اگر دندان شما از وسط ترک خورده و هیچ دردی ندارد، چه کاری باید انجام دهید؟

شکستن یا ترک‌خوردگی دندان همیشه با درد همراه نیست؛ به‌ویژه در مراحل ابتدایی. در حالی که برخی ترک‌ها بلافاصله درد ایجاد می‌کنند، برخی دیگر ممکن است برای روزها یا حتی هفته‌ها ناشناخته باقی بمانند.

برای درک بهتر این مسئله، باید با ساختار داخلی دندان آشنا شویم. هر دندان از سه لایه اصلی تشکیل شده است:

مینا (Enamel): لایه سخت و خارجی دندان است که عصب ندارد و اگر ترک فقط در این قسمت باشد، فرد معمولاً هیچ دردی احساس نخواهد کرد.
دنتین (Dentin): لایه میانی زیر مینا است که حساس‌تر بوده و دارای لوله‌های ریزی است که به عصب متصل می‌شوند.
پالپ (Pulp): قسمت نرم داخلی دندان است که عصب‌ها و رگ‌های خونی در آن قرار دارند. اگر ترک به پالپ برسد، می‌تواند باعث درد، تورم یا عفونت شود.

در برخی موارد، ترک سطحی است یا هنوز به ناحیه عصبی نرسیده و به همین دلیل درد احساس نمی‌شود. گاهی نیز ممکن است عصب پیش‌تر آسیب دیده باشد و دیگر نتواند سیگنال درد ارسال کند.

به دندان‌پزشک مراجعه کنید پیش از آن‌که وضعیت بدتر شود

حتی اگر دندان شکسته‌تان دردی ایجاد نمی‌کند، باید حتماً توسط دندان‌پزشک معاینه شود. ترک‌خوردگی می‌تواند به‌صورت پنهان منجر به مشکلات جدی شود، به‌ویژه اگر به لایه‌های داخلی دندان نفوذ کرده باشد.¹

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

عمل جویدن می‌تواند ترک را بدتر کند و با حرکت دندان، پالپ دندان تحریک یا آسیب دیده و در نهایت به عفونت یا مرگ عصب منجر شود.³

در صورت عدم درمان، یک دندان ترک‌خورده می‌تواند موجب موارد زیر شود:⁴

آسیب یا مرگ پالپ: عصب دندان ممکن است بدون هشدار از بین برود.
عفونت یا آبسه: باکتری‌ها از طریق ترک وارد شده و به عمق دندان نفوذ می‌کنند.
انسداد پالپ: بافت سخت در کانال ریشه رشد کرده و مانع رسیدن خون به پالپ می‌شود.
تغییر رنگ دندان: تاج دندان (بخش قابل‌مشاهده) ممکن است تیره شود.
عفونت استخوان: در موارد شدید، عفونت می‌تواند به استخوان فک سرایت کند.

درمان زودهنگام—even بدون وجود علائم—می‌تواند از درد، از دست رفتن دندان، و درمان‌های پیچیده‌تر جلوگیری کند.

اگر دندان شما از وسط ترک خورده و هیچ دردی ندارد، چه کاری باید انجام دهید؟ rdiet.ir

Elena Popova / Getty Images

انواع ترک‌ها و شکستگی‌های دندانی

همه ترک‌های دندان مشابه نیستند. دندان‌پزشکان از سیستم‌های مختلفی برای طبقه‌بندی این ترک‌ها استفاده می‌کنند تا میزان عمق و تأثیر آن‌ها را بر بخش‌های مختلف دندان مشخص کنند. برخی از این ترک‌ها صرفاً جنبه زیبایی دارند، در حالی که برخی دیگر می‌توانند آسیب جدی ایجاد کنند.⁵

انواع رایج ترک‌های دندان عبارت‌اند از:

ترک‌های مو (Craze lines): ترک‌های بسیار ریزی در مینای دندان هستند که درد ایجاد نمی‌کنند و اغلب نیاز به درمان ندارند.
شکستگی کاسپ: بخشی از سطح جویدن دندان، معمولاً اطراف یک پرکردگی، جدا می‌شود و معمولاً به پالپ نمی‌رسد.
دندان ترک‌خورده: ترک عمودی که از سطح دندان به سمت ریشه امتداد دارد؛ این ترک‌ها ممکن است زیر خط لثه نروند ولی به مرور بدتر می‌شوند.
دندان دو نیم شده: ترک به اندازه‌ای عمیق است که دندان را به بخش‌های جدا تقسیم کرده و معمولاً نیاز به کشیدن قسمتی یا کل دندان دارد.
شکستگی عمودی ریشه: ترک از زیر خط لثه آغاز شده و به سمت بالا حرکت می‌کند و اغلب تا بروز عفونت تشخیص داده نمی‌شود.

ترک‌هایی که ناشی از ضربه هستند، طبق سیستم طبقه‌بندی شکستگی الیس (Ellis) در سه سطح ارزیابی می‌شوند:⁶

Ellis I: فقط مینا را درگیر می‌کند، معمولاً بدون درد است ولی ممکن است لبه‌ای زبر ایجاد کند.
Ellis II: شامل مینا و دنتین می‌شود و ممکن است نسبت به لمس، هوا یا دمای غذا حساسیت نشان دهد.
Ellis III: ترک به پالپ می‌رسد که معمولاً با درد همراه است و ممکن است خونریزی درون دندان مشاهده شود.

مهم نیست ترک از چه نوعی است؛ فقط معاینه دندان‌پزشکی می‌تواند شدت آن را مشخص کرده و درمان لازم را تعیین کند.

نشانه‌هایی که ممکن است دندان شما ترک‌خورده باشد

درد تنها علامت آسیب به دندان نیست. حتی در صورت عدم وجود درد، ترک دندان می‌تواند علائمی جزئی یا غیرمعمول ایجاد کند.⁵

علائم احتمالی ترک دندان بدون درد عبارت‌اند از:

حساسیت به غذاها و نوشیدنی‌های گرم، سرد یا شیرین
احساس لبه تیز یا ناهمواری هنگام لمس با زبان
احساس فشار یا عدم تعادل هنگام جویدن یا گاز زدن
ورم جزئی اطراف دندان در خط لثه
احساس لق شدن یا ناپایداری دندان

اگر ترک دندان منجر به عفونت شود، علائم جدی‌تری ظاهر خواهند شد که نباید نادیده گرفته شوند.⁷

نشانه‌های احتمالی عفونت دندان:

بوی بد دهان یا طعم ناخوشایند دائمی: ناشی از تجمع باکتری‌ها داخل ترک
ورم در لثه یا صورت: نشانه‌ای از گسترش عفونت
برآمدگی شبیه جوش روی لثه: نشانه وجود آبسه یا تجمع چرک
تب یا احساس ناخوشی عمومی: نشانه‌ای که نیاز فوری به مراجعه به پزشک دارد

در صورت مشاهده هر یک از این علائم—even بدون درد—به دندان‌پزشک مراجعه کنید.

در معاینه دندان‌پزشکی چه اتفاقی می‌افتد

ترک‌های دندانی همیشه به‌راحتی قابل مشاهده نیستند، به‌ویژه اگر کوچک یا زیر لثه باشند. دندان‌پزشک از ابزارها و تکنیک‌های مختلفی برای تشخیص دقیق استفاده می‌کند.⁵

روش‌های رایج برای بررسی ترک‌های دندانی:

معاینه بصری: استفاده از نور قوی و ابزارهای بزرگ‌نمایی برای دیدن علائم ترک
رنگ‌آمیزی دندانی: استفاده از رنگ مخصوص برای آشکارسازی ترک‌های پنهان
معاینه لمسی: استفاده از ابزار نوک‌تیز برای حس کردن ناهمواری یا گیر سطحی
آزمایش گاز گرفتن: استفاده از ابزار کوچک برای مشخص کردن محل دقیق درد
رادیوگرافی (اشعه ایکس): بررسی ساختار ریشه، استخوان و حذف دیگر مشکلات مانند پوسیدگی
ترنس‌ایلومینیشن: عبور نور از دندان برای شناسایی مناطقی که نور را مسدود می‌کنند

در موارد پیچیده، ممکن است بیمار به متخصص ریشه (اندودنتیست) ارجاع داده شود.

روش‌های درمانی ترک دندان

ترک دندان به خودی خود ترمیم نمی‌شود؛ درمان بستگی به عمق و میزان آسیب دارد.⁸

درمان‌های متداول شامل موارد زیر هستند:

باندینگ دندانی: استفاده از رزین رنگ دندان برای پر کردن ترک‌های سطحی
کانتورینگ (تراش ملایم): اصلاح لبه‌های ناهموار
ونیر: روکش نازک از جنس پرسلن برای پوشاندن ترک‌های سطحی
روکش کامل (Crown): پوشاندن کامل دندان برای جلوگیری از شکستگی بیشتر
عصب‌کشی: اگر ترک به پالپ رسیده باشد، بافت آسیب‌دیده برداشته و ناحیه ضدعفونی و مهروموم می‌شود
کشیدن دندان: در صورت گسترش ترک به زیر لثه یا آسیب شدید ریشه

برخی درمان‌ها مانند باندینگ در یک جلسه انجام می‌شوند، در حالی که روش‌هایی مانند روکش یا ونیر به چند جلسه نیاز دارند.

دستورالعمل‌های مراقبت پس از درمان⁹:

از جویدن غذاهای سفت یا چسبناک خودداری کنید.
مسواک زدن و نخ‌دندان را با ملایمت انجام دهید.
از خوردن غذاهای خیلی گرم یا سرد در چند روز اول پرهیز کنید.
از استعمال دخانیات بپرهیزید زیرا روند بهبود را کند می‌کند.

کنترل درد و التهاب در خانه

تا زمان مراجعه به دندان‌پزشک، می‌توانید اقدامات ساده‌ای انجام دهید:

شست‌وشوی دهان با آب نمک: کمک به کاهش باکتری و پاک‌سازی
استفاده از کمپرس سرد: کاهش التهاب با قرار دادن یخ روی گونه
مصرف غذاهای نرم: برای جلوگیری از تشدید ترک
داروهای ضد درد: مانند ایبوپروفن یا استامینوفن برای کاهش درد و التهاب
مسواک زدن ملایم: با مسواک نرم و بدون فشار بر ناحیه ترک‌خورده
پرهیز از دمای شدید: استفاده از غذاها و نوشیدنی‌های ولرم

این اقدامات درمان قطعی نیستند ولی می‌توانند به کاهش ناراحتی و حفاظت موقت از دندان کمک کنند.

روش‌های پیشگیری از ترک دندان

برخی افراد به دلیل سبک زندگی یا سابقه دندان‌پزشکی، بیشتر مستعد ترک دندان هستند.⁸

عوامل رایج خطر ترک دندان:

سن: بیشتر آسیب‌های تروماتیک دندان قبل از ۳۴ سالگی رخ می‌دهد (۹۲٪ موارد)
جنسیت: مردان حدود دو برابر بیشتر در معرض خطر هستند
ورزش‌های پربرخورد: مانند فوتبال و هاکی، به‌ویژه بدون محافظ دهان
دندان‌قروچه: فشردن یا ساییدن دندان‌ها مخصوصاً شب‌ها
پوسیدگی یا آسیب دندان: دندان ضعیف‌شده بیشتر در معرض شکست است
پرکردگی آمالگام: پرکردگی‌های نقره‌ای قدیمی که منبسط یا منقبض می‌شوند و ترک ایجاد می‌کنند

شناخت این عوامل کمک می‌کند با استفاده از روش‌هایی مثل محافظ دندان، درمان دندان‌قروچه، و مراقبت منظم، از بروز ترک‌های جدی جلوگیری کرد.

جمع‌بندی نکات کلیدی

دندانی که از وسط شکسته ولی درد ندارد نیز نیازمند معاینه فوری دندان‌پزشک است.
بدون وجود درد، علائمی مانند حساسیت، تورم یا ظاهر ترک‌خورده می‌توانند نشانه آسیب عمیق‌تر باشند.
درمان زودهنگام مانند روکش، عصب‌کشی یا کشیدن دندان می‌تواند دندان را نجات داده یا از درمان‌های پیچیده‌تر پیشگیری کند.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: