ارتباط بین خستگی و افسردگی: آیا این دو به هم مرتبط‌اند؟

خستگی مزمن در برابر افسردگی: تفاوت در چیست؟

افسردگی به‌تنهایی می‌تواند باعث ایجاد خستگی شدید شود، اما به‌هیچ‌وجه علت اصلی سندرم خستگی مزمن (CFS) نیست. از سوی دیگر، ابتلا به CFS نیز ممکن است به بروز علائمی شبیه به افسردگی منجر شود.

با درمان صحیح و دریافت حمایت روانی و جسمی مناسب، می‌توان یاد گرفت که چگونه با یکی یا هر دوی این شرایط کنار آمد و کیفیت زندگی را بهبود بخشید. به‌همین دلیل تشخیص دقیق و تمایز این دو وضعیت از اهمیت بالایی برخوردار است.

افسردگی و CFS: دو وضعیت متفاوت با نقاط اشتراک

افسردگی می‌تواند موجب احساس مداوم غم، اضطراب یا ناامیدی شود که انرژی روانی و انگیزه فرد را تحلیل می‌برد. در مقابل، سندرم خستگی مزمن با احساس پیوسته و عمیق خستگی همراه است، بدون اینکه دلیل جسمی مشخصی برای آن وجود داشته باشد.

نکته قابل‌توجه این است که برخی از افراد ممکن است به‌طور هم‌زمان به هر دو بیماری مبتلا شوند. علاوه‌بر‌این، تشخیص صحیح گاهی دشوار است، زیرا ممکن است احساس خستگی ناشی از افسردگی با خستگی CFS اشتباه گرفته شود یا بالعکس.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

پیوند بین این دو اختلال چگونه است؟

افرادی که به CFS مبتلا هستند، ممکن است در طول زمان دچار افسردگی نیز بشوند. اگرچه افسردگی علت مستقیم CFS نیست، اما می‌تواند موجب افزایش خستگی شود و همین امر، احتمال بروز یا تشدید افسردگی را بالا می‌برد.

علاوه‌بر‌این، CFS ممکن است مشکلات خواب مانند بی‌خوابی یا آپنه خواب را بدتر کند. زمانی که فرد به‌طور مزمن احساس خستگی دارد، انگیزه یا انرژی لازم برای انجام کارهای روزمره خود را از دست می‌دهد، به‌طوری‌که حتی رفتن تا صندوق پستی می‌تواند شبیه یک دوی ماراتن حس شود.

تفاوت‌های کلیدی بین افسردگی و سندرم خستگی مزمن چیست؟

CFS در اصل یک اختلال جسمانی است، در حالی که افسردگی به‌عنوان یک اختلال سلامت روان شناخته می‌شود. با این حال، برخی از علائم آن‌ها ممکن است هم‌پوشانی داشته باشند و تشخیص را دشوار کنند.

علائم افسردگی چیست؟

طبق معیارهای «راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی» نسخه پنجم (DSM-5)، علائم نه‌گانه افسردگی عبارت‌اند از:

احساس مداوم غم، اضطراب یا پوچی درونی
حس ناامیدی، ناتوانی یا بی‌ارزشی
نداشتن علاقه به فعالیت‌هایی که قبلاً از آن‌ها لذت می‌بردید (آنهدونیا)
تغییر در اشتها
اختلال در الگوی خواب
مشکل در تمرکز یا تصمیم‌گیری
کمبود انرژی برای انجام کارهای روزمره
کند شدن حرکات جسمی یا واکنش‌های ذهنی
داشتن افکار خودکشی یا تمایل به آسیب به خود

همچنین ممکن است فرد دچار علائم جسمی نامشخص شود، مانند:

دردهای بدنی
ناراحتی معده
سردرد
انقباض عضلات

علائم سندرم خستگی مزمن چیست؟

براساس DSM-5، CFS دارای سه علامت اصلی و کلیدی است:

کاهش قابل‌توجه توانایی انجام فعالیت‌هایی که پیش‌تر از آن‌ها لذت می‌بردید
تشدید علائم پس از فعالیت فیزیکی یا استرس ذهنی
بیدار شدن با حس خستگی علی‌رغم داشتن خواب کافی

علاوه بر این، ممکن است در تمرکز ذهنی دچار مشکل شوید یا در حالت ایستاده یا نشسته نتوانید مدت زیادی دوام بیاورید و نیاز به دراز کشیدن پیدا کنید.

در حالی که در افسردگی ممکن است تمایلی به انجام فعالیت‌های موردعلاقه نداشته باشید، در CFS این تمایل وجود دارد ولی توان فیزیکی لازم برای اجرای آن‌ها وجود ندارد.

تشخیص صحیح؛ اولین گام درمان

برای تشخیص قطعی افسردگی یا CFS، باید به پزشک یا متخصص سلامت روان مراجعه کرده و برخی معیارهای تشخیصی خاص را داشته باشید.

روند تشخیص افسردگی

پزشک ابتدا سابقه پزشکی‌تان را بررسی می‌کند و ممکن است پرسش‌نامه‌ای از شما بخواهد تا شدت علائم را ارزیابی کند. همچنین ممکن است معاینه فیزیکی انجام دهد یا آزمایش‌هایی مانند آزمایش خون یا تصویربرداری برای رد سایر بیماری‌ها تجویز کند.

در صورت نیاز، پزشک شما را به روان‌درمانگر یا روانپزشک ارجاع می‌دهد. برای دریافت تشخیص افسردگی بالینی، باید دست‌کم پنج مورد از نه علامت ذکرشده را به‌مدت دو هفته یا بیشتر تجربه کرده باشید.

روند تشخیص سندرم خستگی مزمن

پیش از تشخیص CFS، پزشک باید سایر بیماری‌هایی که علائم مشابه دارند را رد کند، مانند:

سندرم پای بی‌قرار
دیابت
افسردگی

برای دریافت تشخیص رسمی، باید به‌مدت حداقل شش ماه، هر سه علامت اصلی را با شدت متوسط تا شدید حداقل در نیمی از مواقع تجربه کرده باشید. همچنین باید دچار مشکل در عملکرد ذهنی یا تشدید علائم در حالت ایستاده نیز باشید.

روش‌های درمان افسردگی و سندرم خستگی مزمن

بر اساس تشخیص نهایی، ممکن است ترکیبی از دارودرمانی، روان‌درمانی، تغییر سبک زندگی یا هر سه برای شما تجویز شود.

درمان افسردگی

درمان ترکیبی دارو و روان‌درمانی اغلب به‌عنوان خط اول درمان توصیه می‌شود. پزشک با همکاری شما بهترین داروی ضدافسردگی را انتخاب خواهد کرد. گزینه‌ها عبارت‌اند از:

مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) مانند فلوکستین و پاروکستین
مهارکننده‌های بازجذب نوراپی‌نفرین-سروتونین (SNRIs) مانند دولوکستین و ونلافاکسین
داروهای سه‌حلقه‌ای مانند ایمی‌پرامین و نورتریپتیلین
مهارکننده‌های مونوآمین‌اکسیداز مانند ترانیل‌سیپرومین و فنلزین

از نظر درمان‌های روان‌شناختی نیز گزینه‌های مؤثری وجود دارند، از جمله:

درمان شناختی-رفتاری (CBT) برای اصلاح افکار منفی
رفتاردرمانی دیالکتیکی (DBT) با تمرکز بر پذیرش و ذهن‌آگاهی
درمان‌های مبتنی بر ذهن‌آگاهی
درمان بین‌فردی برای بهبود روابط اجتماعی
روان‌درمانی پویشی برای کشف تعارض‌های درونی حل‌نشده

به عوارض جانبی توجه کنید

داروهای ضدافسردگی ممکن است برای برخی افراد عوارض جدی به همراه داشته باشند یا بی‌اثر باشند. پزشک در این موارد ممکن است دوز را تغییر دهد یا دارویی دیگر از دسته تثبیت‌کننده خلق یا داروهای ضدروان‌پریشی تجویز کند.

در ضمن، برخی از داروهای ضدافسردگی ممکن است علائم CFS را بدتر کنند. بنابراین ارزیابی دقیق پیش از شروع دارو ضروری است.

درمان سندرم خستگی مزمن

مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۸ نشان داد که ترکیب CBT و درمان ورزشی تدریجی (GET) می‌تواند در کاهش علائم CFS مؤثر باشد. در GET، فرد به‌تدریج میزان و شدت فعالیت فیزیکی خود را افزایش می‌دهد.

برخی داروها نیز می‌توانند به تسکین علائم کمک کنند، از جمله:

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن
داروهای سه‌حلقه‌ای
SSRIs و SNRIs

پژوهش‌های بیشتری درباره اثربخشی درمان‌های ضدویروسی، ایمونوگلوبولین‌ها، کورتیکواستروئیدها و درمان‌های جایگزین در حال انجام است. درمان‌های جدید ممکن است در آینده دردسترس قرار گیرند.

روش‌های خانگی مکمل

برخی راهکارهای خانگی نیز می‌توانند به کاهش علائم CFS و افسردگی کمک کنند، از جمله:

تمرینات تنفس عمیق
ماساژ درمانی
تای‌چی
یوگا

اهمیت خواب در مدیریت علائم

داشتن خواب با کیفیت برای مدیریت هر دو وضعیت ضروری است. برای بهبود بهداشت خواب می‌توانید:

هر شب در ساعت مشخصی بخوابید.
محیط اتاق خواب را تاریک، خنک و آرام نگه دارید.
خواب روزانه را به کمتر از ۲۰ دقیقه محدود کنید.
از مصرف کافئین، الکل و نیکوتین پیش از خواب بپرهیزید.
چهار ساعت پیش از خواب ورزش نکنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر خستگی شما بیش از حد طول کشیده و در فعالیت‌های روزمره اختلال ایجاد کرده، حتماً با پزشک مشورت کنید. همچنین اگر علائم افسردگی دارید که بعد از دو هفته بهبود نیافته‌اند، وقت مراجعه به متخصص است.

CFS و افسردگی هر دو می‌توانند کیفیت زندگی را کاهش دهند، اما با دریافت کمک و تدوین یک برنامه درمانی مؤثر، به‌تدریج بهبود حاصل خواهد شد.

نتیجه‌گیری

اگرچه افسردگی و CFS ممکن است برخی علائم مشترک داشته باشند، اما دو اختلال مجزا محسوب می‌شوند. افسردگی اختلالی روانی و CFS یک اختلال جسمانی است.

در CFS ممکن است به فعالیت‌ها علاقه داشته باشید اما از نظر جسمی توان انجام آن‌ها را نداشته باشید، در حالی که در افسردگی، ممکن است علاقه‌تان را به‌کلی از دست داده باشید.

با این حال، هر دو بیماری قابل مدیریت‌اند. پزشک با شما همکاری خواهد کرد تا یک برنامه درمانی متناسب با شرایط شما تنظیم کند.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: