آیا می‌توان از پیشرفت بیماری کلیوی مرحله ۳ جلوگیری کرد؟

بیماری مزمن کلیوی در مرحله ۳ به معنای آسیب متوسط به کلیه‌ها است؛ با این حال، معمولاً در این مرحله هنوز نیازی به دیالیز وجود ندارد. باید توجه داشت که فشار خون بالا و دیابت به عنوان دلایل اصلی نارسایی کلیه و پیشرفت آن شناخته می‌شوند.

اگر به بیماری کلیوی مرحله ۳ مبتلا باشید، خطر ابتلای شما به بیماری‌های قلبی نیز بالاتر می‌رود. در این مرحله، عملکرد کلیه‌ها به صورت متوسط کاهش یافته است و ممکن است علائمی مانند خستگی قابل توجه و تورم را تجربه کنید که نشان‌دهنده شروع اختلال در تعادل مایعات و مواد زائد بدن است.

علائم بیماری کلیوی مرحله ۳ که باید مورد توجه قرار گیرند

در مراحل اولیه، بیماری مزمن کلیوی اغلب هیچ علامتی ایجاد نمی‌کند و تشخیص آن دشوار است. معمولاً علائم تنها زمانی قابل توجه می‌شوند که بیماری به مرحله ۳ می‌رسد. در این مرحله، آسیب متوسط به کلیه‌ها باعث می‌شود که بدن در دفع مایعات و مواد اضافی از طریق ادرار دچار مشکل شود.

همچنین، ممکن است بدن شما به اندازه کافی اریتروپویتین تولید نکند (1). این هورمون نقشی کلیدی در تولید گلبول‌های قرمز خون دارد که کمبود آن منجر به مشکلات متعددی می‌شود.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

در طول این مرحله، ممکن است علائم زیر را تجربه کنید (2):

کم‌خونی: که نتیجه کاهش تولید گلبول‌های قرمز است.
خستگی: احساس ضعف و بی‌حالی مداوم به دلیل کم‌خونی و تجمع مواد زائد.
گرفتگی عضلات: به خصوص در پاها.
اشتهای ضعیف: یا از دست دادن کامل اشتها.
تهوع و استفراغ: به دلیل اختلال در دفع مواد سمی.
مشکل در خوابیدن: که اغلب ناشی از سندرم پای بی‌قرار یا سایر عوارض است.
درد استخوان یا مفاصل: به دلیل اختلالات مواد معدنی و ویتامین D.
تغییر در دفع ادرار: ادرار کردن بیشتر یا کمتر از حد طبیعی.
تورم مچ پا: یا ادم ناشی از احتباس مایعات.
پف زیر چشم: نیز یکی از نشانه‌های احتباس مایعات است.

البته باید اشاره کرد که همه افراد در این مرحله علائم را تجربه نمی‌کنند (3). روند بیماری کلیوی در هر فردی متفاوت است؛ برخی ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند، در حالی که برخی دیگر ممکن است علائم خفیف تا متوسطی را تجربه کنند.

آیا می‌توان از پیشرفت بیماری کلیوی مرحله ۳ جلوگیری کرد؟

علل شایع بیماری کلیوی مرحله ۳ چیست؟

بیماری‌های زمینه‌ای و عادات زندگی متعددی وجود دارند که می‌توانند خطر پیشرفت به مرحله ۳ بیماری کلیوی را افزایش دهند. شناخت این عوامل برای پیشگیری و مدیریت بیماری بسیار مهم است.

دو مورد از شایع‌ترین شرایطی که می‌توانند باعث بیماری کلیوی شوند، عبارتند از (4، 5):

دیابت: این وضعیت شایع‌ترین علت بیماری مزمن کلیوی در سراسر جهان است. تقریباً ۴۰٪ از افراد مبتلا به دیابت در نهایت به بیماری مزمن کلیوی مبتلا می‌شوند، هرچند همه آن‌ها لزوماً به مرحله ۳ نمی‌رسند. مقادیر بالای گلوکز (قند) خون می‌تواند به عروق خونی ظریف در کلیه‌ها آسیب برساند و قدرت فیلتراسیون آن‌ها را کاهش دهد.
فشار خون بالا: داشتن فشار خون بالا نیز می‌تواند به عروق خونی کلیه‌ها آسیب برساند. این آسیب باعث می‌شود که کلیه‌ها برای حذف آب و مواد زائد اضافی با دشواری بیشتری روبه‌رو شوند.

سایر شرایطی که ممکن است خطر ابتلا به بیماری کلیوی را افزایش دهند، شامل موارد زیر هستند (1):

عفونت کلیه و بیماری‌های کلیوی ژنتیکی (مانند سندرم آلپورت یا بیماری کلیه پلی‌کیستیک).
اختلالات خودایمنی مانند لوپوس.
واسکولیت (التهاب عروق خونی).
ناهنجاری‌های مادرزادی کلیه (مشکلاتی که در بدو تولد وجود دارند).

عوامل خطر مرتبط با سبک زندگی

عوامل زیر نیز ممکن است خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهند (6):

داشتن رژیم غذایی حاوی سدیم (نمک) بالا.
سیگار کشیدن.
کمبود خواب یا عدم فعالیت بدنی کافی در طول هفته.

نحوه تشخیص بیماری کلیوی مرحله ۳

اگر فکر می‌کنید علائم بیماری کلیوی مرحله ۳ را تجربه می‌کنید، ضروری است که برای تشخیص صحیح و به‌موقع به پزشک مراجعه کنید. پزشک در طول ویزیت، در مورد سابقه پزشکی و علائم شما پرس‌وجو خواهد کرد و یک معاینه فیزیکی انجام می‌دهد تا اطلاعات بیشتری کسب کند. احتمالاً برای تکمیل تشخیص، آزمایش‌هایی مانند eGFR و برخی تست‌های خونی نیز تجویز خواهند شد (7).

اندازه‌گیری eGFR

یکی از تست‌های رایج برای تشخیص بیماری کلیوی و ارزیابی شدت آن، اندازه‌گیری نرخ فیلتراسیون گلومرولی تخمینی (eGFR) است. پزشک از نمونه خون شما برای ارزیابی سرعت و کارایی عملکرد گلومرول‌ها استفاده می‌کند (8).

گلومرول‌ها ساختارهای کوچکی در کلیه‌ها هستند که مسئول فیلتر کردن مایعات و مواد زائد از خون می‌باشند. به طور کلی، eGFR برای افراد بدون بیماری کلیوی معمولاً حداقل ۹۰ میلی‌لیتر در دقیقه (mL/min) یا بیشتر است، اگرچه این عدد بر اساس عواملی مانند سن و جنسیت می‌تواند کمی متفاوت باشد.

سطح eGFR در مراحل مختلف بیماری کلیوی به شرح زیر است (9):

مرحله	eGFR (بر حسب mL/min)
۱	۹۰ یا بیشتر
۲	۶۰-۸۹
۳	۳۰-۵۹
۴	۱۵-۲۹
۵	کمتر از ۱۵

نکته مهم این است که گاهی اوقات پزشک مرحله ۳ بیماری کلیوی را به دو بخش ۳A و ۳B تقسیم می‌کند (2). مرحله ۳A که شدت کمتری دارد، به معنای eGFR بین ۴۵-۵۹ mL/min است. مرحله ۳B که نشان‌دهنده از دست دادن بیشتر عملکرد کلیه است، با eGFR بین ۳۰-۴۴ mL/min مشخص می‌شود.

آزمایش‌های تکمیلی

علاوه بر eGFR، پزشک می‌تواند آزمایش‌های دیگری را نیز برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد وضعیت شما درخواست دهد (1، 8). این آزمایش‌ها برای ارزیابی جامع سلامت کلیه و عوارض احتمالی انجام می‌شوند:

نسبت آلبومین به کراتینین در ادرار (uACR): این تست سطح پروتئین در ادرار شما را بررسی می‌کند که یک نشانگر اولیه آسیب کلیوی است.
آزمایش خون شمارش کامل سلول‌های خونی (CBC): این آزمایش وجود کم‌خونی را ارزیابی می‌کند.
تست‌های خون پانل متابولیک: تعادل کلی مایعات بدن، سلامت کلیه و کبد را می‌سنجد.
ویتامین D و هورمون پاراتیروئید: برای نظارت بر ناهنجاری‌های استخوانی و مواد معدنی که در بیماری کلیوی شایع هستند.
الکتروکاردیوگرام (ECG/EKG): ریتم قلب را بررسی می‌کند تا هرگونه نگرانی در مورد قلب، که یک عارضه بالقوه بیماری مزمن کلیوی است، شناسایی شود.

چگونه می‌توان بیماری کلیوی مرحله ۳ را مدیریت کرد؟

لازم است بدانید که پزشک نمی‌تواند آسیب کلیوی را که در مرحله ۳ رخ داده است، معکوس کند. با این حال، شما می‌توانید اقداماتی را برای کُند کردن پیشرفت بیماری و جلوگیری از بروز عوارض آن انجام دهید.

برنامه درمانی دقیق شما به سلامت کلی شما و شدت علائمتان بستگی دارد. پزشک ممکن است داروهای زیر را توصیه کند (1):

داروهای استاتین برای کاهش خطر عوارض قلبی.
داروهایی برای کاهش فشار خون، مانند مهارکننده‌های ACE مثل کاپوتن (کاپتوپریل)، که این داروها علاوه بر کنترل فشار، از کلیه‌ها نیز محافظت می‌کنند.
قرص‌های آهن برای افزایش تولید گلبول‌های قرمز در صورت وجود کم‌خونی.
انسولین برای کاهش قند خون بالا در صورت ابتلا به دیابت.

در کنار داروها، پزشک احتمالاً انجام برخی عادات سبک زندگی سالم را نیز پیشنهاد خواهد کرد (10). این تغییرات می‌توانند به کاهش علائم، بهبود علل زمینه‌ای بیماری کلیوی و پیشگیری از عوارض کمک شایانی کنند:

محدود کردن مصرف الکل و تنباکو.
مصرف رژیم غذایی با سدیم پایین (محدود کردن نمک).
نوشیدن آب کافی در طول روز برای هیدراته ماندن.
فعالیت بدنی یا شرکت در برخی فعالیت‌های فیزیکی به صورت روزانه.

نکاتی برای محافظت از عملکرد کلیه

حتی اگر در حال حاضر به بیماری مزمن کلیوی مبتلا هستید، ممکن است نتوانید به طور کامل از پیشرفت آن جلوگیری کنید. با این وجود، می‌توانید اقداماتی را انجام دهید تا سرعت پیشرفت بیماری خود را به طور قابل توجهی کاهش دهید.

برخی از راه‌های مؤثر برای آهسته کردن پیشرفت بیماری عبارتند از:

محدود کردن مصرف داروهایی که می‌توانند بر عملکرد کلیه تأثیر بگذارند، مانند داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) نظیر ادویل (ایبوپروفن).
دریافت حمایت برای ترک سیگار.
حفظ آب بدن (هیدراته ماندن).
همکاری نزدیک با پزشک برای مدیریت بیماری‌های زمینه‌ای که ممکن است در علائم مرتبط با کلیه شما نقش داشته باشند.

چه بیماری‌های دیگری ممکن است با بیماری کلیوی مرحله ۳ همراه باشند؟

افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیوی در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به شرایطی هستند که بر قلب و عروق خونی تأثیر می‌گذارند (11). این شرایط شامل حمله قلبی یا سکته مغزی می‌شود. این خطر برای افرادی که در مراحل شدیدتر بیماری مزمن کلیوی، مانند مراحل ۴ یا ۵، قرار دارند، بالاتر است.

با این حال، حتی افراد مبتلا به بیماری کلیوی مرحله ۳ نیز ممکن است خطر بالاتری برای تجربه این عوارض قلبی عروقی داشته باشند و باید تحت مراقبت‌های ویژه قرار گیرند.

زندگی با بیماری کلیوی مرحله ۳ چگونه است؟

برای کسانی که با بیماری کلیوی مرحله ۳ زندگی می‌کنند، این وضعیت هنوز به طور کامل بر عملکرد کلیه تأثیر زیادی نگذاشته است. در واقع، ممکن است تازه متوجه علائم شده یا اخیراً تشخیص را دریافت کرده باشید.

دریافت تشخیص بیماری کلیوی می‌تواند دشوار باشد و اشکالی ندارد که احساسات مختلفی داشته باشید. با این حال، مدیریت زودهنگام و دقیق این وضعیت برای کاهش خطر پیشرفت بیماری حیاتی است.

یک مطالعه نشان داد که تنها ۴٪ از افراد مبتلا به بیماری کلیوی مرحله ۳، ده سال بعد به دیالیز نیاز پیدا می‌کنند (7). افراد مبتلا به مرحله ۳، به ویژه در مرحله ۳B، خطر متوسط تا بالایی برای نیاز به دیالیز در نهایت دارند (1). به همین دلیل، پیگیری دقیق برنامه درمانی و اجرای تغییرات سبک زندگی توصیه شده می‌تواند خطر عوارض بلندمدت را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

سوالات متداول

آیا بیماری کلیوی مرحله ۳ جدی محسوب می‌شود؟

برای افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیوی مرحله ۳، این وضعیت در حال حاضر ممکن است تأثیر بسیار زیادی بر زندگی و سلامتی شما نداشته باشد. با این حال، یک خطر متوسط تا بسیار بالا وجود دارد که وضعیت شما پیشرفت کند و در نهایت ممکن است به دیالیز یا پیوند کلیه نیاز پیدا کنید.

با بیماری کلیوی مرحله ۳ چقدر می‌توان زندگی کرد؟

این موضوع به عوامل مختلفی مانند سن شما، سایر بیماری‌های زمینه‌ای و علت اصلی بیماری کلیوی بستگی دارد. افراد مبتلا به بیماری کلیوی مرحله ۳ معمولاً به اندازه افراد بدون این بیماری عمر نمی‌کنند، که بخشی از آن به دلیل عوارضی مانند بیماری‌های قلبی است (12).

چگونه می‌توان از پیشرفت بیماری کلیوی مرحله ۳ جلوگیری کرد؟

همیشه نمی‌توان به طور کامل از پیشرفت وضعیت جلوگیری کرد، اما ممکن است بتوانید آن را کُند کنید و به طور بالقوه حتی از نیاز به دیالیز اجتناب نمایید. شما می‌توانید با رعایت دقیق توصیه‌های پزشک در مورد درمان‌های پزشکی و انتخاب‌های سبک زندگی، خطر خود را به میزان زیادی کاهش دهید.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: