تفاوت بیماری ALS و MS چیست؟

مولتیپل اسکلروزیس (MS) و اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS) هر دو بیماری‌هایی هستند که بر سیستم عصبی مرکزی اثر می‌گذارند. این دو بیماری می‌توانند باعث مشکلاتی مشابه مانند سفتی عضلات و از دست دادن تعادل شوند، اما تفاوت‌های بنیادی میان آن‌ها وجود دارد که شناخت آن‌ها برای بیماران و پزشکان اهمیت زیادی دارد. درک این تمایزات نه تنها در تشخیص صحیح، بلکه در انتخاب درمان مناسب و پیش‌آگهی بیماری نیز نقشی حیاتی دارد.123

بیماری ALS بخش‌های خاصی از مغز و نخاع که مسئول حرکات ارادی مانند راه رفتن، خوردن و صحبت کردن هستند را از بین می‌برد.2 در مقابل، MS غلاف محافظ اطراف رشته‌های عصبی در مغز، نخاع و چشم‌ها را تخریب کرده و همین امر می‌تواند علائم بسیار گسترده‌تری ایجاد کند.1 اضافه بر این، ماهیت پاتوفیزیولوژیک این دو بیماری متفاوت است و همین تفاوت منشأ علائم گوناگون و مسیر پیشرفت متمایز آن‌ها محسوب می‌شود.

علائم ALS و MS

هر دو بیماری ALS و MS سیستم عصبی را مورد حمله قرار می‌دهند، اما الگوی آسیب‌دیدگی در ALS متمرکزتر بوده و بیشتر به حرکات فیزیکی مربوط می‌شود. در مقابل، مبتلایان به MS اغلب مجموعه متنوع‌تری از علائم مانند تغییرات بینایی، مشکلات شناختی و اختلالات مثانه را تجربه می‌کنند.324

علائم ALS و MS در برخی حوزه‌ها هم‌پوشانی دارند، اما تفاوت‌های کلیدی در ماهیت و شدت آن‌ها دیده می‌شود. این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که تشخیص افتراقی میان این دو بیماری اهمیت بالایی دارد. طراحی نمودارهای مقایسه‌ای به پزشکان کمک می‌کند تا الگوی علائم را بهتر شناسایی کنند و مسیر تشخیصی دقیق‌تری را طی نمایند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

Constantinis / Getty Images

تفاوت‌ها

اگرچه علائم مشابهی وجود دارد، اما MS و ALS از بسیاری جهات بیماری‌های کاملاً متفاوتی هستند.4 این تفاوت‌ها نه تنها به محل درگیری سیستم عصبی مربوط است، بلکه به علت‌شناسی و پیش‌آگهی بیماران نیز بازمی‌گردد.

حمله به بخش‌های متفاوت سیستم عصبی

در بیماری MS سلول‌های عصبی و میلین آن‌ها که غلاف محافظ اطراف اعصاب محسوب می‌شود، دچار آسیب می‌شوند.3 این تخریب میلین می‌تواند منجر به ایجاد بافت اسکار یا ضایعاتی شود که عملکرد انتقال پیام‌های عصبی را مختل می‌سازد.5

در مقابل، ALS تنها به نورون‌های حرکتی آسیب می‌رساند. این نورون‌ها مسئول کنترل حرکات ارادی بدن هستند و پیام‌ها را از مغز به عضلات منتقل می‌کنند. زمانی که ALS این نورون‌ها را تخریب می‌کند، مغز دیگر قادر به ارسال پیام به عضلات نخواهد بود و این امر به ضعف پیشرونده و آتروفی منجر می‌شود.2

علل متفاوت

MS و ALS در یک دسته بیماری قرار نمی‌گیرند و ریشه‌های متفاوتی دارند. ALS نوعی بیماری نورودژنراتیو است که طی آن سلول‌های عصبی به تدریج ضعیف شده و می‌میرند.6 این فرایند باعث از دست رفتن پیشرونده توانایی‌های حرکتی می‌شود.

در حالی که MS بیشتر به‌عنوان یک بیماری خودایمنی شناخته می‌شود، به این معنا که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلول‌های سالم حمله می‌کند.7 این مکانیسم متفاوت سبب بروز الگوهای متمایزی از التهاب و آسیب عصبی می‌شود که درمان آن‌ها نیز استراتژی‌های جداگانه‌ای می‌طلبد.

شیوع بیشتر MS

در ایالات متحده، تعداد مبتلایان به MS بسیار بیشتر از بیماران ALS است. در سال ۲۰۲۲ تخمین زده شد که حدود ۳۳ هزار نفر با ALS زندگی می‌کردند.8

در حالی که در سال ۲۰۲۰ بیش از ۹۰۰ هزار نفر در آمریکا به MS مبتلا بودند.9 این اختلاف گسترده در آمار نشان می‌دهد که بار بهداشتی و اجتماعی MS بسیار سنگین‌تر است و نیاز به سیاست‌گذاری‌های بهداشتی ویژه دارد.

تفاوت در جمعیت‌های تحت تأثیر

هر دو بیماری در گروه‌های خاصی از افراد شایع‌ترند که به جنس زیستی و سن وابسته است. این الگوهای اپیدمیولوژیک به پژوهشگران کمک می‌کند تا عوامل خطر را بهتر بشناسند.

جنس: حدود ۷۵ درصد مبتلایان به MS زنان هستند.10 در مقابل، ALS در میان مردان جوان‌تر حدود ۲۰ درصد شایع‌تر است، اگرچه در سنین بالاتر تفاوت میان زنان و مردان کمتر به چشم می‌خورد.11
سن: بیشتر موارد تشخیص MS بین ۲۰ تا ۴۰ سالگی رخ می‌دهد.3 اما ALS عمدتاً بین سنین ۵۵ تا ۷۵ سال تشخیص داده می‌شود.2

امید به زندگی متفاوت

ALS بیماری کشنده‌ای است و امید به زندگی بیماران معمولاً بین سه تا پنج سال پس از تشخیص برآورد می‌شود. با این حال، عواملی مانند سن بیمار و سرعت پیشرفت بیماری می‌تواند بر طول عمر اثرگذار باشد. حدود ۱۰ درصد بیماران ALS بیش از ۱۰ سال زنده می‌مانند و نزدیک به ۵ درصد حتی بیش از ۲۰ سال عمر می‌کنند.12

میانگین امید به زندگی در بیماران MS حدود ۳۰ تا ۳۵ سال پس از تشخیص گزارش شده است.13 خود بیماری MS کشنده نیست، اما عوارض ناشی از آن می‌تواند بر طول عمر اثر بگذارد.14 در برخی افراد، MS هیچ تأثیری بر طول عمر ندارد، اما در برخی دیگر ممکن است آن را به طور متوسط هفت سال کاهش دهد.15

شباهت‌ها

اگرچه ALS و MS بیماری‌های متفاوتی هستند، اما هر دو بر سیستم عصبی اثر گذاشته و نقاط مشترکی دارند. این همپوشانی در برخی موارد باعث دشواری تشخیص و نگرانی بیماران می‌شود.

تشخیص دشوار

افراد مبتلا به MS و ALS اغلب مدت زمان طولانی در انتظار تشخیص دقیق می‌مانند. هر دو بیماری پیچیده هستند و علائم آن‌ها با سایر اختلالات عصبی همپوشانی دارد.1617

هیچ آزمایش واحدی برای تشخیص قطعی وجود ندارد. پزشکان معمولاً از ترکیب آزمایش خون، معاینه فیزیکی و تست‌هایی مانند آنالیز مایع مغزی-نخاعی و MRI برای رد سایر بیماری‌ها و یافتن شواهد ALS یا MS استفاده می‌کنند.1617

به طور میانگین، تشخیص MS حدود ۱۸ ماه پس از بروز علائم طول می‌کشد. در مقابل، تشخیص ALS معمولاً بین ۱۰ تا ۱۶ ماه پس از شروع علائم انجام می‌شود.1819 این تأخیرها می‌تواند به پیشرفت بیماری و از دست رفتن فرصت‌های درمانی منجر شود.

سیگار به‌عنوان عامل خطر مشترک

سیگار کشیدن خطر ابتلا به MS را افزایش داده و پیشرفت بیماری را سرعت می‌بخشد و علائم را تشدید می‌کند.20 نقش سیگار در ALS کمتر مشخص است، اما تحقیقات نشان می‌دهد استعمال سیگار می‌تواند برای بسیاری از افراد، به‌ویژه زنان مسن، عامل خطر باشد.21

این یافته‌ها اهمیت اقدامات پیشگیرانه مانند ترک دخانیات را برجسته می‌سازد. علاوه بر آن، توجه به سبک زندگی سالم می‌تواند در کاهش خطر و کند شدن روند بیماری نقش مهمی ایفا کند.

عدم وجود درمان قطعی

هیچ درمان قطعی برای MS یا ALS وجود ندارد، اما روش‌های درمانی می‌توانند علائم را کاهش داده و سرعت پیشرفت بیماری را کم کنند. این درمان‌ها شامل داروها، توانبخشی و مراقبت‌های چندرشته‌ای هستند.

در ALS، درمان‌ها می‌توانند امید به زندگی را افزایش داده و توانایی حرکتی بیمار را برای مدت بیشتری حفظ کنند.2 در MS نیز درمان‌ها باعث کاهش علائم، حملات کمتر و عوارض محدودتر می‌شوند.3

آیا امکان ابتلا همزمان به ALS و MS وجود دارد؟

امکان ابتلای همزمان به ALS و MS بسیار نادر است. تنها موارد معدودی در متون علمی ثبت شده‌اند که نشان‌دهنده وجود هر دو بیماری در یک فرد بوده‌اند.22

این موارد استثنایی اهمیت پژوهش‌های بیشتر در حوزه ژنتیک و سیستم ایمنی را نشان می‌دهند. مطالعه چنین بیماران نادری می‌تواند به کشف ارتباطات پنهان میان این بیماری‌ها کمک کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر هرگونه تغییر در وضعیت عصبی خود احساس کردید، به‌ویژه علائمی که با MS یا ALS همپوشانی دارند، مراجعه به پزشک ضروری است. اگر علائم جدید، پایدار یا رو به وخامت باشند، باید در اولین فرصت وقت ملاقات بگیرید.32

پزشک مراقبت‌های اولیه می‌تواند دلایل شایع‌تر را بررسی یا رد کند. در صورتی که نیاز به بررسی‌های تخصصی باشد، ممکن است شما را به یک متخصص مغز و اعصاب معرفی کند که در درمان اختلالات سیستم عصبی مانند MS و ALS تجربه دارد.

مروری کوتاه

ALS و MS هر دو اختلالات سیستم عصبی هستند که به سلول‌های عصبی آسیب رسانده و مشکلات حرکتی ایجاد می‌کنند. MS شایع‌تر است و هر کدام از این بیماری‌ها در مراحل متفاوتی از بزرگسالی بروز می‌کنند.

اگرچه درمان قطعی برای هیچ‌یک وجود ندارد، اما MS قابل کنترل است. در مقابل، ALS در نهایت کشنده خواهد بود و این موضوع اهمیت تشخیص زودهنگام و افتراق دقیق این دو بیماری را دوچندان می‌کند.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: