زنان مبتلا به دیابت با چالشهای منحصربهفردی روبهرو هستند که مردان با آن مواجه نیستند. بسیاری از این چالشها بهطور مستقیم با چرخه قاعدگی، نوسانات هورمونی و سلامت واژینال آنها مرتبط است و همین امر مدیریت دیابت را برای زنان پیچیدهتر میکند. به دلیل این تفاوتها، زنان ممکن است با خطر نسبی بالاتر ابتلا به عوارض قلبیعروقی ناشی از دیابت مواجه شوند، کیفیت زندگی آنها بهطور چشمگیری کاهش یابد و همچنین احتمال تجربه افسردگی در آنها بیشتر باشد.[1][2][3]
جنیفر اسمیت، متخصص آموزش دیابت از خدمات دیابت یکپارچه در ویسکانسین، میگوید:
«باور کردن اینکه دیابت میتواند تاثیرات متفاوتی بر زنان نسبت به مردان داشته باشد، سخت است. اما ما زنان هر روز با مجموعهای کاملاً متفاوت از عوامل مواجه هستیم که مردان چنین تجربهای ندارند. زنان به حمایت و آموزش بیشتری برای مدیریت این عوامل نیاز دارند.»
دیابت و چرخه قاعدگی
سطح هورمونها در نوجوانان و زنان بالغ پیش از یائسگی همیشه در حال تغییر است. در مقایسه با بدن مردان که سطح هورمونهای آن بهطور نسبی ثابت و یکنواخت است، چرخه قاعدگی زنان باعث میشود حساسیت به انسولین بهطور مداوم تغییر کند.[4]
اسمیت توضیح میدهد:
«سطح هورمونهای بدن شما هر روز در حال تغییر است، حتی در هفتههایی که پریود نیستید. بدن شما همیشه در حال آمادهسازی برای احتمال بارداری است.»
هورمونهای درگیر در چرخه قاعدگی شامل پروژسترون، استروژن، هورمون لوتئینهکننده (LH) و هورمون محرک فولیکول (FSH) هستند. اسمیت میگوید این تغییرات مداوم هورمونی میتوانند بر زنان مبتلا به دیابت نوع ۱ یا نوع ۲ تأثیر بگذارند، اما این اثر در زنان مبتلا به دیابت نوع ۱ بسیار برجستهتر است.[5]
برخی از زنان مبتلا به دیابت نوع ۱ ممکن است در نیمه دوم چرخه قاعدگی (پس از تخمکگذاری) کاهش حساسیت به انسولین و افزایش قند خون را تجربه کنند که احتمالاً به دلیل افزایش سطح پروژسترون است، اگرچه تحقیقات بیشتری در این زمینه لازم است.
همچنین ممکن است در سایر مراحل چرخه قاعدگی، افزایش یا کاهش حساسیت به انسولین را تجربه کنید. اسمیت میگوید:
«تعیین دقیق اینکه چرخه قاعدگی شما چگونه بر قند خونتان تأثیر میگذارد، میتواند بسیار گیجکننده باشد. برای مثال، برخی زنان در روز تخمکگذاری شاهد تغییرات چشمگیری هستند و برخی دیگر نه. بعضی افراد دو روز قبل از شروع پریود دچار مقاومت به انسولین میشوند، سپس در دو روز اول پریود، حساسیت شدیدی به انسولین دارند. این نوسانات هورمونی و نیازهای انسولینی میتواند از فردی به فرد دیگر کمی متفاوت باشد.»
Javier Díez/Stocksy
دیابت و بارداری
دیابت میتواند بارداری را پیچیده کند.
اسمیت میگوید:
«چه دیابت نوع ۱، چه دیابت نوع ۲ یا پیشدیابت داشته باشید، تصمیم به بارداری مسئولیت بسیار بزرگی به همراه دارد. اما امروزه بسیاری از زنان تجربه بارداریهای موفقی دارند. دیابت بهتنهایی نباید مانع برنامهریزی برای بارداری شود.»
اگر باردار هستید یا قصد باردار شدن دارید، پزشک شما توصیه خواهد کرد که سطح کنترل قند خون شما سختگیرانهتر از حالت عادی باشد تا هم از خودتان و هم از نوزادتان محافظت شود.
توصیههای استاندارد شامل حفظ سطح قند خون بین ۷۰ تا ۱۴۰ میلیگرم در دسیلیتر و رسیدن به A1C کمتر از ۶.۵ درصد است، البته به شرطی که این هدف بدون وقوع مکرر هیپوگلیسمی (افت قند خون) حاصل شود.[6]
اسمیت اضافه میکند:
«هرچه بتوانید پیش از بارداری با همکاری تیم درمانی خود مدیریت دیابتتان را بهبود دهید، خطر عوارض و طیف گستردهای از نقایص مادرزادی را کاهش خواهید داد.»[7]
در اوایل بارداری، بالا بودن مداوم سطح قند خون میتواند خطر سقط جنین و نقایص مادرزادی مرتبط با اندامها را افزایش دهد. زنانی که A1C آنها بالاتر از ۸ درصد یا میانگین قند خون آنها بالای ۱۸۰ میلیگرم در دسیلیتر است، بیشترین خطر ابتلا به این عوارض را دارند.[8]
اسمیت میگوید:
«همه بارداریها برنامهریزیشده نیستند، اما اگر امکان برنامهریزی دارید، سعی کنید یک تیم درمانی قوی پیدا کنید تا در طول بارداری شما را پشتیبانی کند. شما به حمایت هفتگی و مداوم نیاز خواهید داشت.»
دیابت و سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)
سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) در زنان مبتلا به دیابت بسیار شایع است و یک چالش دیگر به مدیریت دیابت اضافه میکند.
کارولین توماسون، متخصص آموزش و مراقبت از دیابت در ویرجینیا، توضیح میدهد:
«هر دو مشکل PCOS و دیابت نوع ۲ ریشه در مقاومت به انسولین دارند و از نظر متابولیکی به هم مرتبط هستند.»
به همین دلیل، زنان مبتلا به PCOS بهطور قابل توجهی در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ قرار دارند. همچنین اگر یک زن در کنترل قند خون و سطح انسولین خود مشکل داشته باشد، این امر میتواند علائم PCOS مانند خونریزیهای نامنظم قاعدگی، آکنه و افزایش وزن را تشدید کند.[9]
برخی از زنان مبتلا به PCOS با مصرف داروهای دیابت مانند متفورمین یا داروهای آگونیست GLP-1 مانند سماگلوتاید، بهبود در حساسیت به انسولین، کاهش وزن و بهبود متابولیسم کلی گلوکز را تجربه میکنند.[10][11]
توماسون تأکید میکند:
«سبک زندگی نقش بزرگی در مدیریت PCOS دارد. دریافت فیبر کافی، پروتئین بدون چربی و کربوهیدراتهای کمگلیسمی اهمیت زیادی دارد. ورزش منظم نیز یکی از قدرتمندترین راهها برای مقابله با مقاومت به انسولین در دیابت نوع ۲ یا PCOS است، زیرا به عضلات کمک میکند گلوکز بیشتری را جذب کنند.»
او همچنین توصیه میکند که زنان مبتلا به PCOS درباره گزینههای دارویی خود با تیم درمانیشان صحبت کرده و یک سبک زندگی سالم را در اولویت قرار دهند.
دیابت و یائسگی
یائسگی میتواند چالشها و عوارض جدیدی برای زنان مبتلا به دیابت ایجاد کند.
توماسون توضیح میدهد:
«پریمنوپاز و در نهایت یائسگی باعث کاهش طبیعی استروژن میشود که این امر مقاومت به انسولین را افزایش داده و مدیریت دیابت را دشوارتر میکند.»[12]
او اضافه میکند: «یک بخش مهم از این مرحله برای هر زن مبتلا به دیابت، به عادات سبک زندگی او برمیگردد.»
افزایش وزن در دوران یائسگی بسیار شایع است و بهویژه افزایش وزن در اطراف شکم خطر ابتلا به بیماریهای قلبیعروقی را بالا میبرد.[13]
تغییرات ترکیب بدن در این دوره ممکن است با افزایش نرخ اختلال افسردگی اساسی در زنان مبتلا به دیابت نسبت به مردان مبتلا به دیابت مرتبط باشد.[3]
زنان مبتلا به دیابت همچنین بیشتر در معرض تجربه یائسگی زودرس هستند که این موضوع باعث میشود زودتر با عوارض یائسگی مانند افزایش وزن و پوکی استخوان مواجه شوند.[14]
توماسون میگوید:
«اهداف قند خون و دوزهای انسولین شما ممکن است نیاز به بازبینی داشته باشد، زیرا متابولیسم شما در طول پریمنوپاز تغییر میکند. فراتر از کنترل قند خون، بیشترین تأثیری که میتوانید بر کیفیت زندگی خود داشته باشید، از طریق اتخاذ و حفظ یک سبک زندگی سالم حاصل میشود.»
او اضافه میکند:
«هرچه بتوانید بر انجام ورزش منظم (از جمله تمرینات مقاومتی)، مدیریت سطح استرس و مصرف یک رژیم غذایی غنی از فیبر تمرکز کنید، بهتر میتوانید تغییرات متابولیکی ناشی از یائسگی را کنترل کنید.»
دیابت و سلامت واژینال
افزایش سطح قند خون میتواند مجموعهای از عوامل را فعال کند که بهطور مستقیم بر سلامت واژینال زنان مبتلا به دیابت تأثیر میگذارد.
توماسون توضیح میدهد:
«بالا بودن مداوم قند خون میتواند رشد بیشازحد باکتریها و قارچها را افزایش دهد و منجر به عفونتهای مکرر ادراری و عفونتهای قارچی شود. قند اضافی موجود در ادرار، منبع تغذیهای برای رشد این باکتریها و قارچهای ناخواسته است.»[15]
خوشبختانه با بهبود سطح کلی قند خون و همکاری با تیم درمانی، میتوانید از بروز این عفونتها جلوگیری کنید.
او اضافه میکند:
«قند خون بالا میتواند به اعصاب سراسر بدن، از جمله ناحیه تناسلی آسیب برساند. این آسیب میتواند باعث کاهش جریان خون، کاهش حس و خشکی واژینال شود.»[16]
خشکی واژینال ممکن است ناشی از چندین عامل مرتبط با قند خون بالا باشد. کمآبی بدن معمولاً علت فوری آن است، اما در بلندمدت، آسیب به اعصاب و رگهای خونی که تولید روانکننده طبیعی واژن را پشتیبانی میکنند، عامل اصلی محسوب میشود.[17]
توماسون همچنین به ارتباط بین قند خون مزمن بالا و اختلال عملکرد جنسی زنان اشاره میکند:
«هایپرگلیسمی میتواند سطح هورمونهای شما را تغییر دهد و به راحتی بر میل جنسی و سلامت جنسی کلی شما تأثیر بگذارد.»[18]
نتیجهگیری
- در مقایسه با مردان، زنان مبتلا به دیابت با چالشهای خاصی در سلامت و کیفیت زندگی خود مواجه هستند که بسیاری از آنها با سلامت واژینال، چرخه قاعدگی و نوسانات مداوم هورمونی مرتبط است.
- کنترل قند خون در برخی مراحل چرخه قاعدگی دشوار است و بالا بودن مزمن قند خون میتواند منجر به عفونتهای واژینال، خشکی واژن و اختلال عملکرد جنسی شود.
- زنان مبتلا به دیابت بیشتر از زنان بدون دیابت احتمال تجربه PCOS، عوارض بارداری و یائسگی زودرس را دارند.
- یک رژیم غذایی متعادل، سبک زندگی فعال و مدیریت استرس میتواند نقش بزرگی در بهبود کیفیت زندگی زنان مبتلا به دیابت و کاهش عوارض مرتبط با آن ایفا کند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Kautzky-Willer A et al. Sex Differences in Type 2 Diabetes. Diabetologia. March 10, 2023.
- Castellano-Guerrero AM et al. Gender Differences in Quality of Life in Adults with Long-Standing Type 1 Diabetes Mellitus. Diabetology & Metabolic Syndrome. July 17, 2020.
- Deischinger C et al. Diabetes Mellitus Is Associated With a Higher Risk for Major Depressive Disorder in Women Than in Men. BMJ Open Diabetes Research & Care. September 24, 2020.
- MacGregor KA et al. Relationship Between Insulin Sensitivity and Menstrual Cycle Is Modified by BMI, Fitness, and Physical Activity in NHANES. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism. June 10, 2021.
- Gamarra E et al. Menstrual Cycle, Glucose Control and Insulin Sensitivity in Type 1 Diabetes: A Systematic Review. Journal of Personalized Medicine. February 20, 2023.
- Management of Diabetes in Pregnancy: Standards of Care in Diabetes — 2024. Diabetes Care. December 11, 2023.
- Marchincin SL et al. Risk of Birth Defects by Pregestational Type 1 or Type 2 Diabetes: National Birth Defects Prevention Study, 1997–2011. Birth Defects Research. January 1, 2024.
- Durnwald C. Patient Education: Care During Pregnancy for Patients With Type 1 or 2 Diabetes (Beyond the Basics). Up-to-Date. January 31, 2025.
- Diabetes and Polycystic Ovary Syndrome (PCOS). Centers for Disease Control and Prevention. May 15, 2024.
- Attia GM et al. Role of Metformin in Polycystic Ovary Syndrome (PCOS)-Related Infertility. Cureus. August 31, 2023.
- Carmina E et al. Semaglutide Treatment of Excessive Body Weight in Obese PCOS Patients Unresponsive to Lifestyle Programs. Journal of Clinical Medicine. September 12, 2023.
- Mohile AA et al. Unraveling the Link: A Comprehensive Literature Review of Type 2 Diabetes and Menopause Onset. Cureus. December 18, 2023.
- Kodoth V et al. Adverse Changes in Body Composition During the Menopausal Transition and Relation to Cardiovascular Risk: A Contemporary Review. Women's Health Reports. June 13, 2022.
- Diabetes and Early Menopause. American Diabetes Association.
- O’Laughlin DJ et al. Diabetes and Vulvovaginal Conditions. Clinical Diabetes. March 27, 2023.
- Diabetes and Women. Centers for Disease Control and Prevention. May 15, 2024.
- Sex and Diabetes. American Diabetes Association.
- Navriya SC et al. Sexual Dysfunction in Female Patients with Diabetes. Endotext. March 7, 2025.
- https://www.everydayhealth.com/diabetes/how-diabetes-affects-women-differently/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
