اگر کلسترول خون، بهویژه کلسترول بد یا LDL، بالا باشد، اصلاح رژیم غذایی یکی از اقدامات مهم برای بهبود وضعیت قلب و عروق است. در میان گزینههای مختلف صبحانه، بلغور جو دوسر به دلیل داشتن نوعی فیبر محلول به نام بتاگلوکان میتواند انتخاب مناسبی باشد.
البته اثر یک ماده غذایی بهتنهایی تعیینکننده نیست. نوع چربیهای مصرفی، میزان فیبر کل رژیم، وزن بدن، فعالیت بدنی و سایر عادات غذایی نیز در کنترل کلسترول نقش دارند.
چرا جو دوسر برای کاهش کلسترول مفید است؟
مهمترین ویژگی جو دوسر در این زمینه، وجود فیبر محلول، بهخصوص بتاگلوکان، است. این نوع فیبر در دستگاه گوارش حالت ژلهای ایجاد میکند و میتواند به کاهش جذب کلسترول و افزایش دفع آن از بدن کمک کند.
بتاگلوکان موجود در جو دوسر با کاهش کلسترول LDL ارتباط دارد؛ به همین دلیل، اضافه کردن جو دوسر به یک رژیم غذایی مناسب برای قلب میتواند بخشی از یک الگوی غذایی کاهشدهنده کلسترول باشد.
یک وعده جو دوسر پخته، حدود یک فنجان، طبق متن منبع حدود چهار گرم فیبر محلول فراهم میکند.
البته برای کاهش کلسترول، فقط مقدار فیبر یک وعده صبحانه اهمیت ندارد و دریافت فیبر کافی از سایر وعدههای غذایی نیز باید در نظر گرفته شود.

چه چیزهایی به جو دوسر اضافه کنیم؟
جو دوسر را میتوان با مواد غذایی مختلفی ترکیب کرد تا هم ارزش غذایی صبحانه بیشتر شود و هم طعم آن بهتر باشد.
میوههای تازه
توتها، موز و سیب میتوانند گزینههای مناسبی باشند. این میوهها علاوه بر ویتامینها و ترکیبات آنتیاکسیدانی، مقداری فیبر نیز به وعده صبحانه اضافه میکنند.
برای تنوع بیشتر میتوان از انواع توت تازه یا میوههای در دسترس فصل استفاده کرد.
مغزها و دانهها
بادام، گردو و دانه چیا منابعی از چربیهای غیراشباع، پروتئین و اسیدهای چرب امگا سه هستند و میتوانند ارزش تغذیهای این صبحانه را افزایش دهند.
در میان این مواد، گردو و دانه چیا از منابع گیاهی قابل توجه اسیدهای چرب امگا سه به شمار میروند.
دارچین و مقدار کمی عسل
اگر طعم ساده جو دوسر را دوست ندارید، میتوانید از دارچین و مقدار کمی عسل برای ایجاد شیرینی استفاده کنید.
با این حال، عسل همچنان یک منبع قند محسوب میشود و استفاده زیاد از آن مزیت خاصی برای کنترل کلسترول ایجاد نمیکند. بنابراین مقدار آن بهتر است محدود باشد.
چه موادی را بهتر است به جو دوسر اضافه نکنیم؟
اگر هدف شما کنترل کلسترول و بهبود کیفیت رژیم غذایی است، نوع تاپینگ اهمیت زیادی دارد. یک کاسه جو دوسر سالم میتواند با اضافه کردن مقدار زیادی شکر، شربت شیرین یا مواد پرچرب به یک وعده کمکیفیتتر تبدیل شود.
شکر و شربتهای شیرین
مصرف زیاد شکر و شربتهای شیرین میتواند دریافت انرژی را افزایش دهد و به افزایش وزن و بالا رفتن قند خون کمک کند؛ عواملی که میتوانند کنترل متابولیک و وضعیت چربی خون را تحت تأثیر قرار دهند.
میوه خشک حاوی شکر افزوده
میوه خشک در مقدار مناسب میتواند بخشی از یک رژیم غذایی سالم باشد، اما هنگام خرید باید به وجود شکر افزوده توجه کرد. انواعی که شکر یا شیرینکننده به آنها اضافه شده، انتخاب مناسبی برای مصرف روزانه نیستند.
شکلات و آبنبات
اضافه کردن شکلات چیپسی، آبنبات و مواد مشابه میتواند مقدار قند و چربی اشباع صبحانه را افزایش دهد و ارزش تغذیهای آن را کاهش دهد.
یک صبحانه مناسب برای کاهش کلسترول چه شکلی است؟
یک ترکیب ساده میتواند شامل جو دوسر پخته، میوه تازه و مقدار مناسبی مغز یا دانه باشد.
برای مثال، میتوان جو دوسر را با سیب یا انواع توت، مقداری گردو یا دانه چیا و کمی دارچین ترکیب کرد. اگر نیاز به شیرینی بیشتری دارید، مقدار کمی عسل میتواند استفاده شود.
نکته مهم این است که هدف، ایجاد یک صبحانه جادویی برای کاهش کلسترول نیست؛ بلکه ساختن وعدهای است که فیبر کافی داشته باشد و در عین حال مقدار زیادی قند افزوده و چربی اشباع وارد رژیم نکند.
کاهش کلسترول فقط به صبحانه مربوط نمیشود
اگر کلسترول خون بالا است، تغییر یک وعده غذایی بهتنهایی کافی نیست. بهتر است در طول روز نیز الگوی غذایی قلبدوست دنبال شود.
مصرف بیشتر سبزیجات، حبوبات، غلات کامل، ماهی و سایر منابع پروتئینی مناسب و استفاده از چربیهای غیراشباع مانند روغن زیتون و آووکادو میتواند بخشی از این الگو باشد.
در مقابل، بهتر است مصرف غذاهای سرشار از چربی اشباع، چربی ترانس، سدیم و قند افزوده محدود شود و منابع غذایی پرفیبر جایگاه بیشتری در رژیم داشته باشند.
فعالیت بدنی منظم و حفظ وزن مناسب نیز میتواند به بهبود وضعیت سلامت قلب و کنترل عوامل خطر مرتبط با چربی خون کمک کند.
اگر کلسترول بالا دارید، آزمایش را فراموش نکنید
تغذیه سالم اهمیت زیادی دارد، اما تشخیص و پیگیری کلسترول بالا فقط بر اساس رژیم غذایی انجام نمیشود.
طبق متن منبع، بیشتر بزرگسالان معمولاً باید کلسترول خود را هر چهار تا شش سال بررسی کنند. افرادی که دیابت یا بیماری قلبی دارند ممکن است به بررسیهای منظمتری نیاز داشته باشند.
همچنین اگر سابقه خانوادگی کلسترول بالا وجود دارد، بهتر است درباره فاصله مناسب آزمایشها با پزشک مشورت شود.
پرسشهای متداول
آیا خوردن جو دوسر کلسترول را پایین میآورد؟
جو دوسر حاوی فیبر محلول و بهویژه بتاگلوکان است که میتواند به کاهش کلسترول LDL کمک کند. با این حال، میزان تأثیر آن به کل رژیم غذایی و شرایط فرد نیز بستگی دارد.
بهترین میوه برای اضافه کردن به جو دوسر چیست؟
توتها، سیب و موز از گزینههای پیشنهادی هستند. انتخاب میوه را میتوان بر اساس ذائقه و شرایط غذایی فرد تغییر داد.
آیا عسل برای افراد دارای کلسترول بالا مناسب است؟
مقدار کمی عسل میتواند برای طعمدهی استفاده شود، اما عسل حاوی قند است و مصرف زیاد آن توصیه نمیشود. برای کاهش کلسترول، بهتر است صبحانه به مقدار زیادی شیرین نشود.
آیا مغزها برای کاهش کلسترول مفید هستند؟
مغزهایی مانند بادام و گردو حاوی چربیهای غیراشباع و سایر مواد مغذی هستند و میتوانند در یک رژیم غذایی مناسب برای سلامت قلب جای داشته باشند. البته مقدار مصرف نیز اهمیت دارد.
آیا فقط با خوردن جو دوسر میتوان کلسترول را کنترل کرد؟
خیر. جو دوسر میتواند بخشی از یک رژیم غذایی مناسب باشد، اما کنترل کلسترول به مجموعهای از عوامل غذایی و سبک زندگی وابسته است. کاهش چربیهای اشباع و ترانس، افزایش دریافت فیبر، فعالیت بدنی، حفظ وزن مناسب و سایر تغییرات سبک زندگی نیز اهمیت دارند.
جمعبندی
جو دوسر به دلیل داشتن فیبر محلول، بهویژه بتاگلوکان، یکی از گزینههای مناسب برای قرار گرفتن در یک رژیم غذایی با هدف کاهش LDL است. اضافه کردن میوه تازه، مغزها یا دانههایی مانند چیا میتواند ارزش غذایی این صبحانه را بیشتر کند.
در مقابل، مصرف زیاد شکر، شربتهای شیرین، میوههای خشک حاوی شکر افزوده و مواد شیرین مانند شکلات و آبنبات میتواند کیفیت این وعده را کاهش دهد.
در نهایت، برای کنترل کلسترول نباید به دنبال یک غذای معجزهآسا بود. آنچه اهمیت بیشتری دارد، الگوی غذایی کلی و پایدار همراه با فعالیت بدنی و سایر عادات سالم است.
- Centers for Disease Control and Prevention. About cholesterol.
- Joyce SA, Kamil A, Fleige L, Gahan CGM. The cholesterol-lowering effect of oats and oat beta glucan: modes of action and potential role of bile acids and the microbiome. Front Nutr. 2019;6:171. doi:10.3389/fnut.2019.00171
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Preventing High Cholesterol.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Testing for cholesterol.
- https://www.verywellhealth.com/breakfast-for-low-cholesterol-12094602
