کولیت ایسکمیک و ایسکمی مزانتریک هر دو انواعی از ایسکمی روده (کاهش جریان خون به روده) هستند. تفاوت اصلی آنها در محل وقوع کاهش جریان خون است. کولیت ایسکمیک به کاهش جریان خون به روده بزرگ اشاره دارد، در حالی که ایسکمی مزانتریک به دلیل کاهش جریان خون به روده کوچک رخ میدهد. هر دوی این شرایط وضعیتهایی جدی هستند که نیازمند توجه فوری پزشکی میباشند.
علل کولیت ایسکمیک و ایسکمی مزانتریک چیست؟
کولیت ایسکمیک زمانی رخ میدهد که چیزی به طور موقت جریان خون به روده بزرگ را کاهش دهد. متخصصان بر این باورند که این وضعیت میتواند ناشی از تصلب شرایین (آترواسکلروز) در عروق کوچک تأمینکننده خون روده بزرگ باشد. این اختلال اغلب با عملکرد ضعیف قلب یا سپسیس (عفونت خون) ترکیب میشود و این عوامل زمینهای به کاهش جریان خون کمک میکنند.
ایسکمی مزانتریک میتواند به صورت حاد یا مزمن باشد. ایسکمی مزانتریک مزمن ناشی از بیماری عروق محیطی است¹. این بیماری به دلیل باریک شدن شریانها رخ میدهد و وضعیت میتواند به مرور زمان بدتر شود. ایسکمی مزانتریک حاد عبارت است از کاهش ناگهانی جریان خون به روده کوچک که میتواند در اثر لخته شدن خون یا آمبولی رخ دهد. این نوع ایسکمی اغلب یک وضعیت تهدیدکننده حیات است و هر دو وضعیت در بزرگسالان مسن شایعتر هستند.
علائم کولیت ایسکمیک و ایسکمی مزانتریک چیست؟
علائم کولیت ایسکمیک میتواند شامل درد در ناحیه تحتانی چپ شکم و خونریزی از مقعد باشد. این علائم معمولاً نشاندهنده شروع التهاب و آسیب به پوشش روده بزرگ به دلیل کمبود خونرسانی هستند.
ایسکمی مزانتریک مزمن میتواند علائمی مانند درد شکمی پس از غذا خوردن، استفراغ، حالت تهوع، اسهال و یبوست را ایجاد کند. همچنین، کاهش وزن غیرقابل توضیح نیز از دیگر علائم رایج در این حالت مزمن است.
علائم ایسکمی مزانتریک حاد میتواند شامل درد شکمی شدید و ناگهانی، تورم شکم و اسهال باشد. در این شرایط، وجود مدفوع خونی و همچنین احساس درد پس از خوردن غذا، علائم هشداردهنده جدی هستند.
درمانهای کولیت ایسکمیک و ایسکمی مزانتریک چیست؟
درمانهای اصلی برای کولیت ایسکمیک شامل استراحت روده، تزریق مایعات داخل وریدی (IV) برای بهبود وضعیت هیدراتاسیون و آنتیبیوتیکها برای کنترل عفونت احتمالی است. در موارد بسیار نادر، ممکن است یک متخصص پزشکی انجام جراحی را توصیه کند.
درمانهای ایسکمی مزانتریک مزمن میتواند به شدت علائم بستگی داشته باشد¹. این درمانها ممکن است شامل درمان ضد پلاکتی، ترک سیگار در صورت لزوم و بازسازی عروق از طریق جراحی یا اندوواسکولار برای بازگرداندن جریان خون باشد. در موارد ایسکمی مزانتریک حاد، متخصصان پزشکی ممکن است با تجویز مایعات داخل وریدی و اصلاح عدم تعادل الکترولیتها درمان را آغاز کنند. فرد قبل از جراحی آنتیبیوتیک دریافت میکند تا خطر عفونت کاهش یابد و جراحی برای ارزیابی سطح ایسکمی و بازگرداندن جریان خون، حیاتی است.
سؤالات متداول (FAQ)
آیا کاهش جریان خون در ایسکمی مزانتریک حاد قابل برگشت است؟
ایسکمی مزانتریک حاد یک وضعیت تهدیدکننده حیات است که نیاز به درمان فوری دارد. با اقدامات پزشکی سریع، از جمله جراحی برای حذف لخته یا بازگرداندن جریان خون، آسیب ناشی از کاهش جریان خون تا حدی میتواند برگشتپذیر باشد. تشخیص و درمان به موقع برای کاهش نرخ بالای مرگ و میر این بیماری بسیار مهم است.
چرا ایسکمی مزانتریک مزمن منجر به کاهش وزن غیرقابل توضیح میشود؟
ایسکمی مزانتریک مزمن باعث درد شکمی پس از غذا خوردن میشود، زیرا روده برای هضم نیاز به جریان خون بیشتری دارد اما عروق باریک هستند. این درد باعث میشود که بیمار به طور غریزی از غذا خوردن اجتناب کند، که در نهایت به سوءتغذیه و کاهش وزن غیرقابل توضیح منجر میشود.
نقش آنتیبیوتیکها در درمان کولیت ایسکمیک چیست؟
در کولیت ایسکمیک، آنتیبیوتیکها برای پیشگیری یا درمان عفونتهایی که ممکن است در اثر آسیب به پوشش روده و نفوذ باکتریها به جریان خون رخ دهد، تجویز میشوند. استفاده از آنتیبیوتیکها یک اقدام حمایتی برای جلوگیری از عوارض جدیتر مانند سپسیس است.
جمعبندی
کولیت ایسکمیک و ایسکمی مزانتریک هر دو از نظر کاهش جریان خون به روده مشترک هستند، اما در ناحیه آسیبدیده (روده بزرگ در کولیت ایسکمیک و روده کوچک در ایسکمی مزانتریک) تفاوت دارند. ایسکمی مزانتریک حاد یک اورژانس پزشکی جدی است که نیاز به مداخله فوری برای نجات جان بیمار و بازیابی جریان خون دارد. در هر دو وضعیت، تشخیص زودهنگام و شروع درمان تهاجمی میتواند به طور قابل توجهی چشمانداز بیماری را بهبود بخشد.
- Ansari P. (2024). Ischemic colitis.
https://www.msdmanuals.com/professional/gastrointestinal-disorders/acute-abdomen-and-surgical-gastroenterology/ischemic-colitis - Monita MM, et al. (2023). Acute mesenteric ischemia.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431068/ - Patel R, et al. (2025). Chronic mesenteric ischemia.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430748/ - https://www.healthline.com/health/ischemic-colitis-vs-mesenteric-ischemia
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
