۶ علت دندان قروچه (بروکسیسم) و نحوه متوقف کردن آن

براکسیسم (سایش یا فشردن دندان‌ها چه در خواب و چه هنگام بیداری) می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. این رفتار در طول زمان ممکن است منجر به آسیب‌دیدگی دندان‌ها و فک شود و باعث سردرد یا درد عضلانی در گردن و شانه‌ها گردد.¹

از آنجا که دندان‌قروچه می‌تواند بدون آگاهی فرد اتفاق بیفتد، بررسی دقیق عوامل زمینه‌ای برای پیشگیری از آسیب‌های دندانی ضروری است. تحلیل‌های بالینی همچنین نشان داده‌اند که فشردن مکرر دندان‌ها می‌تواند فشار مکانیکی مزمنی را به مفصل فکی-گیجگاهی وارد کند.

۱. علل روان‌شناختی

برخی ویژگی‌های شخصیتی و شرایط روانی می‌توانند به فعالیت‌های فیزیکی مانند دندان‌قروچه منجر شوند. دندان‌قروچه با موارد زیر ارتباط دارد:²

استرس و نگرانی³
افسردگی
تنش‌های عصبی
خشم
شخصیت رقابتی یا عجول

پژوهش‌های روان‌پزشکی نشان می‌دهند که افراد با سطح بالای برانگیختگی عصبی یا کنترل هیجانی پایین، در شرایط استرس‌زا دچار رفتارهای غیرارادی مانند فشردن فک می‌شوند. همچنین، اضطراب مزمن می‌تواند فعالیت عضلات جونده را در شب افزایش دهد.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

۲. اختلالات خواب

براکسیسم گاهی به‌عنوان یک اختلال خواب در نظر گرفته می‌شود. افراد معمولاً در مراحل سبک خواب یا هنگام گذار بین فازهای مختلف خواب، دندان‌قروچه می‌کنند.⁴

این اختلال همچنین با آپنه خواب مرتبط است؛ حالتی که در آن تنفس فرد در خواب به‌صورت مکرر قطع یا سطحی می‌شود.⁵ از دیگر عوامل مرتبط با دندان‌قروچه در خواب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:¹

خرناس کشیدن
راه رفتن در خواب
حرف زدن در خواب

مطالعات خواب‌پزشکی نشان می‌دهند که برهم‌خوردن ساختار طبیعی خواب، از جمله اختلالات در چرخه REM، ممکن است باعث افزایش فعالیت غیرارادی عضلات فک شود. هم‌چنین، تداخل اکسیژن‌رسانی در آپنه خواب می‌تواند موجب تحریک عصبی عضلات فکی گردد.

۳. سابقه خانوادگی

براکسیسم می‌تواند زمینه ژنتیکی داشته باشد. در مطالعه‌ای با بیش از ۶۰۰۰ شرکت‌کننده، ۳۷٪ از افرادی که در خواب دندان‌قروچه داشتند، بستگان نزدیکی نیز داشتند که این رفتار را تجربه کرده بودند.⁶

شدت یا دفعات بروز براکسیسم تفاوتی در این ارتباط نداشت؛ این رفتار همچنان بیشتر در میان بستگان دیده می‌شد. این داده‌ها نشان می‌دهد که عوامل ژنتیکی یا الگوبرداری رفتاری در خانواده می‌توانند در بروز براکسیسم نقش داشته باشند.

۴. عوامل سبک زندگی

برخی عادات و فعالیت‌ها ممکن است باعث بروز براکسیسم شوند، زیرا می‌توانند بر سیستم عصبی تأثیر بگذارند و واکنش‌های غیرارادی را تحریک کنند.⁷ مواد محرک یا سرکوب‌کننده‌ای که ممکن است منجر به دندان‌قروچه شوند عبارتند از:⁸

کافئین
الکل
تنباکو
پایپرازین (اکستازی)
آمفتامین‌ها

این مواد با تأثیرگذاری بر نوروترنسمیترهایی مانند دوپامین و نوراپی‌نفرین، سطح هوشیاری یا تحریک‌پذیری عصبی را تغییر می‌دهند که ممکن است منجر به انقباضات ناخواسته عضلات فک شود. استفاده شبانه از این مواد نیز با اختلالات خواب همراه است که خود زمینه‌ساز دندان‌قروچه است.

۵. داروها

برخی داروهای تجویزی ممکن است دندان‌قروچه را به‌عنوان عارضه جانبی ایجاد کنند. این داروها معمولاً برای درمان اختلالات روان‌پزشکی یا عصبی تجویز می‌شوند، از جمله:⁸

داروهای ضدافسردگی
داروهای ضدتشنج
داروهای اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی (ADHD)

برخی از داروهای ضدافسردگی مانند SSRIها ممکن است باعث افزایش فعالیت عضلات فک در زمان خواب شوند. داروهای محرک مورد استفاده در ADHD نیز می‌توانند سطح تنش عضلانی را افزایش دهند و منجر به فشردن غیرارادی دندان‌ها شوند.

۶. شرایط پزشکی و سلامت

برخی بیماری‌ها و مشکلات سلامت ممکن است با براکسیسم مرتبط باشند، از جمله:⁹

آنسفالیت (التهاب مغز)
خون‌ریزی مغزی
آسیب تروماتیک مغز (TBI)
پارکینسون (بیماری عصبی با لرزش و اختلال حرکتی)¹⁰
سکته مغزی (انسداد یا خونریزی در مغز)
بیماری بازگشت اسید معده به مری (GERD)¹¹

اختلالات عصبی می‌توانند موجب اختلال در کنترل عضلات شوند و فعالیت غیرارادی مانند براکسیسم ایجاد کنند. همچنین، GERD شبانه ممکن است باعث تحریک دهان و فک شود که به‌صورت واکنش حفاظتی، فشردن دندان‌ها را در پی دارد.

علائم براکسیسم چیست؟

بیشتر افراد از داشتن براکسیسم آگاه نیستند، اما علائمی وجود دارد که می‌توانند نشان‌دهنده این مشکل باشند، از جمله:¹

ساییدن، فشردن یا به‌هم کوبیدن دندان‌ها
حرکات جلوبرنده فک
دندان‌های ساییده‌شده، ترک‌خورده یا آسیب‌دیده (قابل تشخیص در معاینه دندان‌پزشکی)
سردرد
درد فک، گردن یا شانه
حساسیت دندانی

ترکیب این علائم با سابقه خواب بی‌کیفیت یا استرس مزمن می‌تواند نشانه‌ای قوی از براکسیسم باشد. اگر این علائم نادیده گرفته شوند، ممکن است آسیب‌های برگشت‌ناپذیری به مینای دندان یا مفصل فک وارد گردد.

۶ علت دندان قروچه (بروکسیسم) و نحوه متوقف کردن آن rdiet.ir

Nikola Stojadinovic / Getty Images

تشخیص براکسیسم و علل زمینه‌ای آن چگونه انجام می‌شود؟

ارائه‌دهندگان خدمات سلامت می‌توانند براکسیسم را با ابزارهای مختلفی تشخیص دهند، از جمله:¹²

معاینه دندانی برای بررسی ساییدگی یا ترک دندان و آسیب‌های دیگر
بررسی سوابق پزشکی برای ارزیابی درد دندان یا فک، خستگی، آگاهی از دندان‌قروچه، داروهای مصرفی و شرایط عصبی
مطالعه خواب (پُلی‌سومنُوگرافی) برای بررسی براکسیسم و سایر نشانه‌های اختلالات خواب مرتبط با دندان‌قروچه

پزشک ممکن است سایر علل درد فک، گردن یا شانه مانند آرتریت، عفونت گوش، ضربه یا بیماری‌های عصبی را نیز رد کند. این روند تشخیصی جامع به پیشگیری از درمان‌های اشتباه و افزایش دقت کمک می‌کند.

براکسیسم چگونه درمان و مدیریت می‌شود؟

از آنجا که براکسیسم می‌تواند منجر به آسیب دندانی و استخوانی و همچنین درد شود، درمان آن اهمیت زیادی دارد. هنگام دندان‌قروچه ممکن است نیرویی معادل ۲۵۰ پوند به کار رود.¹

روش‌های مختلفی می‌توانند به توقف دندان‌قروچه یا کاهش آسیب‌های ناشی از آن کمک کنند، از جمله:¹

استفاده از محافظ دهانی یا اسپلینت در شب برای کاهش اثر سایش
بهبود بهداشت خواب (عادات و محیط مناسب برای خواب بهتر) برای رفع اختلالات خواب
دستگاه بازخورد زیستی (بیوفیدبک) که در صورت تشخیص انقباض عضلات فک، پالس الکتریکی کوچکی ارسال می‌کند¹³
تزریق بوتاکس (اُنابوتولینوم توکسین A) برای شل‌کردن عضلات فک¹⁴
استفاده از تکنیک‌های آرام‌سازی برای کاهش استرس و نگرانی
درمان بیماری‌های زمینه‌ای

انتخاب روش مناسب بسته به علت اصلی براکسیسم و شدت آن متفاوت است. در برخی موارد، ترکیب چند روش درمانی برای کنترل مؤثر این اختلال توصیه می‌شود.

نکات کلیدی

براکسیسم (دندان‌قروچه در شب یا روز) می‌تواند موجب آسیب به دندان‌ها و فک، سردرد و درد در شانه‌ها، گردن یا فک شود.

علل براکسیسم شامل عوامل روانی مانند استرس یا خشم، اختلالات خواب، مصرف مواد محرک یا سرکوب‌کننده و اختلالات عصبی هستند.

درمان براکسیسم می‌تواند شامل استفاده از محافظ دهانی، بهبود بهداشت خواب و اصلاح رفتارها باشد.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: