آمیلوئیدوز قلبی ترانستیرتین (ATTR-CM)، که به نام «کاردیومیوپاتی آمیلوئید ترانستیرتین» نیز شناخته میشود، یک بیماری نادر و جدی قلبی است که زمانی رخ میدهد که کبد شما پروتئینهای ترانستیرتین بدشکل تولید میکند که در عضله قلب تجمع مییابند. این رسوبات غیرطبیعی پروتئینی که «آمیلوئید» نام دارند، سبب سفتشدن دیوارههای عضله قلب شده و توانایی آن را برای پمپاژ خون کاهش میدهند. علائم اولیه شبیه به نارسایی قلبی هستند.
ATTR-CM یک بیماری پیشرونده، غیرقابلدرمان و تهدیدکننده حیات است که میتواند به صورت تصادفی یا خانوادگی رخ دهد. در ایالات متحده، این بیماری بیشتر در میان مردان سیاهپوست شایع است. خوشبختانه، ابزارهای تشخیصی جدید و درمانهای نویدبخش، نتایج بیماران را بهبود بخشیده و طول عمر را افزایش میدهند.—
انواع ATTR-CM
دو نوع متمایز از ATTR-CM وجود دارد. یکی ناشی از یک عامل ژنتیکی است و دیگری با افزایش سن ارتباط دارد.
ATTR-CM ارثی
این نوع در خانوادهها منتقل میشود و به دلیل جهشهای به ارث رسیده در ژن ترانستیرتین (TTR) ایجاد میشود. بیش از 130 نوع تغییر ژنتیکی شناسایی شده است، اما همه افرادی که دارای جهش ژنتیکی هستند به این بیماری مبتلا نمیشوند. ATTR-CM ارثی سبب ایجاد رسوبات آمیلوئید در قلب، اعصاب و گاهی در اندامهای دیگر مانند کلیهها میشود.
ATTR-CM نوع وحشی (Wild-type)
این نوع بدون جهش ژنتیکی رخ میدهد، به این معنا که در خانوادهها منتقل نمیشود، و معمولاً مردان مسنتر را تحت تأثیر قرار میدهد. میانگین سن تشخیص حدود 75 سال است و به تجمع پروتئین TTR مربوط میشود. ATTR-CM نوع وحشی عمدتاً قلب را درگیر میکند، اما میتواند مشکلات اسکلتی-عضلانی مانند سندرم تونل کارپ و مشکلات ستون فقرات نیز ایجاد کند.
علائم و نشانههای ATTR-CM
در ابتدا، علائم ATTR-CM شبیه به نارسایی قلبی هستند، شایعترین آنها تنگی نفس هنگام استراحت یا با فعالیت کم است. سایر علائم قلبی شامل موارد زیر هستند:
* خستگی
* تورم در پاها یا شکم
* احتقان قفسه سینه
* سرفه یا خسخس سینه، به ویژه هنگام دراز کشیدن
* گیجی
* تپش قلب و ریتمهای غیرطبیعی قلب (آریتمی)
* فیبریلاسیون دهلیزی (ضربان سریع و نامنظم قلب) که تقریباً در همه بیماران ATTR-CM در نهایت ایجاد میشود
* سرگیجه
این بیماری همچنین میتواند علائم متنوعی در خارج از قلب ایجاد کند که برخی در یک نوع بیشتر دیده میشوند و بعضی قبل از علائم قلبی ظاهر میشوند. این علائم شامل موارد زیر هستند:
* مشکلات گوارشی مانند اسهال، یبوست، تهوع، نفخ و احساس سیری زودهنگام
* سندرم تونل کارپ (در ATTR-CM نوع وحشی)
* تنگی کانال نخاعی، که باعث درد یا بیحسی در قسمت تحتانی کمر و پاها میشود (در ATTR-CM ارثی)
* پارگی تاندونهای بازو (در ATTR-CM نوع وحشی)
* مشکلات چشمی مانند گلوکوم، خشکی چشم و لکههای تیره شناور (در ATTR-CM ارثی)
* اختلال عملکرد کلیه
* نوروپاتی محیطی که باعث گزگز یا بیحسی در دستها و پاها میشود (در ATTR-CM ارثی)
* اختلال نعوظ
علل و عوامل خطر ATTR-CM
ATTR-CM در نهایت ناشی از بیثباتی پروتئینهای ترانستیرتین (TTR) است. این پروتئینها که توسط کبد تولید میشوند، در جریان خون گردش کرده و ویتامین A و هورمونهای تیروئیدی را در سراسر بدن حمل میکنند. تغییرات ساختاری در این پروتئین میتواند سبب تاخوردگی نادرست آن شود و شکل طبیعی خود را از دست بدهد و در نتیجه آمیلوئید تشکیل دهد؛ رسوبات فیبری در قلب و اندامهای دیگر که عملکرد طبیعی را مختل میکنند.
* در ATTR-CM ارثی، جهشهای ژنتیکی به ارث رسیده در ژن TTR سبب تغییرات ساختاری در پروتئین ترانستیرتین میشوند. در ایالات متحده، این بیماری معمولاً با چند نوع تغییر ژنتیکی خاص مرتبط است. شایعترین آنها V122I است که بیشتر بر آمریکاییهای آفریقاییتبار اثر میگذارد. دومین تغییر شایع در آمریکا (و شایعترین در بریتانیا) T60A است که بیشتر در افراد با تبار ایرلندی دیده میشود.
* در ATTR-CM نوع وحشی، تاخوردگی غیرطبیعی پروتئینها به دلیل افزایش سن مسئول بیماری است و ارتباطی با ژنتیک ندارد. اما علت دقیق این فرآیند هنوز کاملاً شناخته نشده است.
عوامل خطر ATTR-CM
– سن بالا
– جنسیت مردانه
– نژاد سیاهپوست (در نوع ارثی)
تشخیص ATTR-CM
از آنجایی که این بیماری علائم مشابه سایر مشکلات قلبی دارد و همه بیماران دچار علائم نمیشوند، ATTR-CM اغلب به اشتباه تشخیص داده میشود یا زمانی شناسایی میگردد که در مرحله پیشرفته است.
تشخیص با بررسی علائم و سابقه خانوادگی توسط پزشک آغاز میشود. سپس از ابزارهای مختلف برای تأیید استفاده میشود:
* آزمایش خون برای شناسایی نشانگرهای قلبی در خون که نشاندهنده بیماری قلبی هستند.
* اکوکاردیوگرام (اکو) برای بررسی رسوبات آمیلوئید در قلب و افزایش ضخامت دیواره بطن چپ.
* تصویربرداری MRI برای ایجاد تصاویر دقیق از تغییرات قلب، به ویژه زمانی که نتایج اکو نامشخص باشد. با این حال اکو و MRI نمیتوانند ضخیمشدگی ناشی از ATTR-CM را از سایر بیماریهای قلبی متمایز کنند.
* بیوپسی (نمونهبرداری و بررسی بافت قلب) که همچنان معیار اصلی تشخیص ATTR-CM است.
* اسینتیگرافی هستهای، یک روش غیرتهاجمی تصویربرداری که از مقادیر اندک مواد رادیواکتیو برای اتصال به آمیلوئید در قلب استفاده میکند. این تنها روش تصویربرداری است که میتواند بدون بیوپسی ATTR-CM را تشخیص دهد.
پس از تشخیص، آزمایش ژنتیک میتواند مشخص کند که بیمار دچار نوع ارثی است یا نوع وحشی.—
درمان و گزینههای دارویی ATTR-CM
هیچ درمان قطعی برای ATTR-CM وجود ندارد. در گذشته، درمان بر مراقبت حمایتی برای بهبود کیفیت زندگی و کنترل علائم متمرکز بود. اما درمانهای هدفمند جدید میتوانند روند بیماری را کند یا متوقف کنند.
درمانهای هدفمند
– دستهای از داروها به نام «پایدارکنندههای TTR» با اتصال به پروتئین TTR به حفظ پایداری و شکل آن کمک کرده و رسوبات جدید آمیلوئید را کاهش میدهند. دو داروی تاییدشده توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای ATTR-CM عبارتند از:
– تافامیدیس (Vyndaqel/Vyndamax)
– آکورامیدیس (Attruby)
هر دو دارو 96 درصد از پروتئینهای TTR را پایدار میکنند و به طور قابل توجهی خطر مرگ زودرس بیماران را کاهش میدهند.
* گروه دوم داروها به نام «خاموشکنندههای TTR» با کاهش تولید پروتئینهای جدید TTR، روند بیماری را کند میکنند. «ووتریسیران (Amvuttra)» تنها خاموشکنندهای است که برای ATTR-CM تایید FDA دارد. سایر خاموشکنندهها مانند «پاتیسیران» و «اینوترسن» برای درمان ATTR-پلینوروپاتی تایید شدهاند.
* بیماران تحت درمان با خاموشکنندههای TTR باید روزانه مکمل ویتامین A دریافت کنند تا دچار کمبود نشوند.
* «دیفلونیزال» نوعی داروی ضدالتهابی غیراستروئیدی است که خواص پایدارکنندگی TTR نشان داده، اما هنوز تایید FDA برای ATTR-CM ندارد. برخی پزشکان آن را خارج از مجوز رسمی برای بیماران خاص تجویز میکنند.
درمانهای حمایتی
این درمانها برای مدیریت علائم و عوارضی مانند نارسایی قلبی و آریتمیها استفاده میشوند:
– مصرف دیورتیکها و محدودیت نمک برای کنترل نارسایی قلبی
– داروهای ضدآریتمی مانند آمیودارون برای تنظیم ریتم قلب
– داروهای ضدانعقاد برای پیشگیری از لختههای خون در قلب
– «ابلیشن کاتتری» به عنوان یک روش کمتهاجمی برای درمان فیبریلاسیون دهلیزی
– پیوند کبد در گذشته برای ATTR-CM ارثی استفاده میشد، اما امروزه به ندرت انجام میشود. پیوند قلب نیز به دلیل سن بالای بیشتر بیماران ATTR-CM به ندرت صورت میگیرد.
پیشگیری از ATTR-CM
در حال حاضر، ATTR-CM قابل پیشگیری نیست زیرا ناشی از تغییرات مرتبط با سن یا ژنتیک است.
اگر ATTR-CM ارثی دارید، مهم است که خانواده خود را به انجام آزمایش ژنتیک تشویق کنید. این بیماری «اتوزومال غالب» است، به این معنا که بستگان درجه یک شما 50٪ احتمال دارند این تغییر ژنی را به ارث ببرند. مشاوره ژنتیک میتواند به درک نتایج و خطرات کمک کند. همچنین اگر قصد فرزندآوری دارید، مشاور ژنتیک میتواند راهکارهایی برای کاهش احتمال انتقال ژن معیوب به فرزندتان ارائه دهد.
اگر آزمایش ژنتیک نشان دهد که حامل جهش ژن TTR هستید، پایش منظم قلبی میتواند به شناسایی و درمان زودهنگام کمک کند.
پژوهشها در حال بررسی این موضوع هستند که آیا درمان با آکورامیدیس در افراد بدون علائم اما دارای تغییر ژنی میتواند بروز ATTR-CM ارثی را به تأخیر بیندازد یا خیر.—
تغییرات سبک زندگی برای ATTR-CM
رفتارهایی که از سلامت قلب حمایت میکنند میتوانند کیفیت زندگی بیماران ATTR-CM را بهبود دهند:
* کاهش یا محدودکردن مصرف نمک، به ویژه در صورت وجود تورم
* پیروی از یک رژیم غذایی سالم برای قلب (کمچرب، کمقند و کمغذاهای فرآوریشده)
* حفظ هیدراتاسیون مناسب، اما کنترل میزان مایعات در صورت ورم پاها
* قرار دادن پاها روی بالش یا زیرپایی در زمان ورم
* حفظ آمادگی جسمانی با فعالیتهای سبک مانند پیادهروی یا شنا—
پیشآگهی ATTR-CM
ATTR-CM درمان قطعی ندارد و میتواند کشنده باشد. میانگین بقای بیماران پس از تشخیص برای نوع ارثی 2.5 سال و برای نوع وحشی 3.6 سال است.
با این حال، این آمار پیشرفتهای درمانی جدید را در نظر نمیگیرد. داروهای پایدارکننده و خاموشکننده TTR میتوانند طول عمر را به طور قابل توجهی افزایش دهند. برای مثال، تحقیقات نشان میدهد که درمان با ووتریسیران خطر مرگ در 42 ماه را 36 درصد کاهش میدهد.—
عوارض ATTR-CM
اگر تشخیص داده نشود یا درمان نگردد، ATTR-CM میتواند منجر به بیماریهای جدی زیر شود:
* نارسایی پیشرونده و بدترشونده قلبی و آریتمیها که میتوانند سبب مرگ ناگهانی قلبی شوند
* فیبریلاسیون دهلیزی
* سکته مغزی
* نوروپاتی (آسیب عصبی)—
چند نفر ATTR-CM دارند؟
تقریباً سالانه بین 5,000 تا 7,000 نفر در ایالات متحده با ATTR-CM تشخیص داده میشوند. اما کارشناسان معتقدند این بیماری به شدت کمتر از میزان واقعی تشخیص داده میشود و احتمالاً کمتر از 2 درصد موارد شناسایی میشوند. حدود 3 تا 4 درصد از آمریکاییهای سیاهپوست جهش V122I را دارند که آنها را مستعدتر به ATTR-CM میکند.
آمریکاییهای سیاهپوست و ATTR-CM
ATTR-CM بیشتر در آمریکاییهای سیاهپوست، به ویژه با تبار غرب آفریقا تشخیص داده میشود. جهش ژنتیکی V122I شایعترین علت ATTR-CM دیرهنگام در ایالات متحده است.
تحقیقات نشان میدهد آمریکاییهای سیاهپوست مبتلا به ATTR-CM بیشتر از سایر گروهها دچار بستری به دلیل نارسایی قلبی و مرگ میشوند. این تا حدی به دلیل تهاجمیتر بودن نوع ناشی از V122I است. علاوه بر این، بیماران سیاهپوست اغلب وضعیت اجتماعی-اقتصادی پایینتری دارند که با تشخیص دیرهنگام و دسترسی محدودتر به مراقبت پزشکی با کیفیت مرتبط است.
شرایط مرتبط
انواع زیادی از آمیلوئیدوز وجود دارد که میتوانند در اندامهای دیگر به جز قلب رخ دهند.
* آمیلوئیدوز زنجیره سبک (AL) حدود 80 درصد موارد جدید را تشکیل میدهد و ناشی از اختلال در مغز استخوان است.
* آمیلوئیدوز AA به عنوان واکنش به بیماریهای دیگر مانند التهاب یا عفونت درماننشده ایجاد میشود و با بیماریهای روماتولوژیک مانند آرتریت روماتوئید و کولیت اولسراتیو مرتبط است.
* آمیلوئیدوز LECT-2 با نارسایی کلیه ارتباط دارد.
حمایت از مبتلایان به ATTR-CM
گروههای حمایتی آمیلوئیدوز
این وبسایت یک مرکز منبع برای همه مسائل آمیلوئیدوز است، شامل گروههای حمایتی منطقهای، جستجوگر مراکز درمانی، ثبت بیماران و اطلاعات درباره کارآزماییهای بالینی. همچنین شامل فهرستی از وبلاگهای مرتبط با آمیلوئیدوز نوشتهشده توسط افرادی است که با این بیماری زندگی کردهاند.
کنسرسیوم پژوهش آمیلوئیدوز
این سازمان غیرانتفاعی با هدف افزایش آگاهی و پژوهش علمی در زمینه درمان آمیلوئید، منابعی برای افراد تازه تشخیص دادهشده، برنامه حمایت فردبهفرد برای بیماران و مراقبین، و سایر امکانات آموزشی ارائه میدهد.
جمعبندی
ATTR-CM یک بیماری نادر و پیشرونده است که ناشی از رسوبات پروتئینی در عضلات قلب میباشد. این وضعیت منجر به سفتتر شدن دیوارههای قلب شده و توانایی آن را برای پمپاژ خون کاهش میدهد.
* دو نوع اصلی دارد: ارثی (ناشی از جهش ژنتیکی) و نوع وحشی (که بیشتر در مردان مسن رخ میدهد).
* درمان قطعی وجود ندارد، اما پیشرفتهای اخیر مانند پایدارکنندهها و خاموشکنندههای TTR باعث بهبود نتایج، کند شدن روند بیماری و افزایش طول عمر بیماران شدهاند.
سوالات متداول
اگر جهش ژنتیکی ATTR-CM ارثی را داشته باشم، آیا حتماً به بیماری مبتلا میشوم؟
نه لزوماً. جهش ژنتیکی احتمال ابتلا به ATTR-CM را افزایش میدهد، اما تضمین نمیکند که علائم را بروز دهید.
تفاوت ATTR-CM ارثی و نوع وحشی چیست؟
نوع ارثی آن ناشی از یک جهش ژنتیکی است که در خانوادهها منتقل میشود، در حالی که نوع وحشی آن بدون جهش در افراد مسن، به ویژه مردان، رخ میدهد.
آیا درمانی وجود دارد که ATTR-CM را معکوس کند؟
خیر. درمانهای فعلی پیشرفت بیماری را کند کرده و بقای بیماران را بهبود میبخشند، اما رسوبات آمیلوئید موجود را معکوس نمیکنند. درمانهایی که با از بین بردن رسوبات آمیلوئید موجود، ATTR-CM را معکوس میکنند، در حال انجام آزمایشهای بالینی هستند.
آیا بستگان فرد مبتلا باید آزمایش شوند؟
بله، به خصوص اگر اعضای خانواده آنها فرم ارثی این بیماری را داشته باشند. آزمایش ژنتیک میتواند خطر ابتلای آنها را شناسایی کرده و تشخیص و مراقبت زودهنگام را هدایت کند.
آیا ATTR-CM فقط قلب را تحت تأثیر قرار میدهد؟
خیر، هم hATTR-CM و هم wATTR-CM میتوانند علائمی را در سایر نواحی بدن از جمله مچ دست، ستون فقرات، دستگاه گوارش و چشمها ایجاد کنند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Jain A et al. Transthyretin Amyloid Cardiomyopathy (ATTR-CM). StatPearls. April 27, 2023.
- Nativi-Nicolau JN et al. Screening for ATTR Amyloidosis in the Clinic: Overlapping Disorders, Misdiagnosis, and Multiorgan Awareness. Heart Failure Reviews. February 20, 2021.
- Transthyretin Amyloid Cardiomyopathy (ATTR-CM). American Heart Association. May 29, 2024.
- Teng C et al. Diagnosis and Treatment of Transthyretin-Related Amyloidosis Cardiomyopathy. Clinical Cardiology. July 29, 2020.
- Wild-type ATTR. Amyloidosis Foundation.
- Jain A et al. Transthyretin Amyloid Cardiomyopathy (ATTR-CM). StatPearls. April 27, 2023.
- Transthyretin Amyloidosis (ATTR-CM). Cleveland Clinic. May 1, 2022.
- Nativi-Nicolau J et al. Screening for ATTR Amyloidosis in the Clinic: Overlapping Disorders, Misdiagnosis, and Multiorgan Awareness. Heart Failure Reviews. February 20, 2021.
- Transthyretin amyloid cardiomyopathy (ATTR-CM). Pfizer Inc. 2020.
- Suspect Transthyretin Cardiac Amyloidosis Using Clinical Signs. Pfizer Pro.
- Understanding Genetics in Hereditary TTR Amyloidosis. Amyloidosis Research Consortium. 2024.
- Brito D et al. World Heart Federation Consensus on Transthyretin Amyloidosis Cardiomyopathy (ATTR-CM). Global Heart. October 26, 2023.
- Tools Used in the Suspicion of Transthyretin Cardiac Amyloidosis. Pfizer Pro.
- https://www.everydayhealth.com/cardiovascular-diseases/transthyretin-cardiac-amyloidosis/
- Anan I. Advances in the Treatment of Transthyretin Amyloidosis. eGastroenterology. July 18, 2025.
- Ruberg FL et al. Transthyretin Amyloid Cardiomyopathy: JACC State-of-the-Art Review. JACC Journals. June 3, 2019.
- Mullard A. FDA Approves Second TTR Stabilizer for Cardiac Amyloidosis. Nature Reviews Drug Discovery. November 25, 2024.
- Prata AA et al. The Efficacy and Safety of Specific Therapies for Cardiac Transthyretin-Mediated Amyloidosis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Trials. BMC Cardiovascular Disorders. April 18, 2025.
- Falk RH et al. Silencers Versus Stabilizers in Amyloid Cardiomyopathy. Are We Asking the Wrong Questions? European Journal of Heart Failure. February 13, 2025.
- Patel AGM et al. Transthyretin Cardiac Amyloidosis: Current and Emerging Therapies. Current Cardiology Reports. January 22, 2025.
- Griffin JM et al. Current Landscape of Therapies for Transthyretin Amyloid Cardiomyopathy. JACC: Heart Failure. May 5, 2025.
- Chao CC et al. Diflunisal Versus Tafamidis on Neuropathy and Cardiomyopathy in Hereditary Transthyretin Amyloidosis. Annals of Clinical and Translational Neurology. August 2, 2024.
- Tschöpe C et al. Treatment of Transthyretin Amyloid Cardiomyopathy: The Current Options, the Future, and the Challenges. Journal of Clinical Medicine. April 12, 2022.
- Transthyretin Amyloid Cardiomyopathy (ATTR-CM). Amyloidosis Foundation. May 14, 2025.
- First Participant Dosed with Acoramidis in ACT-EARLY, the First Ever ATTR Primary Prevention Study. World Heart Foundation. May 14, 2025.
- Witteless RM et al. Vutrisiran Improves Survival and Reduces Cardiovascular Events in ATTR Amyloid Cardiomyopathy: HELIOS-B. JACC. May 17, 2025.
- Obi CA et al. ATTR Epidemiology, Genetics, and Prognostic Factors. Methodist DeBakey Cardiovascular Journal. March 14, 2022.
- Shankar B et al. Race and Socioeconomic Status Impact Diagnosis and Clinical Outcomes in Transthyretin Cardiac Amyloidosis. JACC: CardioOncology. June 18, 2024.
- Picken MM. The Pathology of Amyloidosis in Classification: A Review. Acta Haematologica. May 11, 2020.
- AL Amyloidosis. Amyloidosis Foundation.
- AA Amyloidosis U. Amyloidosis Foundation.
- Mann BK et al. LECT-2 Amyloidosis: What Do We Know? Journal of Investigative Medicine. February 1, 2022.
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
