آنچه باید درباره دوش واژینال بدانید و جایگزین‌های قابل استفاده

دوش وسیله‌ای است که شامل یک بطری یا کیسه حاوی آب یا مایعات دیگر برای شست‌وشوی یک حفره داخلی بدن است. دوش واژینال به معنای شست‌وشوی واژن با این وسیله است، در حالی که دوش مقعدی برای پاک‌سازی رکتوم (راست‌روده) استفاده می‌شود.

برخی افراد برای احساس تمیزی، کاهش خارش یا به دلایل بهداشت جنسی از دوش استفاده می‌کنند. اما بیشتر ارائه‌دهندگان خدمات سلامت آن را توصیه نمی‌کنند، زیرا تعادل طبیعی pH (اسیدی-قلیایی) واژن را برهم می‌زند و باعث عفونت و مشکلات دیگر می‌شود.

انواع دوش

دوش‌ها ممکن است شامل یک محفظه برای مایع و یک لوله یا نازل باشند که معمولاً از پلاستیک نرم، لاستیک یا سیلیکون ساخته می‌شود. اگر به لاتکس حساسیت دارید، برچسب محصول را بررسی کنید. برای استفاده، سر دوش را به آرامی وارد کرده و مایع را به سمت بالا در واژن یا رکتوم فشار می‌دهید.

نمونه‌هایی از ظرف مایع:

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

سرنگ‌های حبابی یا دوش مقعدی
بطری‌ها، مانند بطری آب
کیسه‌ها، مانند کیسه آب گرم یا کیسه تنقیه

برخی افراد محلول‌های دوش تجاری می‌خرند و برخی دیگر آن را در خانه تهیه می‌کنند. ترکیبات می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

مواد ضدعفونی‌کننده (تمیزکننده)
جوش‌شیرین
مواد معطر
گیاهان دارویی
آب ساده یا آب نمک (سالین)
صابون
سرکه

آنچه باید درباره دوش واژینال بدانید و جایگزین‌های قابل استفاده

AndreyPopov / Getty Image

مزایا و معایب دوش واژینال

واژن به طور طبیعی خود را پاک می‌کند. این کار با ریزش سلول‌های مرده و مایعاتی که باکتری‌ها، خون قاعدگی و مایع منی را خارج می‌کنند انجام می‌شود.

با این حال، برخی افراد به دلایل زیر همچنان دوش می‌گیرند:

باورهای فرهنگی یا مذهبی
احساس لذت جنسی بیشتر
کاهش خارش
بهداشت در دوران قاعدگی
احساس تمیزی شخصی
بهداشت جنسی
سفت کردن واژن
تلاش برای جلوگیری از بیماری‌های مقاربتی (که بی‌اثر است)
تلاش برای جلوگیری از بارداری (که بی‌اثر است)
رفع بوی واژن

واژن همچنین دارای باکتری‌های مفید مانند لاکتوباسیلوس است که با حفظ pH کمی اسیدی، از رشد باکتری‌ها و قارچ‌های مضر جلوگیری می‌کنند. دوش این تعادل طبیعی را به هم می‌زند و خطر عفونت را افزایش می‌دهد.

خطرات دوش واژینال

عفونت باکتریایی واژن (BV) و عفونت قارچی

دوش باعث شست‌وشوی باکتری‌های مفید و تغییر pH می‌شود. در نتیجه pH واژن از حالت اسیدی به سمت خنثی می‌رود و محیطی مناسب برای رشد باکتری‌های مضر یا قارچ ایجاد می‌کند.

BV: رشد بیش‌ازحد باکتری‌های طبیعی موجود در واژن
عفونت قارچی: رشد بیش‌ازحد مخمر (معمولاً کاندیدا)

التهاب و آسیب پوست واژن و مجرا

محلول‌های معطر یا شیمیایی می‌توانند باعث التهاب، خراش‌های ریز، خشکی و واکنش‌های آلرژیک در بافت ظریف واژن و مجرای ادرار شوند. این آسیب‌ها راه ورود باکتری‌ها و ویروس‌ها را باز کرده و خطر عفونت یا واژینیت (التهاب واژن) را افزایش می‌دهند.

عفونت ادراری (UTI)

دوش خطر عفونت ادراری را افزایش می‌دهد، زیرا تحریک و خراش‌های کوچک در بافت مجرا ایجاد می‌کند. باکتری‌ها و قارچ‌های واژن به راحتی می‌توانند به مجرا منتقل شوند. علائم شامل درد هنگام ادرار، تکرر ادرار و ناراحتی لگنی است.

بیماری‌های مقاربتی (STI)

برهم خوردن pH واژن و شست‌وشوی باکتری‌های محافظ، واژن را در برابر بیماری‌های مقاربتی مانند کلامیدیا، سوزاک، تریکومونیازیس، تبخال، HPV و HIV آسیب‌پذیرتر می‌کند.
دوش همچنین می‌تواند دفاع طبیعی واژن در برابر ویروس HPV را تضعیف کرده و عفونت را طولانی‌تر کند.

بیماری التهابی لگن (PID)

PID یک عفونت شدید است که زمانی رخ می‌دهد که عفونت‌های واژینال یا بیماری‌های مقاربتی به رحم، لوله‌های فالوپ و تخمدان‌ها گسترش یابند. دوش می‌تواند میکروب‌ها را به سمت بالای دستگاه تناسلی هدایت کند و باعث ناباروری دائمی شود.

ناباروری و عوارض بارداری

دوش با از بین بردن باکتری‌های مفید، شانس زنده ماندن اسپرم و لقاح تخمک را کاهش می‌دهد. همچنین با ضعیف کردن سد محافظ دهانه رحم در دوران بارداری، خطر سقط جنین، زایمان زودرس، وزن کم نوزاد و بارداری خارج از رحم را افزایش می‌دهد.

خطرات دوش مقعدی

آسیب بافتی و خونریزی رکتوم: مایعات پرفشار یا مواد شیمیایی می‌توانند باعث التهاب، واکنش آلرژیک، پارگی یا خونریزی شوند.
عفونت: برهم خوردن تعادل باکتریایی رکتوم خطر عفونت و بیماری‌های مقاربتی از جمله HIV را افزایش می‌دهد.
کم‌آبی بدن: تنقیه می‌تواند باعث اسهال و کم‌آبی شود.

جایگزین‌های دوش

برای تمیز و بدون بو نگه داشتن ناحیه تناسلی بدون دوش:

روزانه ناحیه بیرونی (فرج) را با آب گرم و با انگشتان یا دستمال نرم بشویید. نیاز به صابون نیست؛ در صورت تمایل از صابون ملایم و بدون عطر استفاده کنید.
برای پوست حساس یا پس از زایمان از بطری پِری (بطری آب‌پاش) یا حمام سیتز (حمام کم‌عمق گرم) استفاده کنید.

توصیه‌های تکمیلی

از تامپون، نوار بهداشتی، پودر و اسپری‌های معطر پرهیز کنید.
لباس خیس را طولانی نپوشید.
در دوران قاعدگی نوار و تامپون را مرتب تعویض کنید.
در صورت فعالیت جنسی، آزمایش منظم بیماری‌های مقاربتی انجام دهید.
از لباس زیر نخی و لباس‌های گشاد استفاده کنید.
رابطه جنسی ایمن (کاندوم یا روش‌های محافظتی) داشته باشید.
پس از رابطه جنسی ادرار کنید تا خطر UTI کاهش یابد.
پس از اجابت مزاج از جلو به عقب تمیز کنید تا باکتری‌های مقعد به واژن منتقل نشوند.

موارد استثنا

اگر پزشک دوش را توصیه کند، احتمالاً به دلیل شرایط خاص است؛ مثلاً هنگام درمان ناباروری یا پس از زایمان ممکن است دوش ضدعفونی‌کننده توصیه شود.

برای بهداشت مقعد، شست‌وشوی منظم ناحیه بیرونی با آب گرم و صابون بدون عطر کافی است. اجابت مزاج منظم به پاک شدن طبیعی رکتوم کمک می‌کند. می‌توانید از بیده با فشار کم استفاده کنید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم

ترشحات طبیعی واژن معمولاً شفاف تا سفید با بوی ملایم هستند. اگر بوی شدید دارید یا سعی می‌کنید بوی غیرعادی را پنهان کنید، ممکن است نیاز به درمان پزشکی باشد.

علائم نیازمند مراجعه:

ترشحات غیرطبیعی یا با بوی شدید
برآمدگی، زخم یا زگیل در ناحیه تناسلی
تب یا لرز همراه علائم واژینال
درد هنگام رابطه جنسی
درد لگنی یا زیر شکم
سوزش یا درد هنگام ادرار
قرمزی، تورم یا زخم غیرمعمول در ناحیه واژن
ترشحات غلیظ، کف‌آلود، زرد، سبز یا خاکستری
خارش، سوزش یا التهاب واژن
علائمی که با مراقبت خانگی برطرف نمی‌شوند

علائم مقعدی که نیاز به پزشک دارند:

بی‌اختیاری مدفوع
توده یا برآمدگی
درد یا خارش در ناحیه مقعد یا رکتوم
خونریزی رکتوم (هر میزان یا رنگ)
یبوست، اسهال یا وجود موکوس مداوم در مدفوع

خلاصه سریع

دوش واژینال و مقعدی شامل شست‌وشوی این نواحی با آب یا محلول‌های مختلف است. هرچند برخی افراد آن را برای بهداشت یا از بین بردن بو مفید می‌دانند، اما پزشکان معمولاً توصیه نمی‌کنند.

دوش می‌تواند تعادل طبیعی pH را برهم بزند و خطر عفونت، ناباروری و عوارض بارداری را افزایش دهد. شست‌وشوی ملایم ناحیه بیرونی با آب و در صورت نیاز صابون ملایم، ایمن‌ترین روش برای تمیزی است.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: