استفراغ مکرر در اثر بولیمیای عصبی میتواند باعث شود صورت و گونهها متورم یا پفکرده به نظر برسند که این پدیده عمدتاً ناشی از تأثیر آن بر غدد بزاقی است. به طور معمول، زمانی که استفراغ عادتی متوقف شود، اندازهی این غدد به حالت طبیعی بازمیگردد.
بولیمیای عصبی نوعی اختلال روانی است که با دورههای پرخوری افراطی همراه با اقداماتی برای جبران مانند استفراغ عمدی همراه است. این نوع رفتار جبرانی، بهویژه اگر مزمن باشد، میتواند آسیبهای قابلتوجهی به سلامت جسمی و روانی وارد کند.

علت
استفراغ مکرر ناشی از بولیمیا ممکن است موجب شود چهرهی فرد متورم به نظر برسد؛ برخی افراد به این وضعیت لقب «صورت بولیمیایی» یا «گونههای بولیمیایی» میدهند. این تورم زمانی رخ میدهد که استفراغ مداوم باعث التهاب در غدد بزاقی مخصوصاً غدد پاروتید شود و در موارد نادرتری، غده زیر فکی نیز درگیر میشود.
تورم در غدد پاروتید به نام «سیالادنوز» شناخته میشود و تورم در غده زیر فکی با عنوان «سیالادنیت زیر فکی» شناخته میگردد. این تورمها دائمی نیستند اما تا زمانی که رفتار استفراغ عادتی ادامه داشته باشد، معمولاً باقی میمانند.
بازگشتپذیری اثرات
گونههای پفکرده در اثر بولیمیا اغلب بهمرور زمان، پس از توقف استفراغ عادتی، کاهش مییابند. این بدان معناست که با حذف محرک اصلی یعنی استفراغ، بدن تمایل دارد به وضعیت اولیه خود بازگردد.
اگرچه ممکن است غدد بزاقی در ابتدا همچنان مقداری بزاق ذخیره کنند، اما این وضعیت تدریجاً بهبود یافته و تورم کاهش خواهد یافت. فرآیند برگشتپذیری ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد.
درمان
تنها راه حل قطعی برای از بین بردن تورم غدد بزاقی ناشی از بولیمیا، درمان ریشهای این اختلال است؛ یعنی توقف استفراغ عمدی از طریق مداخلات درمانی تخصصی. در این صورت، غدد بزاقی به اندازهی طبیعی خود بازخواهند گشت.
برخی درمانهای خانگی ممکن است به کاهش ناراحتی یا تورم خفیف کمک کنند، ولی تا زمانی که استفراغ ادامه داشته باشد، اثر چندانی نخواهند داشت. این روشهای کمکی عبارتاند از:
- مکیدن آبنبات سفت برای تحریک ترشح بزاق و کاهش احتباس آن در غدد
- قرار دادن کمپرس گرم روی ناحیه متورم برای تسکین التهاب
- مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن
نکتهی مهم این است که مصرف NSAIDها ممکن است در افراد مبتلا به اختلالات تغذیهای، بهویژه در صورت استفاده طولانیمدت یا مصرف ناشتا، باعث مشکلات گوارشی گردد؛ بنابراین مشاوره با پزشک پیش از مصرف آنها ضروری است.
اگر تورم غدد فروکش نکرد یا علائم دردناک باقی ماند، پزشکان ممکن است داروهایی تجویز کنند که به بازگشت اندازه غدد به وضعیت طبیعی کمک کند، البته به شرط آنکه فرد در مسیر درمان بولیمیا قرار داشته باشد یا آن را به پایان رسانده باشد.
دریافت کمک
اگر ذهن شما درگیر غذا یا وزن است، احساس گناه پس از خوردن دارید، یا خود را به رژیمهای محدودکننده مشغول کردهاید، توصیه میشود به دنبال کمک باشید. این رفتارها ممکن است نشانهای از یک رابطهی ناهنجار با غذا یا حتی وجود اختلال خوردن باشند.
اختلالات خوردن میتوانند هر کسی را درگیر کنند، فارغ از جنسیت، نژاد، سن، وضعیت اجتماعی-اقتصادی یا سایر ویژگیهای فردی. عوامل مؤثر در شکلگیری این اختلالات میتوانند ترکیبی از عوامل زیستی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی باشند و صرفاً به فرهنگ رژیم غذایی محدود نمیشوند.
صحبت با یک متخصص سلامت روان یا تماس با نهادهایی نظیر ائتلاف ملی اختلالات خوردن که دارای خط کمکروزی با مشاوران مجرب و ابزارهای جستجوی آنلاین خدمات درمانی هستند، میتواند شروع مفیدی باشد.
برای دریافت پشتیبانی عمومی در زمینه سلامت روان در هر زمانی از شبانهروز، میتوانید با شماره 4357-662-800-1 (یا برای کاربران ناشنوا 4889-487-800-1) تماس بگیرید.
علائم تورم غده پاروتید
تورم در غدد بزاقی میتواند باعث شود صورتتان متورم یا پفکرده به نظر برسد. همچنین ممکن است علائم دیگری نیز ظاهر شوند، از جمله:
- احساس ناراحتی خفیف
- حساسیت در اطراف ناحیهی متورم
- علائم عفونت مانند درد یا گرمی در محل غدد
اگر این تورمها به دلیل ادامهی استفراغ مداوم درمان نشوند، ممکن است به مرور زمان شدیدتر شوند و حتی به عفونتهای جدیتر منجر گردند. در صورت تجربهی درد شدید یا نشانههای مشکوک به عفونت، مراجعهی فوری به پزشک توصیه میشود.
چرا بولیمیا باعث پف کردن گونهها میشود؟
غدد بزاقی معمولاً ساختارهای کوچکی هستند که در پوشش داخلی دهان، لبها و گونهها قرار دارند. اما استفراغ مداوم میتواند باعث تحریک این غدد و در نتیجه بزرگشدن آنها شود.
غدد بزاقی وظایف متعددی دارند که شامل موارد زیر است:
- حفظ رطوبت دهان
- محافظت از دندانها در برابر پوسیدگی
- کمک به گوارش غذا
در فرآیند استفراغ، بدن برای محافظت از مخاط دهان در برابر اسید معده، ترشح بزاق را افزایش میدهد. در صورت تکرار مداوم استفراغ، غدد بزاقی برای تولید بزاق بیشتر، بزرگ میشوند که این امر موجب ظاهر پفکرده صورت خواهد شد.
آیا «صورت بولیمیایی» قابل برگشت است؟
تورم گونهها یا صورت که ناشی از بولیمیاست، معمولاً با گذشت زمان و توقف استفراغهای عمدی از بین میرود. با قطع این رفتار، غدد بزاقی دیگر نیازی به ترشح بیشازحد بزاق نخواهند داشت.
ممکن است در ابتدا، غدد بزاقی همچنان دچار احتباس موقت بزاق شوند، اما به مرور زمان بدن به تعادل عملکردی بازخواهد گشت و ظاهر چهره نیز طبیعی میشود.
درمان بولیمیا
بولیمیا یک اختلال پیچیده در سلامت روان است و درمان آن معمولاً نیازمند رویکردی چندوجهی و همکاری متخصصان مختلف است، از جمله:
- درمان پزشکی برای عوارض فیزیکی: پزشک ممکن است درمانهایی را برای عوارضی مانند عدم تعادل الکترولیتها یا تورم غدد بزاقی ارائه دهد.
- درمان دندانپزشکی برای آسیبهای دهانی: افرادی که برای مدت طولانی دچار استفراغ بودهاند، ممکن است نیاز به مراقبتهای ویژهی دندانپزشکی برای ترمیم پوسیدگی یا فرسایش دندان داشته باشند.
- رواندرمانی برای حمایت ذهنی: درمان فردی توسط رواندرمانگران متخصص در اختلالات خوردن میتواند در شناسایی الگوهای رفتاری و فکری ناسالم مفید باشد و راهکارهایی برای مدیریت استرس، خودگویی منفی و تأثیرات اجتماعی آموزش دهد.
- حمایت از سوی متخصص تغذیه: همکاری با یک کارشناس تغذیهی دارای مجوز میتواند در تنظیم الگوی غذایی متعادل، طراحی وعدههای مغذی و ترمیم رابطهی سالم با غذا بسیار مؤثر باشد.
جمعبندی
بولیمیا همراه با استفراغ عمدی میتواند منجر به تورم غدد بزاقی و در نتیجه تغییر در ظاهر صورت شود؛ وضعیتی که برخی افراد آن را «صورت بولیمیایی» یا «گونههای بولیمیایی» مینامند.
تنها راه برگشت غدد بزاقی به اندازهی طبیعی، درمان مؤثر بولیمیا و توقف استفراغ مداوم است. با این حال، استفاده از روشهایی مانند کمپرس گرم میتواند در کاهش ناراحتی موقتی مفید باشد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
Adhikari R, et al. (2022). Submandibular sialadenitis and sialadenosis.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562211/
Jain, A, et al. (2023).
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562178/
Nitsch A, et al. (2021).
https://www.ccjm.org/content/88/6/333.long
