پروتئین وی (Whey) نوعی مکمل تغذیهای است که از شیر گاو استخراج میشود و بهطور گسترده توسط ورزشکاران برای بهبود بازسازی عضلانی پس از تمرینات مقاومتی شدید استفاده میشود. همچنین بهعنوان مکملی برای جبران کمبود پروتئین در رژیم غذایی عموم مردم نیز توصیه میشود. اما یک نگرانی رایج این است که مصرف پروتئین زیاد میتواند سطح اسید اوریک خون را افزایش دهد و خطر ابتلا به نقرس یا سنگ کلیه را بالا ببرد. در این مقاله، شواهد علمی درباره ارتباط پروتئین وی با سطح اسید اوریک بررسی میشود.
پروتئین وی و اسید اوریک
بر اساس مطالعات معتبر، هیچ شواهد قطعی وجود ندارد که نشان دهد مصرف پروتئین وی بهتنهایی باعث افزایش سطح اسید اوریک میشود.1,2 در مقابل، مصرف بیشازحد برخی پروتئینهای حیوانی دیگر مانند گوشت قرمز یا گوشت اندامهای داخلی میتواند به دلیل محتوای بالای پورین، منجر به افزایش سطح اسید اوریک و بروز عوارض مرتبط شود.3
تفاوت منابع پروتئینی
همه منابع پروتئین اثر یکسانی بر سطح اسید اوریک ندارند. تحقیقات نشان دادهاند که منابع زیر میتوانند اسید اوریک را کاهش یا در سطح طبیعی حفظ کنند:2
- پروتئینهای گیاهی (حبوبات، سویا، مغزها)
- پروتئینهای لبنی مانند پروتئین وی
- پروتئینهای موجود در برخی فرآوردههای لبنی کمچرب
در مقابل، پروتئینهای حیوانی زیر با افزایش سطح اسید اوریک و بروز مشکلات کلیوی و نقرس مرتبط هستند:3
- گوشت قرمز
- گوشت اندامهای داخلی مانند جگر و قلوه
- برخی غذاهای دریایی مانند صدف و ساردین
عوارض احتمالی افزایش اسید اوریک
افزایش بیشازحد اسید اوریک (هیپراوریسمی) میتواند عوارض زیر را بهدنبال داشته باشد:
۱. آسیب کلیوی
سطوح بالای اسید اوریک میتواند باعث تشکیل سنگهای کلیوی و در موارد شدیدتر، نارسایی کلیه شود.4
۲. نقرس
نقرس نوعی آرتریت التهابی است که با درد، تورم و سفتی در مفاصل همراه است. این عارضه زمانی رخ میدهد که بلورهای اسید اوریک در مفاصل رسوب کنند.5
توصیهها برای کاهش اسید اوریک
برای کاهش خطر هیپراوریسمی و عوارض مرتبط، توصیههای زیر کاربردی هستند:
- مصرف پروتئینهای حیوانی پرپورین مانند گوشت قرمز و اندامهای داخلی را محدود کنید.1,6
- از منابع پروتئینی متنوع شامل پروتئینهای گیاهی و لبنی استفاده کنید.
- دریافت پروتئین را متعادل نگه دارید و از مصرف بیشازحد مکملها خودداری کنید.
میزان پورین در محصولات لبنی از جمله وی پایینتر از منابع حیوانی پرپورین است، اما در برخی گزارشها در رژیمهای بسیار پرپروتئین، افزایش خفیف اسید اوریک دیده شده است.7
جمعبندی
شواهد موجود نشان میدهند که مصرف پروتئین وی بهطور مستقیم با افزایش سطح اسید اوریک مرتبط نیست. بااینحال، مصرف زیاد سایر پروتئینهای حیوانی میتواند خطر بروز نقرس و سنگ کلیه را افزایش دهد. توصیه میشود مصرف پروتئین از منابع متنوع و در مقادیر متعادل باشد و در صورت نگرانی درباره سطح اسید اوریک، با پزشک مشورت شود.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Choi HK et al. Purine-Rich Foods, Dairy and Protein Intake, and the Risk of Gout in Men. New England Journal of Medicine. March 11, 2004.
- Villegas R et al. Purine-rich Foods, Protein Intake, and the Prevalence of Hyperuricemia: The Shanghai Men's Health Study. Nutrition, Metabolism, and Cardiovascular Diseases. January 31, 2011.
- Gout Low Purine. Cleveland Clinic. March 14, 2022.
- George C et al. Hyperuricemia. StatPearls. October 14, 2023.
- Afzal M et al. Gout. StatPearls. June 23, 2025.
- Zhang Y et al. Gout and Diet: A Comprehensive Review of Mechanisms and Management. Nutrients. August 26, 2022.
- Alaseem AM. Continued Elevation of Creatinine and Uric Acid in a Male Athlete: A Case Report. SAGE Open Medical Case Reports. June 9, 2024.
- https://www.everydayhealth.com/nutrients-supplements/does-whey-protein-elevate-your-uric-acid/
