اطلاعات کلیدی درباره نارسایی کلیه و کم‌آبی (دهیدراتاسیون)

کم‌آبی بدن (دهیدراتاسیون) کلیه‌ها را تحت فشار قرار می‌دهد تا آب را در خود حفظ کنند. کم‌آبی شدید می‌تواند عملکرد کلیه را کاهش داده و منجر به آسیب حاد کلیه (AKI) شود. دلایل مختلفی از جمله عدم نوشیدن آب کافی، بیماری‌های زمینه‌ای، و از دست دادن بیش از حد مایعات از طریق تعریق شدید می‌توانند سبب کم‌آبی بدن شوند. افرادی که با مشکلات کلیوی مواجه هستند باید برای حفظ آب بدن خود دقیقاً از دستورالعمل‌های پزشک پیروی کنند؛ زیرا در برخی موارد، ممکن است لازم باشد میزان مصرف مایعات را محدود سازند.

نحوه تأثیر کم‌آبی بر کلیه‌ها

انسان به طور مداوم از طریق پوست، ریه‌ها، کلیه‌ها و دستگاه گوارش آب از دست می‌دهد. هنگامی که میزان از دست دادن آب بیشتر از میزان دریافت آن باشد، گیرنده‌های موجود در مغز کمبود آب در خون را تشخیص داده و هورمون ضدادراری (ADH) را آزاد می‌کنند . این هورمون به کلیه‌ها دستور می‌دهد تا آب بیشتری را بازجذب کنند.

واکنش هورمونی به کم‌آبی

با کاهش فشار خون، کلیه‌ها آنزیمی به نام رنین آزاد می‌کنند. رنین، هورمونی به نام آنژیوتانسین را به آنژیوتانسین ۱ تبدیل می‌کند که بعداً توسط آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) به آنژیوتانسین ۲ تبدیل می‌شود.
با افزایش سطح آنژیوتانسین ۲، غدد فوق کلیوی هورمون دیگری به نام آلدوسترون را ترشح می‌کنند.
آلدوسترون، بازجذب آب و سدیم را در کلیه‌ها افزایش می‌دهد.

کم‌آبی می‌تواند خطر ابتلا به سنگ کلیه و عفونت‌های مجاری ادراری (UTIs) را نیز افزایش دهد.

آسیب حاد کلیه (AKI)

کم‌آبی شدید می‌تواند به آسیب حاد کلیه (AKI) منجر شود، وضعیتی که در آن عملکرد کلیه‌ها به طور ناگهانی کاهش می‌یابد. در نتیجه، مواد زائد متابولیک می‌توانند در خون انباشته شوند، زیرا کلیه‌ها دیگر قادر به فیلتر کردن مؤثر آنها از بدن نیستند. AKI نیاز به مراقبت‌های پزشکی فوری دارد.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

علائم AKI شامل تولید ادرار کمتر از حد معمول یا عدم تولید ادرار، تهوع، خستگی، تورم در پاها، مچ پا یا کف پا، درد پهلو، فشار خون بالا، تنگی نفس، درد قفسه سینه، گیجی یا تغییرات خلقی، از دست دادن اشتها و در موارد شدید، تشنج یا کما است.

اطلاعات کلیدی درباره نارسایی کلیه و کم‌آبی (دهیدراتاسیون)

علل کم‌آبی بدن

کم‌آبی به ندرت در افرادی که دسترسی منظم به آب دارند، به صورت شدید رخ می‌دهد؛ بلکه معمولاً یکی از عوارض یک بیماری زمینه‌ای است. دلایل بالقوه کم‌آبی بسیار متنوع هستند:

ناتوانی در جبران از دست دادن آب: این وضعیت می‌تواند ناشی از مشکلات حرکتی، اختلال در تنظیم تشنگی، زوال شناختی (کاهش توانایی فکر کردن) یا از دست دادن هوشیاری ناشی از مصرف بیش از حد مواد مخدر باشد.
از دست دادن آب از طریق پوست: می‌تواند به دلیل گرما، ورزش شدید، سوختگی یا بیماری‌های پوستی رخ دهد.
از دست دادن آب از طریق دستگاه گوارش: ممکن است نتیجه استفراغ، اسهال یا مصرف ملین‌ها باشد.
از دست دادن آب از طریق کلیه‌ها: می‌تواند ناشی از مصرف داروهای ادرارآور (دیورتیک)، بیماری حاد یا مزمن کلیوی و هیپرگلیسمی (قند خون بالا) باشد.
سایر موارد از دست دادن آب: شامل شوک عفونی (سپسیس)، عوارض جانبی برخی داروها، پرکاری تیروئید و بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) است.

سالمندان به دلیل شرایط سلامتی زمینه‌ای مانند دیابت، بیماری کلیوی و مشکلات حرکتی، بیشتر مستعد تجربه کم‌آبی هستند.

مصرف مایعات و نارسایی کلیه

نارسایی کلیه به دو نوع آسیب حاد کلیه (AKI) و بیماری مزمن کلیه (CKD) تقسیم می‌شود؛ AKI به از دست دادن ناگهانی عملکرد و CKD به از دست دادن تدریجی عملکرد کلیه اشاره دارد.

بیماری مزمن کلیه (CKD): متخصصان ممکن است به افرادی که از نارسایی کلیه ناشی از CKD رنج می‌برند، توصیه کنند که میزان مصرف مایعات خود را کاهش دهند. با این حال، هرگونه تغییر در میزان مصرف مایعات باید حتماً با مشورت پزشک انجام شود.
آسیب حاد کلیه (AKI): اگر پزشک مشکوک به AKI باشد، ممکن است توصیه کند که فرد چالش مایعات را پشت سر بگذارد. هدف از این چالش، نظارت بر میزان مایعات دریافتی و خروجی ادرار است تا علت AKI مشخص شود.

چالش مایعات و مدیریت الکترولیت‌ها

اگر با نوشیدن مایعات بیشتر، عملکرد کلیه‌های فرد بهبود یابد، به احتمال زیاد دچار AKI پیش‌کلیوی است که معمولاً به دلیل کاهش جریان خون به کلیه رخ می‌دهد. در این مدت، پزشکان به طور معمول سطح الکترولیت‌های تمام افراد مبتلا به AKI، از جمله پتاسیم، فسفر و سدیم آنها را زیر نظر می‌گیرند، زیرا AKI می‌تواند منجر به اختلال در تعادل الکترولیت‌ها شود. در صورتی که فرد در طول چالش، مایعات را در بدن حفظ کند یا دچار اضافه بار مایعات شود، ممکن است به داروهای ادرارآور (دیورتیک‌ها) نیاز پیدا کند؛ هرچند دیورتیک‌ها در برخی موارد می‌توانند وضعیت AKI را بدتر کنند.

راهکارهای حفظ سلامت کلیه‌ها

افراد می‌توانند با اتخاذ رویکردهای مختلفی به حفظ سلامت بهینه کلیه‌های خود کمک کنند:

حفظ یا هدف‌گذاری برای سطح فشار خون سالم.
حفظ یا هدف‌گذاری برای محدوده قند خون سالم.
ورزش منظم و حفظ وزن متوسط.
داشتن یک رژیم غذایی دوستدار کلیه، که ممکن است شامل مصرف بیشتر میوه‌ها و سبزیجات و کاهش مصرف نمک باشد.
مصرف هرگونه داروی تجویز شده توسط پزشک.
ترک سیگار و محدود کردن یا پرهیز از مصرف الکل.

هر فردی که نگرانی‌هایی در مورد سلامت کلیه خود دارد، می‌تواند برای دریافت کمک و راهنمایی بیشتر با یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی مشورت کند.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: