آمینواسیدها اجزای سازنده پروتئینها هستند و برای عملکردهای اساسی بدن، از جمله رشد، هضم و ترمیم بافتها، ضروریاند. این ترکیبات از طریق رژیم غذایی دریافت میشوند و بدن قادر است ۱۱ آمینواسید را بهطور طبیعی بسازد، در حالی که ۹ آمینواسید دیگر که به «آمینواسیدهای ضروری» معروفاند، باید از منابع پروتئینی مانند گوشت، تخممرغ و لبنیات تأمین شوند.
مکملهای آمینواسید نیز در میان افرادی که قصد افزایش قدرت و بهبود عملکرد ورزشی خود را دارند، محبوبیت یافتهاند. با این حال، پژوهشهای کمی در مورد تأثیر مستقیم این مکملها بر افزایش قدرت عضلانی انجام شده است. مطالعات نشان میدهند که مصرف آمینواسیدها ممکن است چند اثر بالقوه بر توان بدنی و عملکرد ورزشی داشته باشد.

تحریک رشد عضلات
شواهد نشان میدهد که مصرف مکملهای آمینواسید بهتنهایی نمیتواند باعث افزایش قابلتوجه حجم عضلات شود. اگر فردی از طریق رژیم غذایی خود میزان پروتئین لازم روزانه را تأمین کند، عملاً تمام آمینواسیدهای مورد نیاز برای رشد عضلات دریافت میشوند و افزودن مکمل بهطور معمول فایده اضافی ندارد. با این حال، در افرادی که تمرینات شدید و منظم انجام میدهند، مصرف آمینواسیدهای شاخهدار شامل لوسین، ایزولوسین و والین حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه پس از تمرین مقاومت، میتواند بهطور موقت سنتز پروتئین عضلانی را تحریک کند. این فرآیند از طریق فعال شدن مسیر mTORC1 اتفاق میافتد که نقش مهمی در رشد و ترمیم عضلات دارد.
کاهش خستگی در تمرینات طولانی و سنگین
اگرچه شواهد قطعی نیست، برخی مطالعات نشان میدهند که مصرف مکملهای آمینواسید، بهویژه آمینواسیدهای شاخهدار، میتواند خستگی را در طول تمرینات طولانی یا شدید کاهش دهد. در یک مطالعه کوچک، ترکیب تمرین متوسط با مصرف مکملهای آمینواسید شاخهدار به مدت هشت هفته، به بهبود قدرت، تحرک و استقامت در بزرگسالان کمک کرده است.
کاهش درد و سوزش عضلات پس از ورزش
هنگام ورزش، بافت عضلانی دچار میکروپارگیهایی میشود که به رشد عضله کمک میکنند. شواهد نشان میدهند که مصرف آمینواسیدهای شاخهدار میتواند درد عضلانی ناشی از این میکروپارگیها را کاهش دهد، که این امر برای مبتدیان و ورزشکارانی که تمرینات شدید انجام میدهند، بسیار مفید است. همچنین برخی مطالعات حیوانی نشان میدهند که گلوتامین، پرکاربردترین آمینواسید بدن، ممکن است به کاهش درد عضلانی کمک کند.
نکات مهم قبل از مصرف مکملهای آمینواسید
پیش از شروع مصرف هر نوع مکمل، مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه ضروری است. برای افرادی که از طریق رژیم غذایی میزان پروتئین کافی دریافت میکنند، اغلب نیازی به مکمل نیست. منابع غذایی غنی از پروتئین شامل گوشت سفید مانند مرغ و بوقلمون، سویا، آجیل، دانهها، حبوبات و ماهیهایی مانند سالمون و تون هستند.
افرادی که احتمالاً بیشترین بهره را از مکملها میبرند، شامل افراد تازهکار در ورزش، ورزشکاران تمرینکننده با شدت بالا و سالمندانی هستند که کاهش عضله مرتبط با سن را تجربه میکنند.
با این حال، مصرف آمینواسیدها برای همه مناسب نیست. کودکان، زنان باردار یا شیرده و افرادی که بیماریهای زمینهای مانند دیابت یا مشکلات کبدی دارند، باید از این مکملها اجتناب کنند. برخی عوارض جانبی احتمالی شامل تهوع، اسهال، گرفتگی عضلات، کمآبی، سردرد، گیجی و مشکلات کبد و کلیه است.
توصیههای ایمنی
از آنجا که مکملهای غذایی تحت نظارت سازمان غذا و داروی ایالات متحده نیستند، توصیه میشود محصولاتی را انتخاب کنید که توسط سازمانهای مستقل مانند فارماکوپه ایالات متحده یا بنیاد ملی بهداشت بررسی و تأیید شده باشند تا از خلوص و صحت برچسب محصول مطمئن شوید.
پرسشهای متداول
۱. آیا مصرف مکمل آمینواسید باعث افزایش سریع حجم عضلات میشود؟
خیر، اگر رژیم غذایی شما پروتئین کافی دارد، مصرف مکمل بهتنهایی تأثیر چشمگیری ندارد و بیشتر در ورزشکاران تمرینکننده شدید ممکن است کمککننده باشد.
۲. چه کسانی بیشترین بهره را از مکملهای آمینواسید میبرند؟
افراد تازهکار در ورزش، ورزشکاران با تمرینات شدید و سالمندان مبتلا به کاهش عضله مرتبط با سن بیشترین سود را دریافت میکنند.
۳. آیا همه میتوانند از مکملهای آمینواسید استفاده کنند؟
خیر، کودکان، زنان باردار یا شیرده و افرادی با بیماریهای زمینهای مانند دیابت یا مشکلات کبد و کلیه نباید این مکملها را مصرف کنند.
۴. چه عوارض جانبی ممکن است رخ دهد؟
عوارض احتمالی شامل تهوع، اسهال، گرفتگی عضلات، کمآبی، سردرد، گیجی و مشکلات کبد و کلیه است.
۵. چگونه میتوان از کیفیت مکملهای آمینواسید اطمینان حاصل کرد؟
بهتر است محصولات دارای گواهیهای آزمایش مستقل مانند فارماکوپه یا NSF را انتخاب کنید تا از خلوص و صحت برچسب محصول اطمینان حاصل شود.
- Lopez MJ, Mohiuddin SS. Biochemistry, essential amino acids. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2024.
- Santos CS, Nascimento FEL. Isolated branched-chain amino acid intake and muscle protein synthesis in humans: a biochemical review. Einstein (Sao Paulo). 2019;17(3):eRB4898. Published 2019 Sep 5. doi:10.31744/einstein_journal/2019RB4898
- Robbins R, O’Connor JC, Cortes TM, Serra MC. Branched-Chain Amino Acids Combined with Exercise Improves Physical Function and Quality of Life in Older Adults: Results from a Pilot Randomized Controlled Trial. Dietetics. 2025; 4(3):32. https://doi.org/10.3390/dietetics4030032
- Li G, Li Z, Liu J. Amino acids regulating skeletal muscle metabolism: mechanisms of action, physical training dosage recommendations and adverse effects. Nutr Metab (Lond). 2024;21(1):41. Published 2024 Jul 2. doi:10.1186/s12986-024-00820-0
- Holeček M. Side effects of amino acid supplements. Physiol Res. 2022;71(1):29-45. doi:10.33549/physiolres.934790
- https://www.health.com/amino-acid-supplements-muscle-risks-11898130
