داروهای طبیعی مؤثر در افزایش میل جنسی و بهبود ارگاسم در زنان
برخی از داروهای طبیعی میتوانند میل جنسی، رضایت جنسی و ارگاسم را در زنان افزایش دهند. ترکیباتی مانند ال-آرژنین، جینسینگ، DHEA، ماکا و چندین ماده طبیعی دیگر، شواهد علمی محدودی برای تأثیر مثبت بر عملکرد جنسی زنان دارند.
1. ال-آرژنین (L-Arginine)
ال-آرژنین نوعی آمینواسید است که در فرآیندهای مختلف بدن، از جمله تنظیم قند خون و بهبود گردش خون، نقش مهمی ایفا میکند. این ماده برای تولید نیتریکاکسید در بدن ضروری است؛ ترکیبی که باعث شلشدن عروق خونی و افزایش جریان خون میشود.
مصرف مکملهایی که حاوی ال-آرژنین هستند میتواند با افزایش جریان خون در ناحیه کلیتوریس و واژن، میل و رضایت جنسی را تقویت کند. این موضوع از نظر فیزیولوژیک قابل توجیه است، زیرا خونرسانی بیشتر منجر به تحریکپذیری بهتر بافتهای جنسی میشود.
مطالعات نشان دادهاند که مکملهای حاوی ال-آرژنین در افزایش ارگاسم، حساسیت کلیتوریس، میل جنسی و روانسازی واژن مؤثر هستند. البته این مطالعات عمدتاً محصولاتی را بررسی کردهاند که ترکیبی از ال-آرژنین و سایر داروهای طبیعی بودهاند.¹
برای نمونه، مکمل ArginMax شامل ال-آرژنین، جینکو، جینسینگ، روی، سلنیوم و ویتامینهای A، B، C و E است.² محصول دیگری به نام Lady Prelox نیز ترکیبی از ال-آرژنین، پیکنوژنول (عصاره گل رز)، و ال-سیترولین (یک آمینواسید دیگر) را شامل میشود.³
ترکیب ال-آرژنین با یوهیمبین (ماده فعالی که از پوست درخت یوهیمبه استخراج میشود) نیز در بهبود عملکرد جنسی زنان یائسه و مبتلا به اختلال تحریک جنسی کمفعال (HSDD) مؤثر بوده است.¹ با این حال، شواهدی که نشان دهد ال-آرژنین بهتنهایی میتواند HSDD را بهبود بخشد، وجود ندارد.⁴
حداکثر دوز ایمن
مکملهای ال-آرژنین معمولاً بهخوبی تحمل میشوند و عوارض جانبی اندکی دارند.⁴ بااینحال، این مکملها برای افرادی که بهتازگی دچار حمله قلبی شدهاند توصیه نمیشود و ممکن است با داروهای مربوط به فشار خون یا دیابت تداخل داشته باشد.⁵
یکی دیگر از نگرانیهای ایمنی این است که افزایش نیتریکاکسید از طریق مکملهای ال-آرژنین ممکن است موجب تهوع، اسهال، سرخشدگی پوست و افت فشار خون شود. همچنین، ال-آرژنین میتواند سطح نیتروژن اوره و کراتینین خون را افزایش دهد، که نشانگر احتمال اختلال در عملکرد کلیه است.⁴
مطالعات نشان دادهاند که مصرف روزانه کمتر از ۳۰ گرم ال-آرژنین بهاحتمال زیاد بدون عوارض جانبی خواهد بود.⁶ البته مشورت با پزشک پیش از مصرف این مکمل ضروری است تا از ایمنی آن برای بدن خود اطمینان حاصل کنید.

آیا مکملها میتوانند به ارگاسم در زنان کمک کنند؟
ارگاسم در زنان فرآیندی پیچیده است که شامل واکنشهای روانشناختی و احساسی، بههمراه تغییرات بیولوژیکی نظیر افزایش جریان خون به نواحی کلیتوریس، واژن و لابیا و همچنین سطوح هورمونی مناسب میباشد.⁷ مکملهایی که بتوانند هر یک از این مؤلفهها را بهبود دهند، احتمالاً میتوانند در بهبود ارگاسم مؤثر باشند، اما برای اغلب آنها هنوز شواهد علمی کافی وجود ندارد.
2. جینسینگ (Ginseng)
ریشه گیاه جینسینگ آسیایی حاوی ترکیبات فعالی به نام جینسنوزیدها است که در طب سنتی برای تقویت ایمنی بدن، تنظیم قند خون و افزایش توان جسمی و استقامت مورد استفاده قرار میگیرد. این ماده همچنین ممکن است سطح نیتریکاکسید را در بدن افزایش دهد که به بهبود جریان خون کمک میکند.⁸
در یک مطالعه ششهفتهای با حضور ۶۲ زن، کسانی که مکملی حاوی ویتامین E و جینسینگ کرهای (پاناکس) مصرف کردند، افزایش در میل جنسی را گزارش دادند.⁹ همچنین در مطالعات دیگر، جینسینگ عملکرد جنسی زنان یائسه را بهبود بخشید، اما در زنان پیشیائسه تأثیر معناداری نداشت.¹
برای تعیین مزایای دقیق و دوز مناسب مصرف جینسینگ، تحقیقات بیشتری لازم است. با این حال، عوارض جانبی آن معمولاً خفیف است و شامل موارد زیر میشود:⁸
- خشکی دهان
- سردرد
- تهوع و استفراغ
- اسهال
- بیخوابی
- اضطراب یا تحریکپذیری
- تپش قلب
جینسینگ ممکن است با سایر گیاهان دارویی و داروها، از جمله رقیقکنندههای خون، انسولین، داروهای ضدویروسی و برخی داروهای ضدسرطان تداخل داشته باشد.⁸
پیش از مصرف جینسینگ، در صورت مصرف مکمل یا داروی دیگر، بارداری، شیردهی یا ابتلا به شرایط زیر، با پزشک خود مشورت کنید:¹⁰
- بیماری خودایمنی (مانند اماس، آرتریت روماتوئید، یا لوپوس)
- بیماریهای حساس به هورمون (مانند اندومتریوز یا سرطان سینه، رحم یا تخمدان)
- اختلالات انعقادی
- مشکلات قلبی
- ضعف سیستم ایمنی
- بیخوابی
- اسکیزوفرنی
تفاوت جینسینگ آسیایی و آمریکایی
جینسینگ آسیایی که شامل انواع چینی، کرهای (پاناکس) و قرمز میشود، دارای ترکیبات فعالی است که ممکن است به بهبود سلامت جنسی زنان کمک کند.⁸ در مقابل، جینسینگ آمریکایی چنین اثراتی ندارد.¹¹
3. DHEA (دهیدرو اپیآندروسترون)
DHEA هورمونی است که بدن آن را به استروژن و تستوسترون تبدیل میکند، دو هورمونی که نقش حیاتی در عملکرد جنسی سالم زنان، از جمله میل جنسی، ارگاسم و لذت جنسی دارند. مطالعات نشان میدهد این هورمون میتواند میل جنسی را در زنان افزایش دهد، اما نتایج علمی در این زمینه متفاوت است.¹²
در یک مطالعه کوچک روی ۵۰ زن پیشیائسه، مصرف روزانه ۷۵ میلیگرم DHEA به مدت یک تا دو ماه باعث بهبود میل جنسی شد، بهویژه در زنانی که در ابتدا عملکرد جنسی ضعیفی داشتند.¹³ اما بررسی گستردهتری از مطالعات، مزیت ثابت و مشخصی برای DHEA در افزایش میل جنسی نشان نداد.¹⁴
مصرف DHEA ممکن است عوارضی مانند رشد موهای زائد صورت و آکنه ایجاد کند.¹⁵ همچنین مصرف این مکمل برای افرادی که سابقه سرطانهای هورمونمحور سینه یا تخمدان دارند مناسب نیست. مصرف طولانیمدت یا با دوزهای بالاتر از ۱۰۰ میلیگرم در روز ممکن است خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهد.¹⁶
4. ماکا (Maca)
ماکا گیاهی بومی پرو است که به خانواده کلم تعلق دارد و حاوی ترکیبات فعالی است که ممکن است اثراتی مشابه استروژن داشته یا سطوح هورمونی زنان را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، این گیاه میتواند عملکرد و رضایت جنسی را بهبود بخشد.¹⁷
علاوه بر تأثیرات مثبت بر عملکرد جنسی، ماکا بهعنوان محرک جنسی، تنظیمکننده قاعدگی و متعادلکننده هورمونها معرفی شده است، اما همچنان نیاز به تحقیقات بیشتری برای اثبات اثربخشی آن وجود دارد.
در یک مطالعه، ماکا توانست اختلال عملکرد جنسی ناشی از مصرف داروهای ضدافسردگی را کاهش دهد. این مکمل بهویژه در زنان یائسه اثربخشی بیشتری نشان داد، زیرا پاسخ آنها بهتر از سایر شرکتکنندگان بود.¹
ماکا پتانسیل مناسبی برای کمک به زنان در دستیابی به رضایت جنسی دارد و تاکنون هیچ عارضه جانبی شناختهشدهای برای آن گزارش نشده است. بااینحال، هنوز دوز ایمن مشخصی برای آن تعیین نشده است.
زنانی که سابقه سرطان سینه یا دیگر سرطانهای هورمونی دارند، پیش از مصرف ماکا باید با پزشک خود مشورت کنند.¹⁷
5. زینک (Zinc)
زینک یا روی، یکی از مواد مغذی مهم در بدن است که نقش اساسی در عملکرد سیستم ایمنی، سوختوساز و سلامت دستگاه تولیدمثلی زنان ایفا میکند. مکملهای زینک برای افزایش میل جنسی، تحریکپذیری و لذت جنسی تبلیغ میشوند.
مطالعهای بر روی زنان یائسه نشان داد که مصرف مکملهای زینک موجب افزایش سطح آندروژن (تستوسترون) و بهبود میل جنسی، ارگاسم، تحریکپذیری، روانسازی واژن و رضایت کلی جنسی میشود.¹⁸
البته این نتایج مربوط به زنانی است که دچار کمبود زینک بودند؛ زنانی که سطح طبیعی زینک دارند ممکن است همان نتایج را تجربه نکنند.
مصرف مکمل زینک در بیشتر موارد بیخطر است، بهشرطی که با داروهای دیگر تداخل نداشته باشد (پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت شود).
بااینحال، مصرف بیش از ۵۰ میلیگرم زینک در روز ممکن است موجب تهوع، سرگیجه، سردرد، استفراغ و مشکلات گوارشی شود. مصرف زیاد زینک همچنین ممکن است جذب منیزیم را مختل کرده و موجب عدم تعادل مواد معدنی در بدن شود.¹⁹
6. تریبولوس ترستریس (Tribulus Terrestris)
تریبولوس ترستریس که در فارسی به “خارخاسک” یا “سوسن بری” نیز شناخته میشود، گیاهی است که ممکن است باعث افزایش هورمونهای جنسی و نیتریکاکسید در بدن شود.²⁰ اگرچه این گیاه بیشتر برای بهبود عملکرد جنسی مردان توصیه میشود، مطالعات اندکی تأثیر آن را در زنان بررسی کردهاند.
برخی پژوهشها نشان میدهد که تریبولوس ترستریس میتواند میل جنسی را در زنانی که دچار اختلال میل جنسی کمفعال (HSDD) هستند افزایش دهد، اما نتایج سایر مطالعات در این زمینه قطعی نبودهاند.²¹ علاوه بر این، تأثیرات بلندمدت مصرف این مکمل هنوز مشخص نشده است. عوارض جانبی آن شامل درد شکمی، گرفتگی عضلات، تهوع، استفراغ، اسهال و یبوست گزارش شده است.²²
اختلال ارگاسم در زنان چیست؟
بسیاری از زنان هرگز موفق به تجربه ارگاسم نشدهاند یا تنها بهندرت ارگاسم را تجربه میکنند. این وضعیت بهعنوان “اختلال ارگاسم در زنان” شناخته میشود و دلایل متعددی میتواند در بروز آن نقش داشته باشد، از جمله عوارض جانبی برخی داروها، اختلالات کف لگن، و موانع روانشناختی.²³ مشورت با پزشک میتواند به شناسایی علت اصلی این مشکل، دریافت درمان مناسب، و بازگشت به یک زندگی جنسی سالم کمک کند.
سایر مکملها
چندین مکمل طبیعی دیگر وجود دارد که ممکن است به بهبود سلامت جنسی زنان کمک کنند، چه از طریق افزایش میل جنسی و چه از راه کمک به دستیابی به ارگاسم.
- جینکگو بیلوبا (Gingko biloba): این گیاه شهرت زیادی در زمینه تقویت عملکرد جنسی دارد. ممکن است باعث بهبود جریان خون و افزایش نیتریکاکسید شود، اما مطالعات انجامشده تاکنون شواهد محکمی برای اثربخشی آن ارائه نکردهاند.¹
- کانا (Kanna – Sceletium tortuosum): کانا ممکن است سطح سروتونین را در مغز کاهش دهد؛ مادهای شیمیایی که در میل و لذت جنسی نقش دارد.²⁴ (سطوح بالای سروتونین معمولاً با کاهش میل جنسی مرتبط است.) با این حال، تاکنون هیچ مطالعهای اثبات نکرده که کانا تأثیر مستقیمی بر میل جنسی دارد.
- شبدر قرمز (Red clover – Trifolium pratense): شبدر قرمز حاوی فیتواستروژنها (استروژنهای گیاهی) است که ممکن است به بهبود سلامت و روانسازی واژن کمک کنند، اما هیچ مدرکی دال بر تأثیر آن بر میل یا عملکرد جنسی وجود ندارد.⁹
- ویتکس یا پنجانگشت (Chasteberry – Vitex agnus-castus): این گیاه ممکن است بر هورمونهای زنانه اثر بگذارد و در یک مطالعه باعث بهبود تن عضلانی واژن و روانسازی آن شد. همچنین میتواند در زنان یائسه رضایت جنسی را افزایش دهد، اما برای تعیین اثربخشی آن در سایر گروههای زنان نیاز به مطالعات بیشتری است.¹
مکملهایی که باید از آنها اجتناب کرد
بتل نات (Betel nut): این گیاه حاوی آلکالوئیدهای طبیعی است که باعث آزادسازی دوپامین در مغز میشوند؛ مادهای که نقش مهمی در لذت و تحریک جنسی ایفا میکند.²⁴
اگرچه بتل نات ممکن است باعث افزایش میل جنسی شود، اما به دلیل خاصیت اعتیادآور شدید، برای هیچ فردی توصیه نمیشود. همچنین، میتواند باعث عوارض جانبی متعددی مانند بیخوابی و اضطراب شود.²⁴
در ایالات متحده، سازمان غذا و دارو (FDA) مکملها را به شیوه داروهای تجویزی کنترل نمیکند. به همین دلیل، ممکن است برخی محصولات مکمل حاوی ترکیباتی متفاوت از آنچه روی برچسب نوشته شده باشند. هنگام انتخاب مکمل، بهدنبال محصولاتی باشید که توسط سازمانهای مستقل آزمایش شدهاند، و حتماً با پزشک، داروساز یا متخصص تغذیه (RD یا RDN) مشورت کنید.
جمعبندی
ال-آرژنین یکی از مکملهایی است که میتواند به بهبود ارگاسم در زنان کمک کند. چندین مکمل طبیعی دیگر مانند جینسینگ، DHEA و ماکا نیز ممکن است در افزایش میل جنسی (لیبیدو)، عملکرد جنسی و رضایت نقش داشته باشند. بااینحال، برای تأیید اثربخشی این مواد و تعیین دوز بهینه آنها، به تحقیقات بیشتری نیاز است.
قبل از مصرف هر یک از این داروهای طبیعی، با پزشک مشورت کنید؛ چرا که ممکن است عوارض جانبی داشته باشند و با داروها یا مکملهای دیگر تداخل پیدا کنند.
- Dording CM, Sangermano L. Female Sexual Dysfunction: Natural and Complementary Treatments. Focus (Am Psychiatr Publ). 2018;16(1):19-23. doi:10.1176/appi.focus.20170049
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center. ArginMax.
- Lady Prelox. Ingredients.
- Cieri-Hutcherson NE, Jaenecke A, Bahia A, et al. Systematic Review of l-Arginine for the Treatment of Hypoactive Sexual Desire Disorder and Related Conditions in Women. Pharmacy (Basel). 2021;9(2):71. doi:10.3390/pharmacy9020071
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Arginine.
- Elango R. Tolerable Upper Intake Level for Individual Amino Acids in Humans: A Narrative Review of Recent Clinical Studies. Adv Nutr. 2023 Jul;14(4):885-894. doi: 10.1016/j.advnut.2023.04.004.
- Boston University School of Medicine. Biology of Female Sexual Function.
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Ginseng (Asian).
- Ghamari K, Kashani L, Jafarinia M, et al. Vitamin E and ginseng supplementation to enhance female sexual function: a randomized, double-blind, placebo-controlled, clinical trial. Women Health. 2020;60(10):1164-1173. doi:10.1080/03630242.2020.1803465
- National Library of Medicine: MedlinePlus. Panax ginseng.
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Ginseng (American).
- Rabijewski M, Papierska L, Binkowska M, et al. Supplementation of dehydroepiandrosterone (DHEA) in pre- and postmenopausal women - position statement of expert panel of Polish Menopause and Andropause Society. Ginekol Pol. 2020;91(9):554-562. doi:10.5603/GP.2020.0091
- Kushnir VA, Darmon SK, Barad DH, Weghofer A, Gleicher N. Effects of dehydroepiandrosterone (DHEA) supplementation on sexual function in premenopausal infertile women. Endocrine. 2019;63(3):632-638. doi:10.1007/s12020-018-1781-3
- Wierman ME, Kiseljak-Vassiliades K. Should Dehydroepiandrosterone Be Administered to Women? J Clin Endocrinol Metab. 2022 May 17;107(6):1679-1685. doi:10.1210/clinem/dgac130.
- NIH Office of Dietary Supplements. What are dietary supplements for exercise and athletic performance and what do they do?
- MedlinePlus. DHEA.
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Maca.
- Mazaheri Nia L, Iravani M, Abedi P, Cheraghian B. Effect of zinc on testosterone levels and sexual function of postmenopausal women: a randomized controlled trial. J Sex Marital Ther. 2021;47(8):804-813. doi:10.1080/0092623X.2021.1957732
- National Institute of Health. Zinc.
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Tribulus terrestris.
- Martimbianco ALC, Pacheco RL, Vilarino FL, Latorraca COC, Torloni MR, Riera R. Tribulus Terrestris for Female Sexual Dysfunction: A Systematic Review. Tribulus terrestris para disfunção sexual feminina: Uma Revisão Sistemática. Rev Bras Ginecol Obstet. 2020;42(7):427-435. doi:10.1055/s-0040-1712123
- Akhtari E, Raisi F, Keshavarz M, et al. Tribulus terrestris for treatment of sexual dysfunction in women: randomized double-blind placebo - controlled study. Daru. 2014;22(1):40. Published 2014 Apr 28. doi:10.1186/2008-2231-22-40
- MSD Manual. Female orgasmic disorder.
- Brunetti P, Lo Faro AF, Tini A, Busardò FP, Carlier J. Pharmacology of Herbal Sexual Enhancers: A Review of Psychiatric and Neurological Adverse Effects. Pharmaceuticals (Basel). 2020;13(10):309. doi:10.3390/ph13100309
