می‌کند و این یعنی زخم‌ها ممکن است به‌درستی التیام نیابند یا جای زخم بگذارند.»
۵. التهاب و قرمزی
اشعه UV می‌تواند پاسخ‌های التهابی در پوست شما ایجاد کند، قرمزی پوست را افزایش دهد، رگ‌های خونی را گشاد کند و حتی سد پوستی را ضعیف کند.
گراف توضیح می‌دهد: «این نه تنها باعث تورم و تحریک پوست می‌شود، بلکه ممکن است متوجه شوید نسبت به محصولات مراقبت پوستی حساس‌تر شده‌اید.»
افرادی که حساس به نور (Photosensitive) هستند، اهمیت بیشتری به ضدآفتاب دارند. آن‌ها ممکن است راش خارش‌دار یا سوزاننده، لکه‌های قرمز و حتی تاول در نواحی در معرض نور خورشید تجربه کنند.
۶. تشدید بیماری‌های پوستی موجود
کوپلمان می‌گوید، قرارگیری در معرض آفتاب می‌تواند بیماری‌های التهابی مانند روزاسه، لوپوس یا اگزما را تشدید کند.
برای روزاسه، که با قرمزی، تورم، رگ‌های عنکبوتی و پاپول‌ها و پوسچول‌ها همراه است، یکی از شایع‌ترین محرک‌ها نور خورشید است. استفاده از ضدآفتاب با خاصیت نرم‌کننده و ضدالتهاب می‌تواند عملکرد سد پوست را بهبود بخشد، قرمزی را کاهش دهد و التهاب را کم کند.
برای افراد مبتلا به لوپوس نیز اجتناب از آفتاب حیاتی است. بین ۲۳٪ تا ۸۳٪ از افراد مبتلا متوجه می‌شوند که نور UV وضعیت آن‌ها را بدتر می‌کند. نور خورشید می‌تواند حمله سیستم ایمنی بدن را تحریک کرده و علائمی مانند خستگی، درد مفاصل، سوزش و بی‌حسی ایجاد کند.
۷. سرکوب سیستم ایمنی
تحقیقات نشان داده است که قرارگیری در معرض UV می‌تواند سیستم ایمنی بدن را آسیب‌پذیر کرده و اثربخشی آن را کاهش دهد.
نور خورشید نحوه عملکرد سیستم ایمنی، از جمله تولید آنتی‌ژن‌ها و سایتوکین‌ها، که به مبارزه با بیماری‌ها، عفونت‌ها و ویروس‌ها و باکتری‌ها کمک می‌کنند را تغییر می‌دهد.
۸. آفتاب‌سوختگی
واضح‌ترین اثر عدم استفاده از ضدآفتاب، خطر آفتاب‌سوختگی است، که بسیاری فکر می‌کنند فقط وقتی چند ساعت در استخر یا ساحل هستید اتفاق می‌افتد. اما پوست شما می‌تواند تنها در ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بسوزد؛ زمانی که برای پیاده‌روی کوتاه یا دویدن کوتاه نیاز است.
کوپلمان می‌گوید: «محافظت از پوست از درد، پیری قابل‌مشاهده و بیماری جلوگیری می‌کند. یک آفتاب‌سوختگی امروز ممکن است جزئی به نظر برسد، اما در واقع آسیب DNA در زمان واقعی است که بعدها می‌تواند به چین و چروک، لکه یا حتی ملانوم منجر شود.»
جمع‌بندی
حتی اگر روزی ابری در وسط زمستان باشد یا قصد داشته باشید تمام روز را در دفتر کار بگذرانید، حتماً استفاده از ضدآفتاب را به یک مرحله روزانه در روتین مراقبت پوستی خود تبدیل کنید.
- آسیب UV تجمعی است و با هر بار قرارگیری افزایش می‌یابد.
- پوست شما می‌تواند این آسیب را حتی در عرض چند دقیقه تجربه کند.
- عدم استفاده مکرر از ضدآفتاب ممکن است منجر به پیری زودرس، هایپرپیگمنتیشن، اسکار، آفتاب‌سوختگی، سرطان پوست، تشدید بیماری‌های پوستی و کاهش ایمنی بدن شود.
- Pfeifer GP. Mechanisms of UV-induced mutations and skin cancer. Genome Instab Dis. 2020;1(3):99-113. doi:10.1007/s42764-020-00009-8
- Shanbhag S, Nayak A, Narayan R, Nayak UY. Anti-aging and sunscreens: paradigm shift in cosmetics. Adv Pharm Bull. 2019;9(3):348-359. doi:10.15171/apb.2019.042
- Thawabteh AM, Jibreen A, Karaman D, Thawabteh A, Karaman R. Skin pigmentation types, causes and treatment—a review. Molecules. 2023;28(12):4839. doi:10.3390/molecules28124839
- Biniek K, Levi K, Dauskardt RH. Solar UV radiation reduces the barrier function of human skin. Proc Natl Acad Sci U S A. 2012;109(42):17111-17116. doi:10.1073/pnas.1206851109
- Lopes DM, McMahon SB. Ultraviolet radiation on the skin: a painful experience?. CNS Neurosci Ther. 2016;22(2):118-126. doi:10.1111/cns.12444
- Oakley AM, Badri T, Harris BW. Photosensitivity. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2023.
- Morgado-Carrasco D, Granger C, Trullas C, Piquero-Casals J. Impact of ultraviolet radiation and exposome on rosacea: key role of photoprotection in optimizing treatment. J Cosmet Dermatol. 2021;20(11):3415-3421. doi:10.1111/jocd.14020
- Corbin D, Christian L, Rapp CM, Liu L, Rohan CA, Travers JB. New concepts on abnormal UV reactions in systemic lupus erythematosus and a screening tool for assessment of photosensitivity. Skin Res Technol. 2023;29(3):e13247. doi:10.1111/srt.13247
- González Maglio DH, Paz ML, Leoni J. Sunlight effects on immune system: Is there something else in addition to UV-induced immunosuppression?. Biomed Res Int. 2016;2016:1934518. doi:10.1155/2016/1934518
- National Library of Medicine: MedlinePlus. Sunburn.
- https://www.health.com/risks-of-not-wearing-sunscreen-11802199
[/su_spoiler][/su_accordion]
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
