بولیمیای غیرپاکسازی یکی از انواع اختلال خوردن موسوم به بولیمیا نروزا است که شامل دورههایی از پرخوری بهدنبال رفتارهای جبرانی مانند ورزش بیشازحد میشود.
این اختلال روانی اغلب با تغییراتی در مسیرهای مغزی مرتبط با تنظیم اشتها و پاداش چشایی همراه است و میتواند منجر به اختلالات گستردهای در سلامت جسمی و روانی فرد شود.
رفتارهای جبرانی
بولیمیا نروزا یک اختلال خوردن است که با دورههایی از پرخوری مشخص میشود؛ در این دورهها فرد مقدار زیادی غذا را در زمان کوتاهی، معمولاً در حدود دو ساعت، مصرف میکند و سپس به انجام رفتارهای جبرانی میپردازد.
در نوع غیرپاکسازی این اختلال، این رفتارهای جبرانی ممکن است شامل مواردی غیر از استفراغ عمدی باشند، که معمولاً شامل ورزش افراطی یا کنترل شدید غذا هستند.
رفتارهای جبرانی مرتبط با بولیمیای غیرپاکسازی
رفتارهای جبرانی در بولیمیای غیرپاکسازی میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- روزهداری یا حذف کامل وعدههای غذایی
- ورزش افراطی یا اجبار به فعالیت بدنی شدید
- رژیمهای غذایی بسیار سختگیرانه یا محدود به برخی مواد غذایی
- جویدن و بیرون انداختن غذا بدون بلع آن
- استفاده از داروهای محرک یا داروهای کاهشدهنده اشتها
شدت این رفتارها و دفعات وقوع آنها بسته به شدت اختلال متفاوت است[منبع معتبر].

علائم بولیمیای غیرپاکسازی
افرادی که به بولیمیای غیرپاکسازی مبتلا هستند معمولاً علائمی مشابه نوع پاکسازی بولیمیا دارند که شامل ویژگیهای روانی و رفتاری خاصی است.
این اختلال با تمرکز افراطی روی وزن، تصویر بدنی، و احساس گناه پس از غذا خوردن همراه بوده و اغلب به انزوا و اختلالات گوارشی منتهی میشود.
علائم رایج بولیمیای غیرپاکسازی عبارتند از:
- ترس از افزایش وزن
- ابراز مکرر احساس “چاق بودن”
- مقایسه مداوم ظاهر خود با دیگران
- اشتغال ذهنی با وزن و تصویر بدن
- عزتنفس پایین و تصویر منفی از خود
- استفاده از مکملها یا داروهای بدون نسخه برای کاهش وزن
- امتناع از غذا خوردن در جمع
- یبوست و اختلالات گوارشی
- کنارهگیری از فعالیتهای اجتماعی معمول
عوارض بولیمیای غیرپاکسازی
مانند سایر انواع اختلالات خوردن، بولیمیای غیرپاکسازی نیز میتواند اثرات منفی چشمگیری بر سلامت جسمانی داشته باشد.
کمبود دریافت کالری یا مواد مغذی ضروری موجب اختلال عملکرد طبیعی اندامها شده و در درازمدت به آسیبهای شدید جسمی منجر میشود.
برخی از عوارض این نوع بولیمیا شامل موارد زیر است:
- نارسایی کلیه
- مشکلات قلبی
- یبوست یا سایر اختلالات گوارشی
- کمآبی بدن
- کمبودهای تغذیهای
- عدم تعادل الکترولیتها یا مواد شیمیایی بدن
- اضطراب
- افسردگی
- اختلال مصرف مواد
- قطع قاعدگی در افرادی که قاعدگی دارند
درمان بولیمیای غیرپاکسازی
درمان بولیمیای غیرپاکسازی شباهت زیادی به درمان نوع پاکسازی دارد و معمولاً ترکیبی از خدمات رواندرمانی و مشاوره تغذیهای است.
این درمانها با هدف بازسازی عادات غذایی، اصلاح افکار مخرب، و کاهش رفتارهای جبرانی طراحی میشوند تا سلامت جسمی و روانی فرد بهبود یابد.
مؤلفههای اصلی درمان عبارتند از:
- دارو: فلوکستین (Prozac) یک داروی ضدافسردگی است که توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای درمان بولیمیا تأیید شده است.
- رواندرمانی: گفتوگو درمانی، چه بهصورت فردی یا گروهی، میتواند در شناسایی و اصلاح افکار ناسالم و رفتارهای مضر نقش مؤثری ایفا کند.
- مشاوره تغذیهای: همکاری با متخصص تغذیه برای تنظیم برنامه غذایی سالم و ایجاد عادات غذایی پایدار توصیه میشود.
- درمان عوارض: برخی افراد نیاز به درمانهای خاصی برای رفع کمبودهای تغذیهای یا مشکلات قلبی و کلیوی دارند.
چگونه کمک دریافت کنیم
اگر شما یا یکی از اطرافیانتان ممکن است به بولیمیای غیرپاکسازی مبتلا باشید، بهترین اقدام، مشورت با یک متخصص سلامت روان است.
تشخیص زودهنگام و دریافت درمان مناسب میتواند از پیشرفت عوارض و اختلالات جدی جسمی جلوگیری کند و کیفیت زندگی را ارتقاء دهد.
راههای دسترسی به کمک شامل موارد زیر است:
- گفتوگو با پزشک، روانشناس یا مشاور تغذیه
- تماس با National Alliance for Eating Disorders که دارای خط تلفنی روزانه با رواندرمانگران مجرب و جستوجوی آنلاین برای گزینههای درمانی است
- برای پشتیبانی عمومی در زمینه سلامت روان در هر زمان، تماس با SAMHSA به شماره 1-800-662-4357 (TTY: 1-800-487-4889)
سؤالات پرتکرار
آیا ممکن است فردی بولیمیا داشته باشد بدون اینکه پاکسازی کند؟
بله، امکان دارد فردی به بولیمیا مبتلا باشد بدون اینکه رفتارهای پاکسازی مانند استفراغ عمدی داشته باشد.
بولیمیای غیرپاکسازی شامل پرخوری و سپس انجام رفتارهایی نظیر ورزش شدید یا محدودیت غذایی بهجای پاکسازی است.
انواع مختلف بولیمیا کداماند؟
بولیمیا نروزا به دو نوع پاکسازی و غیرپاکسازی تقسیم میشود.
هر دو نوع شامل دورههایی از پرخوری و سپس رفتارهای جبرانی هستند، اما تفاوت در نوع رفتارهای جبرانی است؛ در نوع پاکسازی، از روشهایی مانند استفراغ یا مصرف ملین استفاده میشود، در حالی که در نوع غیرپاکسازی، رفتارهایی مانند روزهداری یا ورزش شدید رایج است.
تفاوت بولیمیای پاکسازی و غیرپاکسازی در چیست؟
بولیمیای پاکسازی به دورههایی از پرخوری همراه با رفتارهایی مثل استفراغ عمدی یا استفاده از ملین اطلاق میشود.
اما بولیمیای غیرپاکسازی به رفتارهای جبرانی دیگری مانند ورزش افراطی یا رژیمهای شدید بدون استفاده از روشهای پاکسازی اشاره دارد.
جمعبندی
بولیمیای غیرپاکسازی یکی از انواع اختلال خوردن بولیمیا نروزا است که شامل پرخوری و بهدنبال آن انجام رفتارهای جبرانی بهجز پاکسازی میشود.
این رفتارها ممکن است شامل روزهداری، ورزش شدید یا رژیمهای غذایی سختگیرانه باشند که در صورت تداوم، پیامدهای جدی جسمی و روانی در پی دارند.
درمان این اختلال شامل ترکیبی از رواندرمانی، دارو، و مشاوره تغذیه است که به بهبود افکار، رفتارها، و وضعیت سلامت فرد کمک میکند.
اگر نگران خود یا فردی از اطرافیانتان هستید، دریافت کمک از متخصصان میتواند اولین گام مهم در مسیر بهبودی باشد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
Bulimia nervosa. (n.d.).
https://www.nationaleatingdisorders.org/bulimia-nervosa/
Bulimia nervosa. (2025).
https://womenshealth.gov/mental-health/mental-health-conditions/eating-disorders/bulimia-nervosa
Jain A, et al. (2023). Bulimia nervosa.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562178/
Negi S, et al. (2023). Compensatory eating disorder and full threshold DSM eating disorders: A comparison of eating-disorder-related psychiatric impairment and symptomatology.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S147101532300123X
Wilkinson ML, et al. (2025). The relationship between non-purging compensatory behaviors, clinical severity, and treatment outcomes in adults with binge-spectrum eating disorders.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10922548/
