تأثیر رژیم غذایی بر آنژیوادم ارثی
در گذشته تصور میشد که مصرف برخی مواد غذایی میتواند باعث واکنش آلرژیک در افراد مبتلا به آنژیوادم ارثی (HAE) شده و علائم این بیماری را تشدید کند. در طول واکنش آلرژیک، بدن آنتیبادیهایی ترشح میکند که به آلرژنها حمله میبرند و این واکنش ایمنی میتواند به تورم و التهاب منجر شود.
اما تحقیقات جدید نشان دادهاند که بسیاری از افرادی که پس از خوردن یک ماده غذایی خاص دچار حمله HAE میشوند، در آزمایشهای بعدی، وجود آنتیبادیهای آلرژیک را نشان نمیدهند. این یافته موجب شده تا محققان به این نتیجه برسند که ارتباط میان تغذیه و HAE بیشتر از جنس عدم تحمل غذایی است تا آلرژی، که این خود تفاوتی اساسی در تشخیص و درمان ایجاد میکند.

Everyday Health
تفاوت بین آلرژی غذایی و عدم تحمل غذایی
این تمایز از آن جهت اهمیت دارد که آلرژیهای غذایی سیستم ایمنی بدن را درگیر میکنند، در حالی که عدم تحمل غذایی بیشتر سیستم گوارشی را تحت تأثیر قرار میدهد. در نتیجه، افراد مبتلا به HAE ممکن است بدون داشتن آلرژی واقعی، تنها به دلیل مشکلات گوارشی ناشی از برخی مواد غذایی، دچار تورم و علائم بیماری شوند.
بهعنوان نمونه، یک عدم تحمل غذایی ممکن است منجر به افزایش نفخ و فشار بر رودهها شود. این فشار میتواند عامل تورم شکمی در بیماران HAE باشد، بهویژه در کسانی که نسبت به لاکتوز حساس هستند و شیر را بهعنوان یکی از عوامل تحریککننده گزارش کردهاند[1].
غذاهایی که ممکن است باعث حمله HAE شوند
اگرچه فهرست قطعی و رسمیای از غذاهایی که باعث تشدید آنژیوادم ارثی شوند وجود ندارد، اما برخی تحقیقات نشان دادهاند که غذاهای زیر ممکن است با افزایش علائم HAE مرتبط باشند[2]:
- الکل
- سیب
- موز
- نان
- پنیر
- فلفل تند
- مرکبات
- ماهی
- سیر
- کیوی
- ترهفرنگی
- شیر
- پیاز
- بادامزمینی
- آناناس
- سبزیجات سالادی
- میگو
- توتفرنگی
- گوجهفرنگی
- آجیلهای درختی (مثل گردو، بادام و فندق)
برخی دیگر از تحقیقات نیز به این نتیجه رسیدهاند که غذاهای اسیدی و تند میتوانند علائم HAE را افزایش دهند[1]. بهدلیل تفاوتهای فردی، ممکن است غذایی که برای یک نفر محرک است، برای فرد دیگر مشکلی ایجاد نکند.
از همین رو، بهترین روش برای شناسایی محرکهای غذایی استفاده از یک دفترچه یا اپلیکیشن ثبت غذاست تا بتوانید واکنشهای بدنتان نسبت به هر ماده غذایی را دنبال کرده و رژیم خود را بر اساس دادههای شخصی تنظیم نمایید.
غذاهایی که ممکن است به کاهش علائم HAE کمک کنند
بسیاری از غذاهایی که علائم HAE را تشدید میکنند، حاوی هیستامین هستند؛ مادهای شیمیایی که در سیستم ایمنی بدن ترشح شده و باعث التهاب میشود[2]. در برخی افراد، بدن توانایی تجزیه مناسب هیستامین را ندارد و این میتواند منجر به بروز علائمی مانند تهوع، تورم و بثورات پوستی شود.
اگرچه عدم تحمل هیستامین هنوز بهصورت رسمی بهعنوان یک وضعیت پزشکی پذیرفته نشده است، اما برخی نظریهها این احتمال را مطرح میکنند. به همین دلیل، برخی بیماران ممکن است با مصرف غذاهایی با سطح پایین هیستامین، شاهد کاهش علائم باشند، هرچند شواهد قطعی علمی در این زمینه وجود ندارد.
غذاهای کمهیستامین عبارتاند از[5]:
- بادام
- بلوبری
- روغن نارگیل
- انبه
- شیرهای گیاهی مانند بادام، نارگیل یا شاهدانه
- روغن زیتون
- هلو
- انار
- سیبزمینی
- ماهی سالمون
بهجای اینکه رژیم خود را بهطور کلی تغییر دهید، میتوانید روی اصول تغذیهای ساده و سالم تمرکز کنید. دکتر رندهاوا توصیه میکند که «آب کافی بنوشید و وعدههای غذایی متعادل و ساده میل کنید، چرا که این کار ممکن است خطر حملات یا شدت آنها را کاهش دهد».
در واقع، حفظ تعادل در تغذیه و پرهیز از غذاهای شناختهشده محرک، میتواند استراتژی مؤثری در مدیریت بهتر این بیماری باشد. تغذیه سالم نه تنها علائم را کاهش میدهد، بلکه عملکرد کلی بدن را نیز تقویت میکند.
در طول یک حمله HAE چه بخوریم؟
علائم یک حمله HAE شامل درد شکم، اسهال، تهوع و استفراغ است که میتواند خوردن غذا را دشوار کند[6]. در صورت تجربه تورم شکمی، دکتر رندهاوا توصیه میکند: «از غذاهای ساده و راحتالهضم مانند آبگوشت شفاف، برنج ساده، موز یا نوشیدنیهای حاوی الکترولیت استفاده کنید».
او اضافه میکند: «تا زمانی که علائم از بین نرفتهاند، از مصرف غذاهای چرب، تند یا سنگین خودداری نمایید». در شرایط حمله، سیستم گوارشی بهشدت حساس میشود و مواد غذایی سنگین میتوانند وضعیت بیمار را وخیمتر کنند.
چرا یک رژیم غذایی سالم همچنان اهمیت دارد؟
صرفنظر از انتخابهای غذایی خاص، پیروی از یک رژیم متعادل و مغذی همواره توصیه میشود. برخی تحقیقات نشان دادهاند که افراد مبتلا به HAE ممکن است در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به بیماریهای قلبی باشند، از جمله فشار خون بالا که میتواند با التهاب مزمن در بدن مرتبط باشد[7].
یکی از الگوهای غذایی توصیهشده، رژیم مدیترانهای است که علاوه بر خواص قلبی، شامل برخی مواد غذایی کمهیستامین نیز هست، مانند بادام، روغن زیتون و ماهی سالمون[8]. این رژیم ترکیبی از چربیهای مفید، فیبر بالا و آنتیاکسیدانهاست که میتواند هم برای سلامت عمومی و هم کاهش التهاب مؤثر باشد.
جمعبندی
برخی مواد غذایی، بهویژه آنهایی که اسیدی یا تند هستند، ممکن است منجر به شعلهور شدن علائم آنژیوادم ارثی شوند، اگرچه علت دقیق آن هنوز روشن نیست. این مواد غذایی ممکن است در برخی افراد باعث عدم تحمل شوند که خود میتواند علائم گوارشی یا التهابی به دنبال داشته باشد.
توصیه میشود با پیگیری واکنش بدن به مواد غذایی مختلف، عوامل محرک احتمالی را شناسایی کرده و از آنها اجتناب کنید. همچنین، پیروی از یک رژیم متعادل مانند رژیم مدیترانهای میتواند به مدیریت بهتر HAE کمک کند و سلامت عمومی شما را بهبود بخشد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Zarnowski J et al. Dietary and Physical Trigger Factors in Hereditary Angioedema: Self-Conducted Investigation and Literature Overview. Allergologie Select. 2024.
- Steiner UC et al. Food as a Trigger for Abdominal Angioedema Attacks in Patients With Hereditary Angioedema. Orphanet Journal of Rare Diseases. June 5, 2018.
- Food Allergy vs. Food Intolerance: What’s the Difference? Mayo Clinic. February 28, 2024.
- Histamine Intolerance. Cleveland Clinic. August 27, 2024.
- Rowe P et al. Low Histamine Diet [PDF]. Johns Hopkins Medicine. April 2025.
- Hereditary Angioedema. Cleveland Clinic. March 31, 2025.
- Björkman LS et al. Comorbidities in Hereditary Angioedema—A Population-Based Cohort Study. Clinical and Translational Allergy. March 2022.
- What Is the Mediterranean Diet? American Heart Association. May 15, 2024.
- https://www.everydayhealth.com/rare-diseases/what-to-eat-if-you-have-hereditary-angioedema/
