۷ اشتباه رایج در استفاده از ضدآفتاب

استفاده روزانه از ضدآفتاب یکی از مؤثرترین راه‌ها برای کاهش آسیب ناشی از نور خورشید و خطر ابتلا به سرطان پوست است. بااین‌حال، حتی اگر مرتب ضدآفتاب بزنید، اشتباهاتی مانند استفاده از مقدار کم، تمدید نکردن یا نادیده گرفتن روزهای ابری می‌تواند میزان محافظت واقعی پوست را کاهش دهد.

اشتباه اول: استفاده از مقدار کافی ضدآفتاب

بسیاری از افراد تنها حدود یک‌چهارم تا نصف مقدار توصیه‌شده ضدآفتاب استفاده می‌کنند و همین مسئله می‌تواند محافظت واقعی پوست را کاهش دهد. برای یک بزرگسال متوسط، حدود ۳۰ میلی‌لیتر ضدآفتاب برای پوشاندن بخش‌های در معرض نور بدن لازم است که تقریباً معادل مقدار یک لیوان کوچک شات است.

مقدار موردنیاز بسته به اندازه بدن و میزان پوست در معرض نور متفاوت است و افراد بزرگ‌تر ممکن است به مقدار بیشتری نیاز داشته باشند. برای صورت نیز استفاده از حدود ۵ میلی‌لیتر ضدآفتاب توصیه می‌شود و استفاده از مقدار کمتر می‌تواند سطح محافظت مورد انتظار را کاهش دهد.

نکته کاربردی: اگر ضدآفتاب را خیلی نازک و در حد یک لایه بسیار کم روی پوست پخش می‌کنید، احتمالاً مقدار کافی استفاده نکرده‌اید.

اشتباه دوم: تمدید نکردن ضدآفتاب

ضدآفتاب با گذشت زمان و در اثر تماس با عرق، آب، حوله و فعالیت روزانه می‌تواند از روی پوست پاک یا اثر آن کاهش پیدا کند. بنابراین استفاده یک‌باره از ضدآفتاب در ابتدای روز، به‌خصوص در صورت حضور طولانی‌مدت در فضای باز، کافی نیست.

ضدآفتاب را بهتر است حدود ۱۵ دقیقه پیش از خارج شدن از منزل و روی پوست خشک استفاده کنید. هنگام حضور در فضای باز، حداقل هر دو ساعت یک‌بار آن را تمدید کنید و پس از شنا یا تعریق زیاد نیز دوباره ضدآفتاب بزنید.

آیا ضدآفتاب با عدد محافظت بالاتر نیاز به تمدید ندارد؟

خیر. یکی از باورهای رایج این است که ضدآفتاب با عدد محافظت بسیار بالا مدت بیشتری روی پوست باقی می‌ماند و نیازی به تمدید ندارد، اما چنین برداشتی درست نیست.

حتی ضدآفتاب‌هایی با سطح محافظت بالاتر نیز باید مطابق شرایط مصرف و در صورت حضور در فضای باز به‌طور منظم تمدید شوند. عدد محافظت بالاتر جایگزین تمدید منظم ضدآفتاب نیست.

اشتباه سوم: استفاده نکردن از ضدآفتاب در روزهای ابری

ابری بودن آسمان به معنای حذف اشعه فرابنفش نیست. حتی در روزهای ابری، بخش قابل‌توجهی از پرتوهای فرابنفش می‌تواند از ابرها عبور کند و به پوست برسد.

به همین دلیل اگر قرار است در فضای باز باشید، بهتر است صرف‌نظر از آفتابی یا ابری بودن هوا از پوست خود محافظت کنید. این موضوع به‌خصوص برای افرادی که مدت زیادی در فضای باز، کنار پنجره یا هنگام رانندگی قرار دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

اشتباه چهارم: استفاده از ضدآفتاب تاریخ‌گذشته

با گذشت زمان ممکن است پایداری و اثربخشی ترکیبات فعال ضدآفتاب کاهش پیدا کند و محصول دیگر محافظت مورد انتظار را ایجاد نکند. بنابراین نباید از ضدآفتاب تاریخ‌گذشته استفاده کرد.

اگر محصول تاریخ انقضا ندارد، تاریخ خرید آن را روی بسته‌بندی یادداشت کنید تا بتوانید مدت نگهداری آن را بهتر پیگیری کنید. همچنین اگر ضدآفتاب به شکل غیرعادی تغییر رنگ، بو یا بافت داده است، بهتر است از مصرف آن خودداری شود.

اشتباه پنجم: انتخاب سطح محافظت ناکافی

عامل محافظت در برابر نور خورشید یا اس‌پی‌اف شاخصی است که میزان محافظت ضدآفتاب در برابر بخش عمده‌ای از پرتوهای فرابنفش مرتبط با آفتاب‌سوختگی را نشان می‌دهد. برای مصرف روزانه، استفاده از ضدآفتاب با اس‌پی‌اف ۳۰ یا بالاتر معمولاً توصیه می‌شود.

اگر قرار است مدت طولانی در فضای باز باشید، به‌ویژه در شرایطی مانند ساحل، کوهستان یا فعالیت ورزشی، استفاده از محصولی با اس‌پی‌اف ۵۰ می‌تواند انتخاب مناسبی باشد. بااین‌حال، عدد بالاتر نباید باعث ایجاد احساس امنیت کاذب شود؛ ضدآفتاب با اس‌پی‌اف بالا نیز باید به مقدار کافی استفاده و در زمان مناسب تمدید شود.

اشتباه ششم: جا انداختن قسمت‌هایی از بدن

هنگام استفاده از ضدآفتاب، برخی نواحی بدن بیشتر از سایر قسمت‌ها فراموش می‌شوند. گوش‌ها، گردن، روی پاها، پشت پاها و قسمت بالای سر، به‌ویژه در افرادی که موهای کم‌پشت دارند یا پوست سرشان در معرض نور است، باید مورد توجه قرار گیرند.

لب‌ها نیز می‌توانند در معرض آسیب ناشی از نور خورشید قرار بگیرند و بهتر است از بالم لب حاوی ضدآفتاب استفاده شود. پشت پاها نیز اهمیت دارد؛ بخشی از موارد ملانوم در زنان در این ناحیه مشاهده می‌شود، بنابراین نباید هنگام استفاده از ضدآفتاب از آن غافل شد.

اشتباه هفتم: تکیه کردن فقط بر ضدآفتاب

هیچ ضدآفتابی نمی‌تواند تمام پرتوهای فرابنفش خورشید را مسدود کند. بنابراین بهترین راهبرد محافظت از پوست، ترکیب ضدآفتاب با روش‌های دیگری مانند سایه، پوشش مناسب و کاهش مواجهه مستقیم با آفتاب در ساعات پرشدت است.

برای محافظت بیشتر از پوست:

• تا حد امکان در سایه بمانید.
• در ساعات اوج تابش خورشید، معمولاً حدود ۱۰ صبح تا ۳ بعدازظهر، مدت حضور مستقیم در آفتاب را کاهش دهید.
• هنگام حضور در فضای باز از لباس‌های محافظ در برابر آفتاب، کلاه لبه‌پهن و عینک آفتابی استفاده کنید.

هنگام خرید ضدآفتاب به چه نکاتی توجه کنیم؟

برای انتخاب ضدآفتاب مناسب، بهتر است محصولی را انتخاب کنید که ویژگی‌های زیر را داشته باشد:

• محافظت طیف‌گسترده در برابر پرتوهای فرابنفش نوع ای و نوع بی
• اس‌پی‌اف ۳۰ یا بالاتر
• مقاومت در برابر آب در صورت شنا یا تعریق
• تاریخ انقضای معتبر

نوع ضدآفتاب نیز تا حد زیادی به ترجیح فردی و احتمال استفاده منظم بستگی دارد. هیچ شکل دارویی یا فرمولاسیونی الزاماً برای همه افراد بهترین نیست و ضدآفتابی که فرد بتواند مقدار کافی از آن را به‌طور مداوم استفاده و در زمان مناسب تمدید کند، انتخاب عملی‌تری است.

در مورد ضدآفتاب‌های اسپری باید دقت بیشتری داشت، زیرا ممکن است هنگام اسپری کردن بعضی قسمت‌های پوست به‌طور ناخواسته پوشش کافی دریافت نکنند. بنابراین یکنواخت بودن پوشش پوست اهمیت زیادی دارد.

آیا ضدآفتاب‌ها بی‌خطر هستند؟

برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که بعضی ترکیبات موجود در ضدآفتاب‌های شیمیایی، مانند اکسی‌بنزون، می‌توانند پس از مصرف پوستی وارد جریان خون شوند. بااین‌حال، جذب یک ماده به خون به‌تنهایی به معنای اثبات آسیب‌زا بودن آن نیست و هنوز نمی‌توان از این یافته نتیجه گرفت که مصرف ضدآفتاب‌های حاوی این ترکیبات برای انسان خطرناک است.

با توجه به فواید اثبات‌شده محافظت در برابر نور خورشید، متخصصان پوست همچنان بر اهمیت استفاده از ضدآفتاب تأکید دارند. ضدآفتاب‌های معدنی حاوی اکسید روی یا دی‌اکسید تیتانیوم نیز گزینه‌ای هستند که این مواد عمدتاً روی سطح پوست قرار می‌گیرند و با بازتاب و پراکنده کردن پرتوهای فرابنفش از پوست محافظت می‌کنند.

ضدآفتاب و پیشگیری از سرطان پوست

شواهد حاصل از مطالعات طولانی‌مدت نشان می‌دهد استفاده منظم از ضدآفتاب می‌تواند خطر ابتلا به آسیب‌های ناشی از نور خورشید و برخی سرطان‌های پوست را کاهش دهد. در یک مطالعه مهم، افرادی که به‌طور روزانه از ضدآفتاب استفاده می‌کردند، در مقایسه با افرادی که کمتر از آن استفاده می‌کردند، حدود ۵۰ درصد خطر کمتر برای ابتلا به ملانوم داشتند.

البته پیشگیری از سرطان پوست به ضدآفتاب محدود نمی‌شود و کاهش مواجهه مستقیم با نور خورشید، استفاده از لباس محافظ، کلاه و عینک آفتابی نیز اهمیت دارد. همچنین هیچ روش محافظتی به‌تنهایی جایگزین مجموعه‌ای از اقدامات محافظتی در برابر نور خورشید نیست.

پرسش‌های متداول درباره استفاده از ضدآفتاب

آیا در روزهای ابری هم باید ضدآفتاب بزنیم؟

بله. ابرها تمام پرتوهای فرابنفش را مسدود نمی‌کنند و بخش قابل‌توجهی از این پرتوها می‌تواند به پوست برسد. بنابراین اگر در فضای باز هستید، ابری بودن هوا دلیل کافی برای حذف ضدآفتاب نیست.

هر بار چقدر ضدآفتاب باید استفاده کنیم؟

برای پوشاندن پوست در معرض نور بدن یک بزرگسال متوسط حدود ۳۰ میلی‌لیتر و برای صورت حدود ۵ میلی‌لیتر توصیه می‌شود. مقدار دقیق موردنیاز به اندازه بدن و میزان پوست در معرض نور بستگی دارد.

هر چند ساعت یک‌بار باید ضدآفتاب را تمدید کرد؟

در زمان حضور در فضای باز، معمولاً بهتر است ضدآفتاب حداقل هر دو ساعت تمدید شود. پس از شنا، تعریق زیاد یا فعالیتی که باعث پاک شدن محصول از پوست می‌شود نیز باید دوباره استفاده شود.

آیا اس‌پی‌اف ۵۰ بهتر از اس‌پی‌اف ۳۰ است؟

اس‌پی‌اف بالاتر می‌تواند محافظت بیشتری در برابر پرتوهای مرتبط با آفتاب‌سوختگی فراهم کند، اما تفاوت آن به این معنا نیست که می‌توان مقدار کمتری از محصول استفاده کرد یا دفعات تمدید را کاهش داد. مقدار کافی، پوشش کامل و استفاده منظم اهمیت زیادی دارند.

آیا ضدآفتاب به‌تنهایی برای محافظت از پوست کافی است؟

خیر. ضدآفتاب یکی از اجزای محافظت در برابر آفتاب است و بهتر است در کنار سایه، لباس مناسب، کلاه لبه‌پهن و عینک آفتابی استفاده شود. کاهش مدت مواجهه مستقیم با آفتاب در ساعات اوج تابش نیز اهمیت دارد.

آیا ضدآفتاب تاریخ‌گذشته هنوز قابل استفاده است؟

بهتر است از ضدآفتاب تاریخ‌گذشته استفاده نشود، زیرا پایداری و اثربخشی ترکیبات آن ممکن است با گذشت زمان کاهش پیدا کند. اگر تاریخ انقضا مشخص نیست، تاریخ خرید محصول را ثبت کنید و در صورت مشاهده تغییر غیرعادی در بو، رنگ یا بافت، آن را کنار بگذارید.

جمع‌بندی

ضدآفتاب زمانی می‌تواند بیشترین محافظت را ایجاد کند که به مقدار کافی، روی تمام نواحی در معرض نور و به‌طور منظم استفاده شود. استفاده نکردن در روزهای ابری، تمدید نکردن، انتخاب سطح محافظت ناکافی، فراموش کردن قسمت‌هایی مانند گوش و گردن و تکیه کامل بر ضدآفتاب از اشتباهات رایجی هستند که می‌توانند محافظت واقعی پوست را کاهش دهند.

برای محافظت مؤثرتر، ضدآفتاب با اس‌پی‌اف ۳۰ یا بالاتر و محافظت طیف‌گسترده را به مقدار کافی استفاده کنید و در زمان مناسب تمدید کنید. در کنار آن، سایه، لباس محافظ، کلاه و عینک آفتابی و کاهش مواجهه با نور مستقیم خورشید در ساعات اوج تابش، مجموعه کامل‌تری برای کاهش آسیب پوستی و خطر سرطان پوست فراهم می‌کنند.