مصرف مکملهای ویتامین D میتواند به کاهش فشار خون در افرادی که کمبود ویتامین D دارند، کمک کند. ویتامین D برای بسیاری از عملکردهای سلامتی، از جمله سلامت استخوانها، سیستم ایمنی و عضلات، حیاتی است و برخی مطالعات نشان میدهند که مصرف روزانه مکملهای ویتامین D ممکن است به کاهش فشار خون نیز یاری رساند¹.
این ماده مغذی ضروری در تنظیمات فیزیولوژیکی متعددی در بدن نقش دارد که یکی از این نقشها، تأثیر بر سیستم گردش خون و تنظیم فشار خون است. مقدار توصیه شده روزانه ویتامین D برای بزرگسالان تا ۷۰ سال، ۶۰۰ واحد بینالمللی (IU) است.
یافتههای پژوهشی در مورد تأثیر ویتامین D بر فشار خون
تحقیقات انجام شده در مورد چگونگی تأثیر مکملهای ویتامین D بر فشار خون، نتایج متفاوتی را نشان داده است. برخی تحقیقات به این نتیجه رسیدهاند که افرادی که دارای سطح پایین ویتامین D هستند، اغلب تمایل به داشتن فشار خون بالاتری دارند². با این وجود، زمانی که محققان تأثیر مصرف منظم مکملهای ویتامین D را بررسی میکنند، نتایج همسو نیستند³.
برخی مطالعات فواید اندکی را نشان میدهند، در حالی که برخی دیگر هیچ تغییری را مشاهده نمیکنند¹. بیشترین شواهد امیدوارکننده حاکی از آن است که ویتامین D در صورتی میتواند به کاهش فشار خون کمک کند که فرد از قبل فشار خون بالا و همچنین سطح پایین ویتامین D داشته باشد⁴’⁵. در چنین مواردی، مکمل ممکن است یک محرک کوچک در مدیریت فشار خون ارائه دهد، هرچند حتی در این شرایط نیز، اثر کاهندگی فشار خون تضمین شده نیست.
به نظر میرسد افراد مسنی که هم از کمبود ویتامین D رنج میبرند و هم فشار خون بالا دارند، بیشترین منفعت را از این مکمل ببرند. مصرف ویتامین D ممکن است به بهبود فشار خون آنها به عنوان بخشی از یک برنامه کلی کمک کند که شامل رژیم غذایی سالم، ورزش و احتمالاً دارو درمانی است⁶. در واقع، مکمل صرفاً یک عامل کمکی در کنار تغییرات سبک زندگی محسوب میشود.
مقدار توصیهشده مصرف ویتامین D چقدر است؟
هیچ پاسخ واحد و قطعی برای اینکه چه مقدار ویتامین D باید برای کاهش فشار خون مصرف شود، وجود ندارد. در مطالعات تحقیقاتی، دوز مصرفی ویتامین D از ۸۰۰ تا ۴۰۰۰ واحد بینالمللی (IU) در روز متغیر بوده است، اما جالب اینجاست که دوزهای بالاتر همیشه منجر به نتایج بهتر برای فشار خون نشدهاند³’⁷.
به طور کلی، توصیههای روزانه برای مصرف ویتامین D به شرح زیر است⁸:
- نوزادان (۰ تا ۱۲ ماه): ۴۰۰ واحد بینالمللی در روز
- کودکان و بزرگسالان (۱ تا ۷۰ سال): ۶۰۰ واحد بینالمللی در روز
- بزرگسالان بالای ۷۰ سال: ۸۰۰ واحد بینالمللی در روز
برخی افراد ممکن است به مقادیر بیشتری نیاز داشته باشند، به خصوص اگر در معرض خطر بالاتری برای کمبود ویتامین D باشند⁹. این گروهها شامل افرادی با قرار گرفتن محدود در معرض نور خورشید، افراد دارای پوست تیرهتر، برخی شرایط پزشکی خاص یا سن بالاتر هستند. بسیاری از متخصصان برای این گروهها روزانه حدود ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ واحد بینالمللی را توصیه میکنند. اگر در مورد میزان نیاز خود مطمئن نیستید، باید با پزشک خود مشورت کنید، زیرا آنها میتوانند با یک آزمایش خون ساده سطح ویتامین D شما را بررسی کنند و دوز مناسب را تجویز نمایند.
آیا مصرف روزانه ویتامین D بیخطر است؟
اکثر افراد میتوانند روزانه مکملهای ویتامین D را با مقادیر توصیهشده و به صورت ایمن مصرف کنند. با این حال، مصرف بیش از حد آن، به ویژه اگر از مکملهای با دوز بالا برای مدت طولانی استفاده شود، امکانپذیر است⁸.
مصرف بیش از حد ویتامین D میتواند منجر به وضعیتی به نام مسمومیت با ویتامین D شود. این وضعیت میتواند باعث افزایش سطح کلسیم در خون شده و عوارضی را به همراه داشته باشد⁸:
- تهوع یا استفراغ
- خستگی یا ضعف شدید
- سردرگمی و گیجی
- ضربان قلب نامنظم
- مشکلات کلیوی در موارد شدید
برای جلوگیری از مسمومیت، لازم است به توصیههای روزانه متناسب با سن خود پایبند باشید و از حداکثر حد مجاز ایمن یعنی ۴۰۰۰ واحد بینالمللی در روز تجاوز نکنید، مگر اینکه ارائهدهنده مراقبتهای بهداشتی شما توصیه دیگری کرده باشد¹⁰’⁸. حفظ تعادل در مصرف این مکمل برای بهرهمندی از مزایای آن بدون به خطر انداختن سلامتی ضروری است.
سؤالات متداول (FAQ)
چگونه کمبود ویتامین D میتواند بر فشار خون تأثیر بگذارد؟
کمبود ویتامین D با سطوح بالاتر فشار خون در افراد مرتبط است، اگرچه مکانیسم دقیق آن کاملاً مشخص نیست. این کمبود میتواند بر سیستم رنین-آنژیوتانسین که تنظیمکننده اصلی فشار خون است، تأثیر بگذارد و همچنین موجب افزایش التهاب یا اختلال در عملکرد عروق خونی شود. مطالعات نشان میدهند که حفظ سطح کافی ویتامین D برای کمک به تنظیم و عملکرد طبیعی سیستم قلبی-عروقی اهمیت دارد.
بهترین زمان برای مصرف مکمل ویتامین D به منظور تأثیر بر فشار خون چه موقع است؟
در مورد زمان ایدهآل برای مصرف مکمل ویتامین D برای تأثیرگذاری بر فشار خون، شواهد علمی قطعی وجود ندارد، اما مصرف آن همراه با وعده غذایی حاوی چربی توصیه میشود. از آنجا که ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی است، جذب آن در حضور چربیهای غذایی به طور قابل توجهی بهبود مییابد. به این ترتیب، مصرف مکمل در کنار صبحانه یا شام میتواند به جذب بیشتر و در نتیجه افزایش سطح آن در بدن کمک کند.
آیا مکمل ویتامین D به تنهایی میتواند جایگزین داروهای فشار خون شود؟
خیر، مکمل ویتامین D به تنهایی نمیتواند جایگزین داروهای تجویز شده برای فشار خون بالا (فشار خون اولیه) شود. اثرات ویتامین D بر فشار خون معمولاً جزئی است و عمدتاً در افرادی که دچار کمبود شدید این ویتامین هستند، مشاهده میشود. مصرف این مکمل باید به عنوان یک عامل کمکی و مکمل، در کنار درمانهای استاندارد، تغییرات سبک زندگی و رژیم غذایی سالم، تحت نظر پزشک انجام گیرد.
دوزهای بالای ویتامین D برای کاهش فشار خون چه خطراتی دارند؟
مصرف دوزهای بسیار بالا (بیش از ۴۰۰۰ واحد بینالمللی در روز، بدون توصیه پزشک) برای کاهش فشار خون میتواند خطرناک باشد و منجر به مسمومیت با ویتامین D شود. این مسمومیت باعث افزایش خطرناک کلسیم خون (هایپرکلسمی) شده و عوارضی مانند تهوع، سردرگمی، خستگی و آسیب احتمالی به کلیهها را در پی خواهد داشت. برای اثربخشی و ایمنی، رعایت دوز توصیه شده یا تجویز شده توسط متخصص ضروری است.
چه کسانی بیشترین سود را از مصرف مکمل ویتامین D برای تنظیم فشار خون میبرند؟
افرادی که به طور همزمان دارای کمبود ویتامین D و فشار خون بالا (هایپرتنشن) هستند، به ویژه افراد مسنتر، بیشترین احتمال بهرهمندی از اثرات مثبت مکمل ویتامین D بر فشار خون را دارند. در این جمعیت، جبران کمبود ویتامین D میتواند یک گام مؤثر در چارچوب یک برنامه جامعتر برای مدیریت فشار خون باشد.
جمعبندی
تحقیقات نشان میدهند که مکمل ویتامین D میتواند یک عامل کمکی در مدیریت فشار خون، بهویژه برای افرادی باشد که از قبل دارای فشار خون بالا و کمبود ویتامین D هستند. در حالی که تأثیر آن بر همه افراد یکسان نیست و نتایج پژوهشها متفاوت است، شواهد امیدوارکنندهای وجود دارد که نشان میدهد جبران کمبود این ویتامین میتواند به تنظیم بهتر فشار خون کمک کند. مهم است که دوزهای مصرفی مطابق با توصیههای عمومی (۶۰۰ تا ۸۰۰ واحد بینالمللی در روز برای بزرگسالان) و تحت نظارت پزشکی باشد تا از مسمومیتهای احتمالی جلوگیری شود. در نهایت، مکمل ویتامین D باید بخشی از یک استراتژی جامعتر شامل رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی برای حفظ سلامتی باشد.
- Meng R, Radkhah N, Ghalichi F, et al. The impact of vitamin D supplementation on improving blood pressure: evidence obtained from an umbrella meta-analysis. Clin Ther. 2023;45(10):e208-e216. doi:10.1016/j.clinthera.2023.07.020
- Jiang L, Sun YQ, Denos M, et al. Serum vitamin D, blood pressure and hypertension risk in the HUNT study using observational and Mendelian randomization approaches. Sci Rep. 2024;14(1):14312. doi:10.1038/s41598-024-64649-6
- Chen S, Gemelga G, Yeghiazarians Y. Is vitamin D supplementation an effective treatment for hypertension?. Curr Hypertens Rep. 2022;24(10):445-453. doi:10.1007/s11906-022-01204-6
- Jensen NS, Wehland M, Wise PM, Grimm D. Latest knowledge on the role of vitamin D in hypertension. Int J Mol Sci. 2023;24(5):4679. doi:10.3390/ijms24054679
- Beveridge LA, Struthers AD, Khan F, et al. Effect of vitamin D supplementation on blood pressure: a systematic review and meta-analysis incorporating individual patient data. JAMA Intern Med. 2015;175(5):745-754. doi:10.1001/jamainternmed.2015.0237
- Serra MO, de Macedo LR, Silva M, Lautner RQ. Effect of vitamin D supplementation on blood pressure in hypertensive individuals with hypovitaminosis D: a systematic review and meta-analysis. J Hypertens. 2024;42(4):594-604. doi:10.1097/HJH.0000000000003646
- Abderhalden LA, Meyer S, Dawson-Hughes B, et al. Effect of daily 2000 IU versus 800 IU vitamin D on blood pressure among adults age 60 years and older: a randomized clinical trial. Am J Clin Nutr. 2020;112(3):527-537. doi:10.1093/ajcn/nqaa145
- National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Vitamin D.
- Demay MB, Pittas AG, Bikle DD, et al. Vitamin D for the prevention of disease: an Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2024;109(8):1907-1947. doi:10.1210/clinem/dgae290
- Allen LH. Micronutrients—assessment, requirements, deficiencies, and interventions. N Engl J Med. 2025;392(10):1006-1016. doi:10.1056/NEJMra2314150
- https://www.verywellhealth.com/blood-pressure-vitamin-d-supplements-11848797
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
