شلکنندههای عضلانی (Muscle Relaxers) معمولاً برای استفاده کوتاهمدت در تسکین دردهای اسکلتیعضلانی زمانی به کار میروند که درمانهای دیگر، مانند داروهای بدون نسخه یا فیزیوتراپی، کارایی کافی نداشته باشند. این داروها میتوانند اسپاسمها و تنشهای عضلانی را کاهش داده و با قطع ارسال سیگنالهای عصبی به مغز، حس درد را تخفیف دهند. با این حال، باید توجه داشت که برخی از آنها ممکن است وابستگی ایجاد کنند و عوارضی مانند خوابآلودگی و سرگیجه به همراه داشته باشند. بنابراین مشورت با پزشک قبل از مصرف، ضروری است.
مکانیسم اثر شلکنندههای عضلانی
شلکنندههای عضلانی دارای خواص آرامبخشی هستند و با مهار ارسال پیامهای درد یا تحریکات عصبی به مغز، موجب شل شدن عضلات و کاهش اسپاسم میشوند. این فرآیند از طریق اثر بر سیستم عصبی مرکزی انجام میشود. برخی از این داروها بیشتر اثر آرامبخشی دارند، در حالی که برخی دیگر بهطور خاص برای مشکلاتی مثل آسیب نخاع یا اسپاسمهای شدید طراحی شدهاند. انتخاب داروی مناسب معمولاً با آزمون و خطا انجام میشود و به عواملی مانند عوارض جانبی، خطر وابستگی و ترجیح بیمار بستگی دارد.
انواع اصلی شلکنندههای عضلانی
- بنزودیازپینها (Benzodiazepines): دستهای از داروهای مهارکننده سیستم عصبی مرکزی که بیشتر برای اضطراب، بیخوابی و تشنج تجویز میشوند و انواع کوتاهاثر آنها برای درد به کار میرود.
- شلکنندههای عضلات اسکلتی (Skeletal Muscle Relaxants): گروهی از داروها که یا انتقال پیام درد به مغز را مسدود میکنند (بلوککنندههای عصبیعضلانی) یا اسپاسم را مستقیماً کاهش میدهند (اسپاسمولیتیکها).
UpperCut Images / Getty Images
زمان مناسب برای استفاده از شلکنندههای عضلانی
این داروها بیشتر برای تسکین درد حاد و کوتاهمدت توصیه میشوند، نه برای درمان طولانیمدت دردهای مزمن. معمولاً زمانی تجویز میشوند که درمانهای محافظهکارانه مانند داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مؤثر نبوده باشند. شرایطی که ممکن است این داروها برای آنها تجویز شوند عبارتاند از:
- درد آرتروز (بهویژه استئوآرتریت)
- کمردرد و گردندرد
- کشیدگی یا پیچخوردگی عضلات، رباطها یا تاندونها
- سردردهای تنشی
- فیبرومیالژیا
- آسیبهای نخاعی
- سندروم درد میوفاسیال
- اختلال مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ)
- مولتیپل اسکلروزیس (MS)
فهرست شایعترین شلکنندههای عضلانی
تمام این داروها نیاز به نسخه پزشک دارند و ممکن است به صورت قرص، کپسول، محلول خوراکی یا تزریقی عرضه شوند:
- Amrix (سیکلوبنزاپرین)
- Ativan (لورازپام)
- Dantrium (دانترولن)
- Flexeril (سیکلوبنزاپرین)
- Lorzone (کلرزوکزازون)
- Orphenadrine
- Restoril (تمازپام)
- Robaxin (متوکاربامول)
- Skelaxin (متاکسالون)
- Soma (کاریسوپرودول)
- Valium (دیازپام)
- Zanaflex (تیزانیدین)
عوارض جانبی و خطرات
تمام شلکنندههای عضلانی میتوانند باعث خوابآلودگی و سرگیجه شوند، اما شدت این اثرات در داروهای مختلف متفاوت است. عوارض جانبی بنزودیازپینها میتواند شامل بیقراری، تهوع، سردرد، ضعف عضلانی، اختلال گفتار، کاهش میل جنسی، تاری دید، یبوست یا گیجی باشد. عوارض شلکنندههای عضلات اسکلتی نیز ممکن است شامل خشکی دهان، خستگی، کاهش اشتها، اسهال یا یبوست و تاری دید باشد.
نکات احتیاطی مهم
- برخی از این داروها مانند Amrix، Ativan، Restoril، Soma و Valium خطر بالای وابستگی دارند و معمولاً بیش از چهار هفته تجویز نمیشوند.
- مصرف همزمان بنزودیازپینها با مواد مخدر (مانند فنتانیل) خطر وابستگی و مشکلات تنفسی را افزایش میدهد.
- داروهای اسکلتیعضلانی باید در بیماران با بیماریهای کبدی یا کلیوی با احتیاط مصرف شوند.
- بنزودیازپینها در دوران بارداری ممنوع هستند.
- مصرف الکل هنگام استفاده از این داروها میتواند اثرات آرامبخشی را تشدید کرده و خطر ایست تنفسی را افزایش دهد.
جمعبندی
شلکنندههای عضلانی میتوانند یک گزینه مؤثر برای کاهش درد آرتروز و سایر مشکلات اسکلتیعضلانی باشند، بهویژه زمانی که درمانهای رایجتر پاسخ ندادهاند. با این حال، باید با احتیاط مصرف شوند، مدت استفاده محدود باشد و همیشه تحت نظر پزشک باشند تا از بروز وابستگی یا عوارض جدی جلوگیری شود.
بخش تکمیلی: یافتههای علمی جدید
بر اساس تحقیقات جدید منتشرشده در مجلات پزشکی مانند Advances in Therapy، اثربخشی بنزودیازپینها در درمان درد مزمن محدود است و باید به عنوان گزینهای کوتاهمدت مدنظر قرار گیرد. پژوهشها همچنین بر اهمیت ترکیب این داروها با روشهای غیر دارویی مانند فیزیوتراپی، ورزشهای کششی و تکنیکهای آرامسازی تأکید دارند. در برخی مطالعات، استفاده از شلکنندههای عضلانی در بیماران مبتلا به آرتروز به کاهش درد شبانه و بهبود کیفیت خواب کمک کرده است، اما شواهد قطعی برای استفاده طولانیمدت هنوز موجود نیست.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Cashin AG, Folly T, Bagg MK, et al. Efficacy, acceptability, and safety of muscle relaxants for adults with non-specific low back pain: systematic review and meta-analysis. BMJ. 2021;374:n1446. doi:10.1136/bmj.n1446
- Wright SL. Limited utility for benzodiazepines in chronic pain management: a narrative review. Adv Ther. 2020;37(6):2604–19. doi:10.1007/s12325-020-01354-6
- Witenko C, Moorman-Li R, Motycka C, et al. Considerations for the appropriate use of skeletal muscle relaxants for the management of acute low back pain. P T. 2014 Jun;39(6):427-35.
- Park TW, Saitz R, Nelson KP, Xuan Z, Liebschutz JM, Lasser KE. The association between benzodiazepine prescription and aberrant drug-related behaviors in primary care patients receiving opioids for chronic pain. Subst Abus. 2016 Oct-Dec;37(4):516–20. doi:10.1080/08897077.2016.1179242
- https://www.verywellhealth.com/muscle-relaxers-for-arthritis-patients-190095
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
