فواید، عوارض و روش مصرف تخم کتان

فواید عوارض و روش مصرف تخم کتان

تخم کتان می تواند لقب قویترین غذای دارویی جهان را بگیرد.‌ چرا بدلیل ترکیبات فراوان و مفید آن، اثر حفاظتی در مقابل ده‌ها بیماری دارد.‌

 

ارزش غذایی: ‌
تخم کتان منبع عالی فیبر، پروتئین، لیگنانها و اسید لینولئیک و آلفا لینولنیک (ALA) (دو اسید چرب امگا ۳ که برای سلامت انسان ضروری اند) است. تخم کتان در دو نوع قهوه ای و طلایی وجود دارد. دانه های قهوه ای کتان دارای کمی بیشتر مواد مغذی است. ‌بر اساس اطلاعات وزارت کشاورزی ایالات متحده (USDA)، یک قاشق چای خوری یا ۲.۵ گرم آن حاوی:

۱۳.۴ کالری
۰.۷۲ گرم کربوهیدرات
۰.۴۶ گرم پروتئین
۰.۷۲ میلی گرم اسیدهای چرب چند اشباع
۰.۱۹ میلی گرم اسیدهای چرب تک اشباع
۰.۰۹میلی گرم اسیدهای چرب اشباع
۰.۷ گرم فیبر
۰ کلسترول
۶.۴ میلی گرم کلسیم
۰.۱۴ میلی گرم آهن
۹.۸ میلی گرم منیزیم
۱۶ میلی گرم فسفر
۲۰ میلی گرم پتاسیم
۰.۷۵ میلی گرم سدیم
۰.۱۱ میلی گرم روی
۰.۰۶۲ میلی گرم منگنز
۰.۰۳۱ میلی گرم مس
۰.۶۴ میکروگرم سلنیوم
۰.۱۵ میلی گرم ویتامین سی
۰.۰۴۱ میلی گرم تیامین
۲ میکروگرم (میکروگرم) فولات
۰.۵میلی گرم توکوفرول گاما
۱۶.۳میلی گرم لوتئین و zeaxanthin
۰.۰۸میلی گرم بتائین
۱.۹۷میلی گرم کولیک
۲.۲میکروگرم فولات
۰.۱۱ میکروگرم ویتامین K
۲.۲۵میلی گرم بتا سیتوسترول
۰.۲۷۵میلی گرم استیگماسترول، می‌باشد.

لیگنان تخم کتان بیش از صد برابر بیشتر از غذاهای لیگنان بالا مانند سبوس گندم، گندم سیاه، چاودار، ارزن، جو، و سویا بیشتر است.

لیگنان ها یک نوع فیتواستروژن هستد. ‌فیتواستروژن‌ها ترکیباتی با کیفیت آنتی اکسیدانی و شبیه به استروژن هستند.‌ آنها می‌توانند سطوح رادیکال‌های آزاد در بدن را کاهش دهند. ‌کتان حاوی ۰.۳ گرم آن در هر ۱۰۰ گرم است. لذا لیگنان در برابر بیماری های قلبی عروقی و طیف وسیعی از بیماری های مزمن اثر محافظتی دارد.

 

عوارض جانبی دانه کتان‌

‌‌البته مصرف زیاد تخم کتان ممکن است عوارض جانبی گوارشی مانند نفخ، گاز، درد شکم، یبوست، اسهال و حالت تهوع را ایجاد کند. ‌دوزهای بالاتر احتمال دارد که عوارض جانبی بیشتری داشته باشد. ‌
در افراد مبتلا به انسداد روده، تخم کتان می‌تواند علائم را بیشتر کند. ‌دانه کتان خام و نارس ممکن است حاوی سموم باشد.‌ ‌
‌اما تخم کتان حاوی مواد غیرمغذی نیز است که ممکن است اثرات سوئی بر سلامت داشته باشند. ‌از جمله گلیکوزید های سایانوژنیک، که از آن در روده توسط بتاگلیکوزیداز؛ هیدروژن سیانید و تیوسیانات تولید می شود.‌ تیوسیانات باعث مهار جذب ید در غده تیروئید می شود و در طولانی مدت باعث اختلالات کمبود ید، گواتر و کرتینیزم می شود. البته گلیکوزیدهای سایانوژنیک به راحتی با حرارت در مایکروویو، تخریب می شود و بخار سیانید هیدروژن آزاد می شود. تخم کتان همچنین حاوی اسید فیتیک، است که مانع جذب کلسیم، روی، منیزیم، مس و آهن می شود. البته در انسان تاثیر چندانی ندارد.
‌اسید آلفا لینولنیک از منابع لبنی و گوشتی با سرطان پروستات ارتباط مثبت دارد. اما، اسید آلفا لینولنیک از منابع گیاهی، مانند دانه کتان، به نظر نمی رسد بر روی خطر ابتلا به سرطان پروستات تاثیر بگذارد. مردان نباید نگران دریافت اسید آلفا لینولئیک از دانه کتان باشند.

فواید عوارض و روش مصرف تخم کتان

هشدارها: ‌

بارداری و شیردهی: دانه کتان می تواند مانند هورمون استروژن عمل کند و نباید مصرف شود.

اختلالات خونریزی: دانه کتان ممکن است که باعث افزایش خطر خونریزی در افراد مبتلا به اختلالات خونریزی شود.‌

دیابت: برخی شواهد وجود دارد که کتان می تواند میزان قند خون را کاهش دهد و ممکن است اثرات کاهش قند خون برخی داروهای مورد استفاده در دیابت را افزایش دهد. اگر دیابت دارید و از دانه کتان استفاده کنید، سطح قند خون خود را دقیقا چک و کنترل کنید. ‌
انسداد گوارشی: افراد مبتلا به انسداد روده، مری یا روده ملتهب (تورم) نباید از دانه کتان استفاده کنند. ‌
سرطان ها یا شرایط حساس به هورمون: از آنجا که ممکن است دانه کتان مانند هورمون استروژن عمل کند، نگرانی هایی وجود دارد که می تواند باعث بدتر شدن شرایط مربوط به حساسیت به هورمون شود. برخی از این شرایط عبارتند از: سرطان سینه، رحم و تخمدان، اندومتریوز و فیبروزهای رحمی. ‌
با این حال، برخی از مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی اولیه نشان می دهد که دانه کتان ممکن است در واقع ضداستروژن باشد و ممکن است در برابر سرطان وابسته به هورمون محافظت کند. با این حال، تا زمانی که اطلاعات ما بیشتر نشده است، اگر شما یکی ازاین شرایط را دارید، از مصرف بیش از حد کتان خودداری کنید. ‌
کم کاری تیروئید

مواد مغذی تخم کتان

تخم کتان باتوجه به محتوای فوق العاده بالای تغذیه ای و مزایای بالقوه ای که ممکن است برای سلامتی داشته باشد بتازگی مورد علاقه متخصصان تغذیه و محققان علوم پزشکی قرار گرفته است. ‌

اسید آلفا لینولنیک: ‌
باعث کاهش بیماری های التهابی مانند بیماری های قلبی عروقی ، سرطان، آسم و آرتریت روماتوئید همچنین کاهش علائم افسردگی میشود. ‌
پروتئین: 
پروتئین تخم کتان غنی از آرژنین، آسپارتیک اسید و گلوتامیک اسید است در حالی که لیزین محدود است. سیستیئن و متیونین بالا آن، محتوای آنتی اکسیدانی را افزایش می دهد، بنابراین در کاهش خطر ابتلا به سرطان کمک می کند. پروتئین های آن همچنین خواص ضد قارچی دارند.‌ ‌

فیبر رژیمی: ‌‌
دانه های کتان منبع خوبی از فیبر محلول و غیر محلول هستند که باعث بهبود یبوست، سندرم روده تحریک پذیر، بیماری دیورتیکولار، کاهش قند و کلسترول می شود. ‌ترکیبات فنلی آن شامل اسیدهای فنولیک، فلاونوئیدها و لیگنان هستند. که ضد سرطان و آنتی اکسیدان هستند.‌ ‌
لیگنان
لیگنان، یک فیتواستروژن و آنتی اکسیدان است و خطر ابتلا به سرطان های وابسته به هورمون (مثلاً سینه) ، سرطان پروستات، بیماری های قلبی و پوکی استخوان را کاهش می دهد، همچنین لیگنان باعث حذف رادیکال های آزاد و محاظفت در برابر سرطان ها ، مثل سرطان ریه، بیماری های عصبی، پیری زودرس و دیابت میشود. همینطور باعث کاهش کلسترول و فشارخون بالا می شود. ‌
‌تخم کتان بالاترین مقدار پتاسیم در میان غذاهای مختلف دارد و مصرف بالاتر پتاسیم مانع به تجمع پلاکت خون، رادیکال های آزاد در خون و بروز سکته مغزی می شود.‌

ویتامین ای به شکل گاما-توکوفرول دارد که آنتی اکسیدان و محافظ سلول از اکسیداسیون است؛ و باعث افزایش دفع سدیم از ادرار می شود ، که ممکن است در کاهش فشار خون، بیماری های قلبی وبیماری آلزایمر کمک کننده باشد. ‌

فواید عوارض و روش مصرف تخم کتان

تأثیر تخم کتان بر کاهش وزن

تأثیر تخم کتان بر کاهش وزن در یک متاآنالیز نشان داده شده است. اما همه افراد نباید از آن استفاده کند.

بخصوص دو گروه از مردم که بدنبال کاهش وزن هستند یعنی افراد با کم کاری تیروئید و خانمها در دوران شیردهی جهت لاغری ممکن است به آن روی آورند. که در اینجا بحث می شود: ‌

دوران شیردهی:

‌اگرچه با توجه به ملاحظات اخلاقی؛ مطالعه ای که اثر مصرف تخم کتان در دوران بارداری و شیردهی را در انسان بررسی کرده باشد وجود ندارد، اما در موش تحقیق شده است و نتایج بعضی از مطالعات روی حیوانات، مصرف در دوران شیردهی باعث: اختلال عملکرد تیروئید و غده فوق کلیه، تغییرات هورمونی، افزایش کل توده چربی بدن، تری گلیسیرید سرم، پرولاکتین، لپتین، بافت چربی ، مقاومت به انسولین و… شده است.

البته خیلی تاثیرات در طولانی مدت رخ خواهد داد ‌و ممکن است هیچ اثر قابل مشاهده کوتاه مدتی دیده نشود. باید توجه داشت که تغذیه در دوران بارداری و شیردهی بسیار مهم و کلیدی است، بطوری که وضعیت سلامت و بیماری نوزاد برای تمام زندگی برنامریزی می کند.‌

‌ ‌بنابراین در بارداری و شیردهی باید از مصرف آن پرهیز شود. ‌

کم کاری تیروئید

‌تخم کتان حاوی گلیکوزیدهای سیانوژنیک است که برای سیستم تنفسی، عصبی و غدد درون ریز سمی است، و تیوسیانات حاصل از آن باعث مهار جذب ید در غده تیروئید می شود. ‌

اما نباید زیاد نگران سمیت آن بود چرا که اولا بدن انسان بالغ توانایی سم زدایی ۱۰۰ میلی گرم سیانید در روز را دارد. یک قاشق غذاخوری از غذای کتان حاوی حدود ۵-۶ میلی گرم آن است، یک فرد باید روزانه ۱ کیلوگرم دانه کتان مصرف کند تا به آن مقدار سمی برسد. حتی ۵۰ گرم در روز دانه کتان سطوح تیوسیانات ادرار را افزایش نمی دهد.

‌دوما درصورت حرارت دیدن گلیکوزیدهای سیانوژنیک از بین می رود و تیوساینات در خون دیده نمی شود .

‌مسئله دوم در کم کاری تیروئید، اسید فیتیک تخم کتان است که ممکن است باعث مهار جذب ید ومنیزیوم در روده شود. بنابراین اطمینان حاصل شود که مصرف ید و منیزیوم کافی باشد و در صورت استفاده مکمل، همزمان با تخم کتان مصرف نگردد.‌ اما سایر مواد مغذی تخم کتان حتی برای تیروئید مفید است.

‌بنابراین افراد با کم کاری تیروئید می توانند تخم کتان مصرف کنند اما حتما بصورت حرارت دیده و درمقدار کم مصرف شود (حداکثر یک قاشق غذاخوری)‌ و همزمان با مصرف غذا،دارو و مکمل نباشد‌.‌

فواید عوارض و روش مصرف تخم کتان

نگهداری:

تخم کتان را می‌توان به مدت یکسال در ظرف درب بسته در جای خنک و بدور از نور نگه داشت. ‌
‌اما آسیاب شده آن را باید در ظرف در بسته در فریزر نگه داشت و به مدت شش ماه قابل استفاده است. (بصورت آسیاب شده در دمای اتاق نگهداری نکنید).

‌طرز استفاده:

قبل از مصرف بشوید و کمی حرارت دهید و سپس آسیاب کنید. ‌
‌به منظور به حداقل رساندن عوارض جانبی، بهتر است با مقدار کم در روز شروع کنید و به تدریج آن را به حدود ۱تا۲ قاشق غذاخوری در روز برسانید.
‌مصرف روزانه یک قاشق غذا خوری کافی است و بیشتر از ۳ قاشق غذاخوری مصرف نکنید. ‌تخم کتان را می توان به تنهایی یا بصورت دم کرده یا در انواع غذاها یا در زمان پخت آنها مثلاً در سالادها، ماست، سوپ و… استفاده کرد. دانه های کتان باید با مقدار زیادی آب مصرف کرد. ‌

تخم کتان نباید همزمان با دارو مصرف شود. غیر از این در هر زمانی می‌توان استفاده نمود. جهت کاهش وزن، می توان نیم ساعت قبل از وعده های غذایی مصرف شود.
‌بعضی افراد ممکن است به آن حساسیت داشته باشند که نباید مصرف کنند از علائم حساسیت می‌تواند خارش، تهوع، اسهال و استفراغ و… باشد.
‌در افراد با کم کاری تیروئید حتما بصورت حرارت دیده و درمقدار کمتر مصرف شود.‌