سه مکانیسم ویتامین D برای افزایش طول عمر، بر اساس پژوهش‌های جدید

تحقیقات اخیر به طور گسترده‌ای به بررسی مزایای بالقوه سلامتی ویتامین D پرداخته‌اند و نقش آن را در محافظت در برابر برخی بیماری‌ها و تقویت سلامت کلی زیر ذره‌بین قرار داده‌اند. یافته‌های جدید حاکی از آن است که ویتامین D می‌تواند اثرات ضدسرطانی داشته باشد و در کاهش خطر سرطان روده بزرگ نقش‌آفرین باشد¹.

همچنین یک تحقیق دیگر قویاً پیشنهاد می‌کند که ویتامین D ممکن است به افزایش طول عمر کمک کرده و روند پیری بیولوژیکی را کند سازد. علاوه بر این، مطالعه سومی نیز وجود دارد که نشان می‌دهد مکمل‌های ویتامین D می‌توانند خطر تجربه حمله قلبی دوم را به شکل چشمگیری کاهش دهند.

ضرورت ویتامین D و کمبود جهانی آن

ویتامین D یک هورمون حیاتی است که برای طیف وسیعی از عملکردهای بدن، از جمله پاسخ‌های ایمنی و تنظیم التهاب، ضروری است¹.¹ این ماده مغذی به طور طبیعی در برخی مواد غذایی وجود دارد، به مواد دیگری اضافه می‌شود و به عنوان مکمل غذایی نیز در دسترس است. پوست انسان نیز در پاسخ به قرار گرفتن در معرض نور خورشید، ویتامین D تولید می‌کند. با این حال، کمبود ویتامین D یکی از شایع‌ترین کمبودهای تغذیه‌ای در سراسر جهان است، به طوری که تقریباً ۴۲ درصد از بزرگسالان در ایالات متحده با این کمبود مواجه هستند². مقدار روزانه توصیه‌شده برای اکثر افراد حدود ۱۵ میکروگرم (mcg) یا ۲,۰۰۰ واحد بین‌المللی (IU) است. البته باید توجه داشت که مصرف بیش از حد ویتامین D نیز می‌تواند مضر باشد. در ادامه، سه مطالعه اخیر بررسی می‌شود تا نقش احتمالی ویتامین D در حمایت از سلامتی و افزایش طول عمر مورد ارزیابی قرار گیرد.

سه راهکار ویتامین D برای تقویت طول عمر، بر اساس پژوهش‌های جدید

۱. ویتامین D و کاهش خطر سرطان روده بزرگ

یک بازبینی اخیر از ۵۰ مطالعه با شرکت بیش از یک میلیون نفر نشان می‌دهد که ویتامین D ممکن است به کاهش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ کمک کند و همچنین بقای بیماران مبتلا به این وضعیت را بهبود بخشد. این بررسی که در آوریل ۲۰۲۵ در نشریه Nutrients منتشر شد، نشان داد که سطوح بالاتر ویتامین D در سرم خون با کاهش خطر سرطان روده بزرگ مرتبط است. علاوه بر این، در میان کسانی که به سرطان روده بزرگ مبتلا بودند، سطوح بالاتر ویتامین D با بهبود بقا و کاهش مرگ و میر مرتبط بود.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

نویسندگان این بازبینی پیشنهاد کردند که ویتامین D به سیستم ایمنی کمک کرده و ممکن است به کاهش التهاب یاری رساند. همچنین، ویتامین D ممکن است دارای خواص ضدسرطانی خاصی باشد، مانند حمایت از مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی و متوقف کردن رشد کنترل‌نشده سلول‌ها. متخصصان این حوزه افزودند که ویتامین D می‌تواند یک گزینه کمکی مفید در کنار سایر درمان‌های سرطان باشد. با این حال، با وجود این ارتباطات امیدوارکننده، پژوهشگران اذعان کردند که تحقیقات بیشتری، به ویژه آزمایش‌های بالینی تصادفی در مقیاس بزرگ، هنوز ضروری است. برخی پژوهش‌ها اشاره کردند که هم ویتامین D رژیمی و هم مکمل‌های ویتامین D اثرات مفیدی بر سرطان روده بزرگ دارند، اما مطالعات دیگری رابطه معناداری پیدا نکردند.

برخی تحقیقات برجسته کردند که نتایج ممکن است به دلیل عواملی مانند شاخص توده بدنی (BMI)، جنسیت و وضعیت تغذیه‌ای متفاوت باشد. ممکن است برای تحقیقات آتی مفید باشد که عواملی مانند تأثیر ژنتیک افراد، انتخاب‌های سبک زندگی و استفاده از سایر درمان‌ها بر اثرات ویتامین D بر سرطان را بررسی کنند. یک متخصص انکولوژی در این باره اظهار داشت که اطمینان از سطوح کافی ویتامین D می‌تواند به نظارت ایمنی کمک کرده و به طور بالقوه نتایج را در کنار درمان‌های استاندارد بهبود بخشد. او همچنین تأکید کرد که این بازبینی نیاز به رویکردهای شخصی‌سازی‌شده را برجسته می‌کند، زیرا نیازهای ویتامین D هر فرد می‌تواند بر اساس عوامل مختلف متفاوت باشد.

۲. احتمال کند کردن پیری بیولوژیکی توسط ویتامین D

تلومرها توالی‌های تکراری DNA هستند که از انتهای کروموزوم‌ها محافظت کرده و از آسیب دیدن آن‌ها جلوگیری می‌کنند³. طول تلومر با افزایش سن کوتاه می‌شود و کوتاه‌ شدن آن با بیماری‌های مرتبط با سن ارتباط دارد. مطالعه‌ای که در ژوئیه ۲۰۲۵ در The American Journal of Clinical Nutrition منتشر شد، نشان می‌دهد که مکمل‌های ویتامین D می‌توانند به حفظ طول تلومرها در گلبول‌های سفید خون کمک کنند و این امر به نوبه خود، ممکن است روند پیری بیولوژیکی را کند نماید.

برای انجام این مطالعه، پژوهشگران از داده‌های کارآزمایی بزرگ VITAL در ایالات متحده استفاده کردند. این کارآزمایی شامل نمونه‌ای نماینده از بزرگسالانی بود که برای حدود ۵ سال مکمل‌های ویتامین D3، مکمل‌های اسید چرب امگا ۳ یا هر دو را دریافت می‌کردند. شرکت‌کنندگان به صورت تصادفی تقسیم شدند، به طوری که نیمی روزانه ۲,۰۰۰ واحد بین‌المللی یا ۵۰ میکروگرم ویتامین D دریافت کردند و بقیه دارونما دریافت نمودند. یافته‌ها نشان داد که در کسانی که ویتامین D3 دریافت کرده بودند، کوتاه شدن تلومرها در لکوسیت‌ها که نوعی گلبول سفید هستند، در طول دوره مطالعه به طور قابل توجهی کمتر از گروه دارونما بود. نویسندگان تخمین زدند که این تأثیر معادل حدوداً ۳ سال کاهش در پیری بیولوژیکی است.

تجزیه و تحلیل بیشتر نشان داد که تأثیر ویتامین D در شرکت‌کنندگانی که چاقی نداشتند، کسانی که داروهای کاهنده کلسترول مصرف نمی‌کردند و در شرکت‌کنندگان با قومیت‌های مختلف، مشهودتر بود. یک متخصص داخلی توضیح داد که این مطالعه مستقیماً با حفظ تلومرها ارتباط دارد که به پیری و پیشگیری از بیماری گره خورده است. او گفت که این پژوهش این ایده کلی را تقویت می‌کند که ویتامین D3 می‌تواند کاری فراتر از کمک به استخوان‌ها انجام دهد و در واقع روند پیری سلولی را کُند نماید که تأثیری شگفت‌انگیز است. با این حال، پژوهشگران اذعان کردند که این تجزیه و تحلیل یک بررسی پسین بر کارآزمایی VITAL بوده که در ابتدا برای بررسی تأثیر مکمل‌ها بر طول تلومر لکوسیت طراحی نشده بود. علاوه بر این، بیشتر شرکت‌کنندگان سفیدپوست و بزرگسالان مسن بودند، بنابراین ممکن است تعمیم دادن یافته‌ها به سایر گروه‌ها امکان‌پذیر نباشد.

۳. محافظت در برابر حمله قلبی دوم با مکمل D3

تحقیقات پیشین ارتباط بین سطوح پایین ویتامین D و سلامت ضعیف قلبی عروقی را مطرح کرده بودند، اما یک مطالعه جدیدتر اکنون نشان می‌دهد که مکمل ویتامین D3 ممکن است به کاهش چشمگیر خطر تجربه حمله قلبی دوم کمک کند. پژوهشگران Intermountain Health مطالعه خود را در جلسات علمی انجمن قلب آمریکا در سال ۲۰۲۵ ارائه کردند و نتایج آن هنوز در یک ژورنال معتبر منتشر نشده است.

کارآزمایی TARGET-D شامل ۶۳۰ شرکت‌کننده بود که بیشتر آن‌ها مردانی با میانگین سنی ۶۳ سال بودند و ظرف یک ماه پس از تجربه حمله قلبی در مطالعه ثبت نام کردند. پژوهشگران گروه کنترل و کسانی را که درمان هدفمند ویتامین D3 را دریافت می‌کردند، به صورت تصادفی انتخاب نمودند. در زمان ثبت نام، ۸۷ درصد از شرکت‌کنندگان سطح ویتامین D پایینی داشتند و میانگین سطح ویتامین D آن‌ها ۲۷ نانوگرم در میلی‌لیتر (ng/ml) بود.

پژوهشگران دوز مکمل ویتامین D3 را با اندازه‌گیری سطوح ویتامین D خون تنظیم کردند تا افراد به سطح سرمی هدف حدود ۴۰ نانوگرم در میلی‌لیتر برسند. آن‌ها سطوح ویتامین D3 را در طول کارآزمایی نظارت می‌کردند و دوزها را برای حفظ سطح هدف تنظیم می‌نمودند. آن‌ها همچنین رویدادهای قلبی عروقی مهم را در طول کارآزمایی پیگیری کردند. اگرچه تفاوت معناداری بین گروه‌ها در کل رویدادهای قلبی وجود نداشت، اما نرخ حملات قلبی بعدی ۳.۸ درصد در گروه درمان با ویتامین D3 بود، در مقایسه با ۷.۹ درصد در گروه کنترل.

به طور کلی، در حالی که نتایج نشان می‌دهد که مکمل هدفمند ویتامین D3 ممکن است همه پیامدهای قلبی مهم را کاهش ندهد، اما خطر تکرار حملات قلبی را به بیش از نصف کاهش داد. یک متخصص قلب در این خصوص توضیح داد که در حالی که تحقیقات گذشته سطوح بالاتر ویتامین D خون را با نرخ پایین‌تر بیماری قلبی مرتبط دانسته‌اند، به نظر می‌رسد که رابطه بین ویتامین D3 و سلامت قلب بیشتر یک همبستگی است تا رابطه علی. او اشاره کرد که ویتامین D3 همچنان ممکن است مزایای قلبی عروقی خاصی داشته باشد، مانند «کاهش التهاب و کاهش فشار خون». با این حال، او هشدار داد که شواهد هنوز قطعی نیستند. وی افزود که اگر مطالعات بزرگ‌تر یافته‌های اخیر را تأیید کنند که درمان هدفمند ویتامین D3 می‌تواند خطر حملات قلبی عودکننده را کاهش دهد، این یک دستاورد بسیار مهم خواهد بود.

سؤالات متداول

۱. سطح ایده‌آل ویتامین D برای سلامتی و طول عمر چقدر است؟

اگرچه مقدار مصرف روزانه توصیه‌شده برای اکثر افراد بالغ حدود ۲,۰۰۰ واحد بین‌المللی (IU) است، اما بسیاری از مطالعات، از جمله کارآزمایی TARGET-D، نشان می‌دهند که سطح سرمی هدف ۴۰ نانوگرم در میلی‌لیتر (ng/ml) می‌تواند با مزایای سلامتی قابل توجهی، به‌ویژه برای قلب و عروق، همراه باشد. دستیابی به این سطح هدف اغلب نیازمند مصرف مکمل‌های تنظیم‌شده زیر نظر پزشک است تا از کمبود و همچنین مصرف بیش از حد که می‌تواند مضر باشد، جلوگیری شود.

۲. آیا تلومرها تنها معیار پیری بیولوژیکی هستند؟

خیر، اگرچه کوتاه شدن تلومرها در گلبول‌های سفید خون (لکوسیت‌ها) یک نشانگر مهم و قابل اندازه‌گیری برای پیری سلولی و بیولوژیکی است، اما تنها معیار نیست. پیری بیولوژیکی یک فرآیند پیچیده است که شامل عوامل متعددی مانند آسیب DNA، تغییرات اپی‌ژنتیک و التهاب مزمن می‌شود. با این حال، مطالعه VITAL نشان داد که حفظ طول تلومرها با مکمل ویتامین D می‌تواند معادل کاهش تقریباً ۳ سال در سن بیولوژیکی باشد، که نشان‌دهنده یک مداخله ضدپیری امیدوارکننده است.

۳. آیا می‌توان برای پیشگیری از سرطان روده بزرگ یا حمله قلبی، مکمل ویتامین D مصرف کرد؟

شواهد قوی‌ای وجود دارد که ارتباط بین سطوح کافی ویتامین D و کاهش خطر سرطان روده بزرگ و همچنین کاهش خطر حمله قلبی دوم را نشان می‌دهد. با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند که ویتامین D باید به عنوان یک گزینه کمکی در کنار درمان‌های استاندارد یا اقدامات پیشگیرانه معمول در نظر گرفته شود. هر گونه تصمیم برای مصرف مکمل‌های با دوز بالا، به‌ویژه برای اهداف درمانی یا پیشگیرانه، باید با مشورت یک متخصص بهداشت و درمان صورت گیرد تا دوز مناسب و شخصی‌سازی‌شده تعیین شود.

۴. آیا نژاد و قومیت تأثیری بر تأثیر ویتامین D بر پیری بیولوژیکی دارند؟

بله، تحلیل‌های بیشتر در کارآزمایی VITAL نشان داد که تأثیر ویتامین D بر حفظ طول تلومرها در شرکت‌کنندگان با قومیت‌های مختلف مشهودتر بود. این یافته نشان می‌دهد که عوامل ژنتیکی، سبک زندگی و وضعیت پایه ویتامین D ممکن است در نحوه پاسخ بدن به مکمل‌ها نقش داشته باشند. این تفاوت‌ها لزوم اتخاذ رویکردهای شخصی‌سازی‌شده برای مصرف ویتامین D را برجسته می‌کند، به ویژه در جمعیت‌هایی که از نظر ژنتیکی متفاوت هستند.

دکتر فرزاد روشن ضمیر

دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: