بایدها و نبایدهای مصرف استاتین‌ها

چند نکته مهم وجود دارد که باید درباره استاتین‌ها بدانید تا این داروها به شکلی ایمن و مؤثر عمل کنند.

این دسته از داروها با کاهش توانایی کبد در تولید کلسترول، سطح LDL یا همان کلسترول «بد» را تا ۶۰ درصد کاهش می‌دهند و این موضوع محافظت چشمگیری در برابر حمله قلبی و سکته مغزی فراهم می‌کند.

دکتر سابرینا اسلام، متخصص قلب و عروق و استاد دانشگاه تمپل در فیلادلفیا می‌گوید: «داروهایی مانند استاتین در کنترل سطح کلسترول بسیار مؤثر هستند، اما مهم است که آن‌ها را طبق تجویز مصرف کنید تا بیشترین فایده را به دست آورید و عوارض جانبی کاهش یابد.»

باید: پزشک خود را از سایر داروهایی که مصرف می‌کنید مطلع کنید

اطمینان حاصل کنید که پزشک از تمام داروهای نسخه‌ای، داروهای بدون نسخه، ویتامین‌ها و مکمل‌های گیاهی که مصرف می‌کنید مطلع باشد. بهتر است فهرستی همراه داشته باشید تا چیزی از قلم نیفتد.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

اگرچه استاتین‌ها در کل پروفایل ایمنی خوبی دارند، اما در صورت مصرف هم‌زمان با برخی داروها و مکمل‌ها ممکن است اثرات مضر ایجاد کنند. دکتر اسلام توضیح می‌دهد: «برخی داروها می‌توانند قدرت استاتین‌ها را افزایش دهند و برخی دیگر ممکن است اثربخشی آن‌ها را کاهش دهند.»

داروها و مکمل‌هایی که ممکن است با استاتین‌ها تداخل داشته باشند (اما محدود به این موارد نیستند): [1][2]

داروهای ریتم قلب مانند آمیودارون (Cordarone, Pacerone)
مکمل‌های گیاهی مانند: چپَرال، اسکال‌کپ چینی، کولتس‌فوت، کامفری، گلدن‌سیل، کاوا، انار، برنج مخمر قرمز و گل راعی
سایر داروهای کاهنده کلسترول مانند جمفیبروزیل (Lopid)
مهارکننده‌های پروتئاز برای HIV مانند ریتوناویر (Norvir)
برخی آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای ضدقارچ مانند کلاریترومایسین (Biaxin) و ایتراکونازول (Sporanox, Onmel)
برخی داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی مانند سیکلوسپورین خوراکی یا تزریقی (Neoral, Sandimmune)
ویتامین B3 (نیاسین)

بایدها و نبایدهای مصرف استاتین‌ها rdiet.ir

Adobe Stock

نباید: تغییرات سبک زندگی سالم را فراموش کنید

استاتین می‌تواند کلسترول را کاهش دهد و از حمله قلبی یا سکته محافظت کند، اما بیشترین فایده زمانی به دست می‌آید که دارو همراه با عادات سالم قلبی به کار رود. [3]

دکتر گوردون هاگینز، متخصص قلب در مرکز پزشکی تافتس بوستون، می‌گوید: «ترکیب رژیم غذایی، ورزش و دارویی مانند استاتین بیشترین محافظت در برابر بیماری قلبی و سکته را فراهم می‌کند.»

یک رژیم غذایی سالم برای قلب انتخاب کنید؛ رژیمی که سرشار از میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، مرغ، ماهی، آجیل و روغن‌های غیر‌استوایی (مانند روغن زیتون) باشد و مصرف چربی‌های اشباع و قندهای افزوده در آن کم باشد. فعالیت بدنی نیز اهمیت دارد؛ حداقل ۱۵۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط مانند پیاده‌روی تند، دوچرخه‌سواری یا شنا در هفته انجام دهید. [4]

باید: اگر دیابت یا پیش‌دیابت دارید، دقت بیشتری داشته باشید

استاتین‌ها ممکن است توانایی بدن در استفاده مؤثر از هورمون انسولین را کمی کاهش دهند و در نتیجه سطح قند خون را اندکی بالا ببرند. این امر می‌تواند خطر ابتلا به دیابت را افزایش دهد یا کنترل بیماری را در افراد دیابتی دشوارتر کند. [5]

با این حال، این موضوع دلیلی برای اجتناب از مصرف استاتین نیست. دکتر هاگینز تأکید می‌کند: «شواهد قاطع نشان می‌دهد که استاتین‌ها راهبرد مهمی برای کاهش خطر بالای بیماری قلبی و سکته در بیماران دیابتی و پیش‌دیابتی هستند.» در صورت نگرانی، حتماً با پزشک خود در میان بگذارید.

نباید: بیش از حد گریپ‌فروت مصرف کنید

این میوه محبوب صبحانه دارای آنزیم‌هایی است که تجزیه برخی استاتین‌ها را در بدن دشوارتر می‌کند و خطر دردهای عضلانی و اختلال عملکرد کبد را افزایش می‌دهد. [1] بنابراین اگر عادت دارید گریپ‌فروت یا آب آن را مصرف کنید، با پزشک خود درباره احتمال تداخل آن با دارویتان مشورت کنید.

در اغلب موارد، می‌توان راه‌حلی پیدا کرد. دکتر هاگینز می‌گوید: «بیمارانی که به آب گریپ‌فروت علاقه دارند می‌توانند نوعی استاتین دریافت کنند که کمتر تحت تأثیر گریپ‌فروت قرار می‌گیرد تا بتوانند این میوه سالم را به‌طور متعادل مصرف کنند. همچنین مصرف استاتین در شب و نوشیدن مقدار متوسط آب گریپ‌فروت در صبح می‌تواند خطر تداخل را کاهش دهد.»

باید: داروی خود را هر روز در ساعت مشخصی مصرف کنید

پایبندی به یک زمان‌بندی ثابت باعث می‌شود سطح مناسبی از دارو در بدن شما حفظ شود. زمان دقیق مصرف می‌تواند به نوع استاتین تجویزی و ترجیحات شخصی شما بستگی داشته باشد. برخی استاتین‌ها بهترین اثر را پیش از خواب دارند، در حالی‌که برخی دیگر باید همراه غذا مصرف شوند. [6]

پزشک می‌تواند به شما کمک کند زمان مناسب مصرف دارویتان را تعیین کنید. اگر فراموش‌کار هستید، مصرف دارو را به یک فعالیت روزانه مانند مسواک‌زدن یا صبحانه خوردن مرتبط کنید. تنظیم هشدار روی تلفن همراه نیز کمک‌کننده است.

نباید: بعد از فراموش کردن یک دوز، دوز دوبرابر مصرف کنید

هیچ‌گاه بدون مشورت با پزشک مصرف استاتین را قطع نکنید—even اگر سطح کلسترول شما طبیعی شده باشد. قطع ناگهانی می‌تواند باعث افزایش مجدد کلسترول شود و خطر حمله قلبی و سکته را بالا ببرد. [7]

دکتر اسلام می‌گوید: «هنگام در نظر گرفتن قطع درمان با استاتین باید درباره اثرات طولانی‌مدت بر سلامت عروقی و احتمال نیاز به درمان‌های جایگزین گفت‌وگو شود.»

اگر به‌طور تصادفی یک دوز را فراموش کردید، اگر کمتر از ۱۲ ساعت گذشته است، به محض یادآوری آن را مصرف کنید. اگر بیش از ۱۲ ساعت گذشته، از دوز فراموش‌شده صرف‌نظر کرده و دوز بعدی را طبق برنامه مصرف کنید. هرگز دو دوز را هم‌زمان مصرف نکنید، زیرا ممکن است عوارض جانبی خطرناک ایجاد کند. [8][9]

باید: درد عضلانی را جدی بگیرید

دردهای خفیف عضلانی از عوارض شایع استاتین‌ها هستند و معمولاً با گذر زمان کاهش می‌یابند. با این حال، اگر این دردها آزاردهنده‌اند یا فعالیت‌های روزانه شما را مختل می‌کنند، پزشک را مطلع کنید تا راهکارهای مدیریت آن بررسی شود.

دکتر اسلام می‌گوید: «مصرف استاتین پیش از خواب و نوشیدن آب کافی اغلب این عوارض را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، مصرف کوآنزیم Q10 همراه استاتین‌ها می‌تواند به کاهش علائم کمک کند.»

در موارد نادر، استاتین‌ها ممکن است باعث رابدومیولیز شوند؛ یک وضعیت جدی که در آن بافت عضلانی آسیب‌دیده تجزیه شده و وارد جریان خون می‌شود. نشانه‌های این بیماری شامل ضعف یا سفتی عضلات، درد شدید، ادرار قرمز‌رنگ یا کاهش حجم ادرار است. رابدومیولیز باید فوراً درمان شود، بنابراین در صورت بروز این علائم سریعاً به پزشک اطلاع دهید. [10]

نباید: بیش از حد الکل بنوشید

اگر تصمیم به نوشیدن دارید، رعایت اعتدال ضروری است. دکتر اسلام می‌گوید: «مصرف بیش از یک تا دو نوشیدنی برای مردان و بیش از یک نوشیدنی برای زنان به طور منظم می‌تواند عملکرد کبد را تحت تأثیر قرار دهد.» همچنین الکل می‌تواند اثربخشی استاتین را کاهش دهد یا خطر عوارضی مانند درد عضلانی را افزایش دهد. [11]

صرف‌نظر از میزان نوشیدن، مهم است که صادقانه با پزشک خود در این باره صحبت کنید. دکتر هاگینز می‌گوید: «تمام بیماران باید مصرف الکل خود را با پزشک در میان بگذارند، زیرا خطر بیماری کبدی و سایر مشکلات مرتبط با الکل وجود دارد. پزشکان برای افراد مصرف‌کننده استاتین آزمایش خون کبدی تجویز می‌کنند تا هرگونه بیماری کبدی احتمالی شناسایی شود.»

جمع‌بندی

استاتین‌ها با کاهش کلسترول LDL، محافظت قوی برای سلامت قلب ایجاد می‌کنند و زمانی بیشترین اثر را دارند که طبق دستور مصرف شوند.

پیش از شروع استاتین، فهرست کاملی از تمام داروها و مکمل‌های مصرفی خود را با پزشک در میان بگذارید تا از بروز تداخلات دارویی جلوگیری شود.

مصرف استاتین را با رژیم غذایی سالم برای قلب و ورزش منظم همراه کنید تا بیشترین حمایت از سلامت قلب حاصل شود.

همچنین هرگونه عارضه جانبی مانند دردهای عضلانی یا نوسان قند خون (در صورت دیابت) را پیگیری کرده و با پزشک خود در میان بگذارید.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: