هم مردان و هم زنان می‌توانند از طریق خون قاعدگی به عفونت مبتلا شوند، زیرا بیماری‌های مقاربتی (STIs) می‌توانند از طریق مایعات بدن از جمله خون قاعدگی در هنگام رابطه جنسی منتقل شوند.1 این موضوع از دیدگاه علمی اهمیت بالایی دارد زیرا خون قاعدگی محیطی سرشار از سلول‌ها، پروتئین‌ها و عوامل میکروبی بالقوه است که در شرایط تماس مستقیم می‌تواند باعث انتقال بیماری شود.
یکی از روش‌های مهم برای پیشگیری از بیماری‌های مقاربتی، انجام آزمایش‌های تشخیصی است که شامل آزمایش خون، نمونه‌برداری با سواب، و تست ادرار می‌باشد و این آزمایش‌ها حتی در دوران قاعدگی نیز قابل انجام هستند.2 پزشکان توصیه می‌کنند که افراد فعال از نظر جنسی به‌طور منظم این تست‌ها را انجام دهند تا احتمال انتقال یا پیشرفت بیماری‌ها کاهش یابد.
خطر ابتلا به عفونت از خون قاعدگی
این امکان وجود دارد که مرد یا زن از طریق خون قاعدگی به بیماری مقاربتی مبتلا شود.1 در طول قاعدگی، دهانه رحم کمی باز می‌شود تا خون بتواند از رحم عبور کند و همین بازشدگی شرایط را برای حرکت باکتری‌ها و ویروس‌ها تسهیل می‌کند.
دکتر مری ال. راسر، متخصص زنان و زایمان در دانشگاه کلمبیا، توضیح می‌دهد که در این شرایط، باکتری‌ها و ویروس‌ها می‌توانند به سمت دهانه رحم و حفره رحم حرکت کنند و این روند شانس عفونت‌های عمقی‌تر را افزایش می‌دهد. تغییرات فیزیولوژیک در این دوره می‌تواند قدرت دفاعی محیط تناسلی را کاهش دهد.
به‌طور معمول pH واژن بین 3.8 تا 5.0 است، اما در دوران قاعدگی واژن کمتر اسیدی و بیشتر قلیایی می‌شود که این شرایط بقا و رشد میکروب‌ها را آسان‌تر می‌کند.3 این تغییر در محیط واژن از نظر میکروبیولوژیک بسیار حائز اهمیت است، زیرا محیط قلیایی مانع از نابودی برخی ویروس‌ها و باکتری‌ها می‌شود.
سطح بالاتر pH واژن با ابتلا به بیماری‌های مقاربتی خاصی در ارتباط بوده است، از جمله:4
- واژینوز باکتریایی (BV)
- کلامیدیا
- سوزاک
- تریکومونیازیس (تریک)
عفونت‌های کلامیدیا و سوزاک در دوران قاعدگی می‌توانند خطرناک‌تر باشند زیرا با عبور از دهانه رحم ممکن است به بیماری التهابی لگن (PID) تبدیل شوند که یک عفونت شدیدتر دستگاه تناسلی زنان است.5 این بیماری در صورت عدم درمان می‌تواند باعث ناباروری و درد مزمن لگن شود.
Maca and Naca / Getty Images
روش‌های پیشگیری از عفونت در رابطه جنسی هنگام قاعدگی
بیماری‌های مقاربتی می‌توانند از طریق مایعات بدن در روابط مقعدی، دهانی و واژینال منتقل شوند و حتی برخی عفونت‌ها از طریق تماس مستقیم پوستی نیز قابلیت انتقال دارند.6 این موضوع اهمیت استفاده از محافظت‌های فیزیکی و کنترل تعداد شرکای جنسی را دوچندان می‌کند.
روش‌های مهم برای محافظت در برابر عفونت از طریق خون قاعدگی شامل موارد زیر هستند:7
- کاهش تعداد شرکای جنسی
- انجام آزمایش‌های منظم بیماری‌های مقاربتی در صورت فعالیت جنسی
- دریافت واکسیناسیون‌های لازم علیه هپاتیت و ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
- استفاده از کاندوم
علائم هشداردهنده عفونت
برخی افراد هیچ علامتی از عفونت مقاربتی نشان نمی‌دهند، در حالی که در دیگران ممکن است علائم بالینی ظاهر شود.7 این تفاوت باعث می‌شود که بسیاری از موارد عفونت بدون تشخیص باقی بمانند و فرد ناخواسته ناقل بیماری باشد.
نشانه‌های احتمالی عفونت شامل موارد زیر است:
- درد شکمی
- ترشحات غیرطبیعی واژن یا آلت تناسلی همراه با بوی بد
- تاول یا زخم
- تب
- ادرار مکرر یا دردناک
- زگیل یا ضایعات تناسلی
- خارش
- درد یا خونریزی مقعدی
- قرمزی و التهاب
لزوم انجام آزمایش
برای انجام آزمایش بیماری‌های مقاربتی نیازی نیست تا پایان دوره قاعدگی صبر کنید، زیرا خون قاعدگی تأثیری بر دقت تست‌ها ندارد.8 این نکته به افراد امکان می‌دهد تا حتی در این دوره نیز مراقبت‌های تشخیصی خود را بدون وقفه ادامه دهند.
آزمایش‌های مختلف برای شناسایی بیماری‌های مقاربتی شامل نمونه‌گیری از خون، ادرار یا سواب نواحی درگیر بدن هستند.8 هر یک از این روش‌ها برای نوع خاصی از بیماری‌ها ارزش تشخیصی دارند و انتخاب صحیح آن‌ها توسط پزشک اهمیت زیادی دارد.
آزمایش خون
در آزمایش خون، پزشک نمونه‌ای از رگ بازو گرفته و آن را برای بررسی بیماری‌هایی مانند HIV، سفلیس یا در مواردی تبخال آزمایش می‌کند.8 این روش بیشتر برای عفونت‌هایی با ماهیت ویروسی و سیستمیک به کار می‌رود.
دقت آزمایش خون بالا است و می‌تواند در مراحل اولیه برخی بیماری‌ها، وجود عفونت را نشان دهد که این امر باعث درمان سریع‌تر می‌شود. این موضوع اهمیت غربالگری منظم در جمعیت‌های پرخطر را افزایش می‌دهد.
آزمایش ادرار
پزشکان از تست ادرار برای تشخیص کلامیدیا، سوزاک و تریکومونیازیس استفاده می‌کنند که دو مورد اول باکتریایی و مورد سوم انگلی است. برای این آزمایش، نمونه ادرار باید به‌صورت استریل تهیه شود.8
این روش تشخیصی ساده، غیرتهاجمی و کم‌هزینه است و به همین دلیل در بسیاری از کلینیک‌ها به‌عنوان تست اولیه توصیه می‌شود. اهمیت آن در شناسایی سریع عفونت‌ها و جلوگیری از گسترش بیماری است.
آزمایش سواب
در تست سواب، نمونه از نواحی مانند واژن، دهانه رحم، آلت تناسلی یا مجرای ادرار گرفته می‌شود. این روش برای تشخیص عفونت‌های موضعی بسیار کاربرد دارد.8
عفونت‌هایی مانند کلامیدیا، سوزاک، تبخال تناسلی، HPV و تریکومونیازیس با این روش قابل شناسایی هستند. این نوع آزمایش به پزشکان امکان می‌دهد منبع دقیق عفونت را پیدا کرده و درمان هدفمندتری تجویز کنند.
نکات دیگر درباره رابطه جنسی در دوران قاعدگی
قبل از داشتن رابطه جنسی در دوران قاعدگی، به‌ویژه در صورت وجود بیماری مقاربتی، باید به چند نکته مهم توجه کرد. رعایت این موارد می‌تواند خطر انتقال بیماری یا بروز مشکلات بعدی را کاهش دهد.
احتمال بارداری
این باور که در دوران قاعدگی بارداری غیرممکن است، اشتباه است. اگرچه احتمال بارداری کم است، اما وجود دارد زیرا اسپرم می‌تواند تا پنج روز در بدن زنده بماند و در صورت تخمک‌گذاری نزدیک به پایان قاعدگی، بارداری رخ دهد.9
از دیدگاه علمی، این موضوع نشان‌دهنده اهمیت استفاده از روش‌های پیشگیری از بارداری حتی در دوران قاعدگی است. بسیاری از بارداری‌های ناخواسته به دلیل همین باور غلط اتفاق می‌افتند.
تغییرات در جریان خون قاعدگی
بیماری‌های مقاربتی می‌توانند موجب تغییر در شدت خونریزی قاعدگی شوند، برای مثال سوزاک باعث پریودهای سنگین‌تر می‌شود.10 این تغییرات معمولاً ناشی از التهاب و آسیب بافتی در دستگاه تناسلی هستند.
در بسیاری از بیماران، این نشانه‌ها اولین علامت بیماری‌های زمینه‌ای بوده و توجه به آن‌ها می‌تواند در تشخیص زودهنگام نقش کلیدی ایفا کند. به همین دلیل، پزشکان توصیه می‌کنند هرگونه تغییر غیرعادی در سیکل قاعدگی بررسی شود.
قاعدگی دردناک
در صورت ابتلا به عفونت‌هایی مانند کلامیدیا یا سوزاک، ممکن است فرد دچار دیسمنوره یا قاعدگی دردناک شود.11 این بیماری‌ها می‌توانند باعث ایجاد بافت اسکار در لگن شوند و درد بیشتری ایجاد کنند.
این پدیده به دلیل واکنش التهابی بدن به عفونت است که موجب تشدید دردهای رحمی و لگنی می‌شود. درمان زودهنگام عفونت می‌تواند از مزمن شدن این مشکلات جلوگیری کند.
افزایش علائم PMS
وجود بیماری مقاربتی می‌تواند علائم سندرم پیش از قاعدگی (PMS) را نیز تشدید کند.12 این علائم ممکن است شامل تغییرات خلقی، تحریک‌پذیری، یا شدت یافتن دردهای پیش از قاعدگی باشد.
مطالعات نشان داده‌اند که افراد مبتلا به عفونت‌های مقاربتی در مقایسه با افراد سالم، بیشتر دچار سردرد، گرفتگی عضلات و تغییرات خلقی قبل از پریود می‌شوند.12 این یافته‌ها نشان می‌دهد که سلامت جنسی ارتباط مستقیمی با کیفیت زندگی دارد.
جمع‌بندی علمی
به‌طور خلاصه، انتقال بیماری‌های مقاربتی از طریق خون قاعدگی هم در مردان و هم در زنان امکان‌پذیر است. از آنجایی که این بیماری‌ها از طریق مایعات بدن منتقل می‌شوند، خون قاعدگی نیز می‌تواند ناقل این عوامل عفونی باشد.
در صورت مشکوک بودن به بیماری مقاربتی، مراجعه سریع به پزشک و انجام آزمایش ضروری است، زیرا تشخیص زودهنگام موجب درمان سریع‌تر و جلوگیری از بروز عوارض جدی‌تر خواهد شد. رعایت اصول بهداشتی و استفاده از روش‌های پیشگیری می‌تواند نقش مهمی در کاهش خطر ایفا کند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعمل‌های سختگیرانه‌ای در زمینه منبع‌یابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسی‌شده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده می‌کنیم.
بیماری دست، پا و دهان (HFMD) یک عفونت ویروسی بسیار مسری است که بیشتر در کودکان خردسال دیده می‌شود و معمولاً ۷ تا ۱۰ روز طول می‌کشد و با مراقبت‌های خانگی بهبود می‌یابد.1 این بیماری از نظر اپیدمیولوژیک در فصول گرم سال بیشتر گزارش می‌شود و به دلیل قابلیت انتقال بالا در مهدکودک‌ها و مدارس اهمیت ویژه‌ای دارد.
این بیماری ابتدا با تب و علائم شبه‌آنفلوانزا شروع می‌شود و سپس به ایجاد زخم‌های دهانی و راش پوستی منتهی می‌گردد.2 درک مراحل پیشرفت بیماری کمک می‌کند تا والدین و کادر درمان بتوانند مراقبت‌های حمایتی مناسبی ارائه دهند.
یادداشت سردبیر
اگرچه کودکان بیشتر در معرض ابتلا هستند، اما بزرگسالان نیز می‌توانند دچار HFMD شوند.3 بسیاری از بزرگسالان بدون علامت باقی می‌مانند، اما در صورت بروز علائم، مشابه علائم کودکان است. این موضوع نشان می‌دهد که سیستم ایمنی و سابقه مواجهه قبلی نقش مهمی در شدت علائم دارد.
مراحل بیماری HFMD
| مرحله بیماری | علائم | مدت زمان |
|---|---|---|
| علائم شبه‌آنفلوانزا | تب، بی‌اشتهایی، گلودرد، آبریزش بینی42 | ۱ تا ۳ روز2 |
| زخم‌های دهانی | زخم یا تاول دردناک در دهان، افزایش ترشح بزاق، اجتناب از خوردن و آشامیدن2 | ۵ تا ۸ روز3 |
| راش پوستی | راش در دست‌ها و پاها، احتمال ایجاد تاول2 | ۵ تا ۸ روز3 |
مرحله اول: علائم شبه‌آنفلوانزا
HFMD معمولاً با علائم شایع عفونت‌های ویروسی مانند تب، بی‌حالی، بی‌اشتهایی و آبریزش بینی شروع می‌شود. بسیاری از کودکان در این مرحله گلودرد دارند که بین ۱ تا ۳ روز باقی می‌ماند.24
این مرحله می‌تواند به اشتباه با سرماخوردگی یا آنفلوانزا تشخیص داده شود، بنابراین آگاهی والدین و پزشکان اهمیت زیادی دارد. اضافه بر این، شروع تب ممکن است باعث بی‌اشتهایی و کاهش مایعات شود که نیازمند توجه ویژه است.
مرحله دوم: زخم‌های دهانی
پس از مرحله اولیه، زخم‌های دهانی معمولاً ظاهر می‌شوند و ممکن است با علائم قبلی همپوشانی داشته باشند. این زخم‌ها بیشتر در کناره‌های زبان، داخل گونه‌ها، لثه‌ها و سقف دهان دیده می‌شوند.43
این زخم‌ها دردناک هستند و غذا خوردن یا آشامیدن را دشوار می‌کنند و در برخی کودکان منجر به ترشح بزاق زیاد یا کم‌آبی بدن می‌شود.2 این وضعیت می‌تواند خطر کمبود مایعات و اختلال الکترولیت‌ها را افزایش دهد که نیازمند اقدامات حمایتی است.
برای کاهش درد و حفظ آب بدن، می‌توانید نوشیدنی‌های خنک یا مواد غذایی یخ‌زده مانند یخمک به کودک بدهید و از مصرف غذاهای تند یا اسیدی پرهیز کنید. همچنین، استفاده از داروهای مسکن ساده در صورت نیاز می‌تواند به بهبود شرایط کودک کمک کند.5
مرحله سوم: راش پوستی
آخرین مرحله HFMD با بروز راش پوستی مشخص می‌شود. این راش‌ها ابتدا به صورت لکه‌های قرمز و مسطح ظاهر شده و ممکن است به تاول‌های دردناک یا خارش‌دار تبدیل شوند.63
راش‌ها اغلب در نواحی خاصی بروز می‌کنند، از جمله کف دست‌ها، کف پا، باسن، بازوها و پاها.2 این توزیع خاص به تشخیص بالینی بیماری کمک می‌کند و از آن برای افتراق با بیماری‌هایی مانند آبله‌مرغان استفاده می‌شود.
- کف دست‌ها
- کف پاها
- باسن
- بازوها و پاها
در این مرحله، هدف اصلی پیشگیری از عفونت ثانویه در تاول‌ها است. کودکان باید از خاراندن یا کندن ضایعات پوستی منع شوند و در صورت لزوم می‌توان تاول‌ها را تمیز کرده و پانسمان نمود.7
پزشک کودک می‌تواند در صورت نیاز داروهای ضد آلرژی مانند دیفن‌هیدرامین یا سیتریزین برای کاهش خارش تجویز کند.8 این اقدام نه‌تنها راحتی کودک را افزایش می‌دهد، بلکه خطر عفونت‌های ثانویه را نیز کاهش می‌دهد.
چگونگی تعیین مراحل
اغلب پزشکان در مراحل دوم یا سوم می‌توانند HFMD را تنها با معاینه فیزیکی تشخیص دهند. با این حال، در برخی موارد از آزمایش‌های تکمیلی استفاده می‌شود.6
این آزمایش‌ها شامل کشت گلو برای شناسایی ویروس کوکساکی و نمونه‌برداری از ضایعات پوستی برای افتراق از بیماری‌هایی مانند آبله‌مرغان هستند.94,10 این رویکرد تشخیصی کمک می‌کند از اشتباهات بالینی جلوگیری شود.
درمان و پیشگیری
هیچ درمان اختصاصی برای HFMD وجود ندارد و ویروس باید دوره خود را طی کند، بنابراین مدیریت علائم مهم‌ترین بخش مراقبت است.5 در مرحله راش پوستی، باید از کندن یا خاراندن ضایعات جلوگیری شود تا به‌طور طبیعی بهبود یابند.7
این بیماری از طریق قطرات تنفسی و همچنین مدفوع منتقل می‌شود.4 بنابراین اقدامات پیشگیرانه شامل شستن دست‌ها، ضدعفونی وسایل مشترک، و پرهیز از استفاده مشترک از ظروف یا حوله است. این مداخلات ساده می‌تواند به‌طور چشمگیری زنجیره انتقال را کاهش دهد.
- آموزش به کودکان برای پوشاندن دهان و بینی هنگام عطسه یا سرفه
- شست‌وشوی مکرر دست‌ها به‌ویژه پس از تعویض پوشک یا استفاده از دستمال
- تمیز یا ضدعفونی کردن وسایل پرکاربرد و مشترک
- پرهیز از استفاده مشترک از لیوان، قاشق و حوله
- ایجاد فاصله میان کودکان بیمار و سایر کودکان
- خودداری از تماس دست‌ها با چشم، بینی و دهان
زندگی در طول مراحل بیماری
مهم‌ترین اقدام در طول بیماری حفظ راحتی و تامین آب بدن کودک است.11 کودکان معمولاً تا زمان فروکش کردن تب و خشک شدن تاول‌ها باید در خانه بمانند که حدود یک هفته طول می‌کشد.4
بیشتر کودکان بدون درمان خاصی بهبود می‌یابند، اما برخی عوارض مانند کم‌آبی و مننژیت ویروسی ممکن است رخ دهد.2 والدین باید مراقب باشند و در صورت بروز علائم هشدار با پزشک تماس بگیرند.
در صورت بروز علائمی مانند تب بالا، سردرد، خشکی بیش از حد پوست، سفتی گردن، بی‌حالی یا کاهش ادرار باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.65 این علائم می‌توانند نشان‌دهنده عوارض جدی‌تر باشند که نیاز به مداخله فوری دارند.
برخی بیماران پس از HFMD دچار ریزش ناخن‌های دست یا پا می‌شوند.2 اگرچه این پدیده می‌تواند نگران‌کننده باشد، اما معمولاً بی‌خطر است و ناخن‌ها به‌طور طبیعی مجدداً رشد می‌کنند. این موضوع به‌عنوان یک عارضه گذرا و خوش‌خیم شناخته می‌شود.
مرور سریع
HFMD یک بیماری ویروسی مسری ناشی از کوکساکی‌ویروس است که بیشتر کودکان را مبتلا می‌کند و معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز برطرف می‌شود. هر مرحله از بیماری با علائم خاصی مشخص می‌گردد.
سه مرحله اصلی بیماری شامل علائم شبه‌آنفلوانزا، زخم‌های دهانی و راش پوستی هستند. در حالی‌که این بیماری ناراحت‌کننده است، معمولاً خطرناک نیست و خودبه‌خود بهبود می‌یابد. مراقبت از کودک و پیشگیری از انتقال به دیگران اهمیت بالینی دارد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعمل‌های سختگیرانه‌ای در زمینه منبع‌یابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسی‌شده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده می‌کنیم.
- American College of Obstetricians and Gynecologists. How to prevent sexually transmitted infections (STIs).
- Case management for people with STIs: In: Guidelines for the Management of Symptomatic Sexually Transmitted Infections. World Health Organization; 2021
- Lin YP, Chen WC, Cheng CM, Shen CJ. Vaginal ph value for clinical diagnosis and treatment of common vaginitis. Diagnostics. 2021;11(11):1996. doi:10.3390/diagnostics11111996
- McLaughlin S, Ghanem KG, Page K, Griffiss JM, Tuddenham S. 1494. Vaginal pH: Associations with Neisseria gonorrhoeae, Chlamydia trachomatis, and Trichomonas vaginalis. Open Forum Infect Dis. 2018;5(Suppl 1):S462. doi:10.1093/ofid/ofy210.1323
- MedlinePlus. Pelvic inflammatory disease.
- Centers for Disease Control and Prevention. How to prevent STIs.
- MedlinePlus. Sexually transmitted infections.
- MedlinePlus. Sexually transmitted infection (STI) tests.
- MedlinePlus. Pregnancy - identifying fertile days.
- American Academy of Family Physicians. Common sexually transmitted infections (STIs).
- National Institute of Child Health and Human Development. What causes menstrual irregularities?
- Alvergne A, Vlajic Wheeler M, Högqvist Tabor V. Do sexually transmitted infections exacerbate negative premenstrual symptoms? Insights from digital health. Evol Med Public Health. 2018;2018(1):138-150. doi:10.1093/emph/eoy018
- https://www.health.com/condition/sexual-health/std-risk-during-your-period
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
