غذاهایی که هنگام بیماری باید مصرف و از آنها پرهیز کرد

هنگامی که فردی بیمار است، انتخاب‌های غذایی او می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر روند بهبودی و تسکین علائم داشته باشد. مصرف برخی غذاها می‌تواند به بدن کمک کند تا با التهاب مبارزه کرده و مواد مغذی حیاتی را تأمین کند، در حالی که برخی دیگر ممکن است علائم گوارشی یا درد را تشدید کنند. رژیم غذایی در دوران بیماری باید با توجه به نوع علائم فرد تنظیم شود تا ناراحتی به حداقل برسد و هیدراتاسیون بدن حفظ گردد.

غذاهایی برای مصرف هنگام بیماری

انتخاب غذاهایی که هضم آسانی دارند و مواد مغذی مورد نیاز بدن را فراهم می‌کنند، برای تسریع در بهبودی بسیار مهم است. یک رژیم غذایی ملایم و ساده می‌تواند برای تسکین حالت تهوع و اسهال بسیار مؤثر باشد. غذاهایی که چربی کمی دارند و ادویه زیادی ندارند، فشار کمتری به سیستم گوارشی وارد می‌کنند و به بدن اجازه می‌دهند تا انرژی خود را صرف مبارزه با بیماری کند¹.

۱. مرغ یا بوقلمون پخته‌شده بدون پوست

در مواقعی که فرد دچار اسهال یا ناراحتی معده است، ممکن است اشتهای خود را از دست بدهد و خوردن غذاهای سنگین دشوار باشد². مصرف پروتئین‌های بدون چربی مانند مرغ یا بوقلمون پخته‌شده و بدون پوست توصیه می‌شود، زیرا این منابع پروتئینی به راحتی توسط بدن هضم می‌شوند و احتمال تحریک معده را کاهش می‌دهند¹.

۲. حبوبات

غذاهای حاوی فیبر بالا به تسکین یبوست کمک شایانی می‌کنند، به خصوص زمانی که فرد مایعات کافی نیز مصرف کند، زیرا فیبر به نرم شدن مدفوع کمک می‌کند³. حبوبات همچنین منبع مهمی از منیزیم به شمار می‌روند، که می‌تواند در کاهش دردها و گرفتگی‌های عضلانی بدن و همچنین کاهش التهاب نقش مؤثری داشته باشد⁴،⁵.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

۳. غلات صبحانه و جو دوسر

اگر فردی با یبوست دست و پنجه نرم می‌کند، بهتر است غلات سبوس‌دار مانند جو دوسر یا غلات برن فلکس را انتخاب کند. این محصولات سرشار از فیبر هستند و به تنظیم حرکات روده کمک شایانی می‌کنند³. نکته مهم این است که حتماً باید همراه با فیبر، مقدار زیادی مایعات نوشیده شود تا دفع مدفوع تسهیل گردد⁶.

۴. قهوه و چای

دوزهای اندک کافئین ممکن است در تسکین برخی از انواع میگرن مؤثر باشد، اما در برخی افراد دیگر ممکن است باعث تشدید آن شود؛ بنابراین نباید بیشتر از ۲۰۰ میلی‌گرم یا معادل دو فنجان قهوه در روز مصرف شود⁷. برای سایر بیماری‌ها، بهتر است به جای قهوه، چای را انتخاب کنید⁸. چای سبز یا چای زنجبیل دارای خواص ضدالتهابی هستند که می‌توانند در کاهش حالت تهوع کمک‌کننده باشند⁹.

۵. تخم مرغ

تخم مرغ پخته‌شده بخشی از رژیم غذایی ملایم محسوب می‌شود و ممکن است برای افرادی که دچار اسهال، حالت تهوع یا استفراغ هستند، قابل تحمل باشد. توصیه می‌شود که فرد به جای وعده‌های غذایی بزرگ، در طول روز به دفعات بیشتر و در حجم‌های کوچکتر غذا بخورد، و جویدن آهسته غذا به کاهش استرس بر معده کمک می‌کند¹.

۶. ماهی‌های چرب

ماهی‌های چرب منبع غنی از اسیدهای چرب امگا-۳ هستند که می‌توانند التهاب را در بدن در حال مبارزه با عفونت کاهش دهند. علائم رایج التهاب شامل دردهای بدن و گوش درد است⁴،¹⁰. امگا-۳ همچنین ممکن است در تسکین مشکلات پوستی مانند خارش ناشی از آلرژی‌ها نیز مؤثر باشد¹¹.

شاه‌ماهی
ماهی خال‌خالی
سالمون
ساردین
تن ماهی

۷. میوه‌ها و سبزیجات

برخی از میوه‌ها و سبزیجات پخته‌شده برای معده ناراحت آسان هستند و هضم آسانی دارند. پوره سیب، موز و سیب زمینی مواد مغذی ضروری را فراهم می‌کنند که ممکن است در اثر اسهال یا استفراغ از دست رفته باشند. پوره سیب منبعی از پتاسیم و ویتامین C است، اما فیبر کمتری نسبت به سیب با پوست دارد¹³،¹⁴. موز و سیب زمینی نیز سرشار از پتاسیم هستند¹⁵. سیب زمینی پخته یا له‌شده به اندازه‌ای نرم است که برای افرادی که گلودرد دارند، خوردن آن راحت‌تر است. پلی‌فنول‌ها می‌توانند التهاب را در بدن کاهش دهند¹⁶. این ترکیبات گیاهی در سبزیجات برگ‌دار سبز مانند آروگولا، چغندر برگ، کلم‌پیچ و کلم یافت می‌شوند.

۸. شیر طلایی

شیر طلایی یک نوشیدنی گرم سنتی در هند است که از ترکیب زردچوبه (یک ادویه) و شیر تهیه می‌شود و ممکن است به کاهش علائم سرماخوردگی و آنفولانزا کمک کند¹⁷. نوشیدنی‌های گرم مانند شیر طلایی می‌توانند احتقان بینی را تسکین دهند و به طور سنتی برای کاهش گلودرد و پایین آوردن تب نیز مصرف می‌شوند¹⁷. کورکومین موجود در زردچوبه دارای خواص آنتی‌اکسیدانی است که ممکن است با میکروب‌های ایجادکننده عفونت مبارزه کند¹⁸،¹⁹.

۹. آب‌نبات‌های سفت یا قرص‌های مکیدنی

برای تسکین گلودرد، می‌توانید با مکیدن آب‌نبات‌های سفت یا قرص‌های مکیدنی، گلوی خود را مرطوب نگه دارید²⁰. آب‌نبات‌هایی که با زنجبیل تهیه شده‌اند ممکن است به دلیل خواص ضدالتهابی، تأثیر بیشتری در تسکین درد داشته باشند⁹.

۱۰. ماست کم‌چرب یا بدون چربی

ماست منبع خوبی از پروبیوتیک‌ها است، که باکتری‌های مفیدی هستند که از سلامت روده حمایت می‌کنند²¹. این باکتری‌ها ممکن است اسهال را سریع‌تر از سایر درمان‌ها تسکین دهند²². اگر فردی دچار اسهال یا ناراحتی معده است، باید محصولات لبنی کم‌چرب یا بدون چربی، از جمله ماست را انتخاب کند²³. در صورت حساسیت به لاکتوز، ماست یونانی ممکن است هضم آسان‌تری داشته باشد²¹.

۱۱. مغزها و دانه‌ها

مغزها و دانه‌ها حاوی فیبر هستند که می‌توانند یبوست را تسکین دهند و از آن جلوگیری کنند²⁴. تخم چیا، تخم کتان و گردو نیز منابعی از امگا-۳ هستند که در صورت وجود درد یا خارش، ممکن است التهاب را کاهش دهند²⁵.

۱۲. بستنی‌های یخی

اگر فرد به دلیل اسهال یا استفراغ مایعات زیادی از دست داده باشد، جلوگیری از کم‌آبی حیاتی است. مصرف غذاهایی که حاوی آب هستند، مانند بستنی‌های یخی، می‌تواند به حفظ هیدراتاسیون بدن کمک کند²⁶. بهتر است بستنی‌های یخی را انتخاب کنید که بدون تکه‌های میوه، پالپ، شکر افزوده یا ماست باشند²⁷.

۱۳. آرد سفید تصفیه‌شده

حالت تهوع باعث می‌شود که بسیاری از غذاها جذاب به نظر نرسند. نان، کراکر و ماکارونی ساده که با آرد سفید تصفیه‌شده تهیه شده‌اند، ممکن است به آرام شدن معده کمک کنند¹. برنج سفید تصفیه‌شده نیز به دلیل کم‌فیبر بودن، ملایم و نشاسته‌ای بودن، برای معده آسان است. برنج سفید و نان تست بخشی از رژیم غذایی BRAT هستند که برای درمان اسهال و ناراحتی معده کاربرد دارد، اما نباید برای طولانی‌مدت دنبال شود²⁸،²⁹.

۱۴. سوپ

عصاره و سوپ‌های شفاف به حفظ آب بدن در صورت اسهال یا استفراغ کمک می‌کنند²⁷. سدیم موجود در عصاره‌ها و سوپ‌های نمکی نیز به توازن سطح مایعات بدن کمک می‌کند²³،³⁰. سوپ‌های شفاف و سوپ مرغ می‌توانند در صورت احتقان، به رقیق شدن مخاط در مجاری بینی کمک کنند³¹. همچنین، اگر فردی گلودرد داشته باشد، سوپ‌های نرم و خامه‌ای ممکن است راحت‌تر قابل تحمل باشند.

۱۵. توفو

توفو می‌تواند جایگزین مناسبی برای مرغ یا بوقلمون پخته‌شده و ماهی‌های چرب برای افرادی باشد که از رژیم غذایی گیاهی پیروی می‌کنند. این ماده غذایی دارای بافتی نرم است و اگر بدون ادویه پخته شود، برای معده آسان خواهد بود¹.

غذاهایی که باید از آنها پرهیز کرد

برخی غذاها که ممکن است در حالت عادی مفید باشند، در زمان بیماری می‌توانند برخی علائم را تشدید کنند. اینکه از چه غذاهایی باید در دوران بیماری پرهیز کرد، به علائم خاص فرد بستگی دارد. رعایت این پرهیزها می‌تواند به کاهش ناراحتی و جلوگیری از بدتر شدن وضعیت کمک کند.

دردهای بدن

نوشیدنی‌هایی که باعث کم‌آبی بدن می‌شوند، به‌ویژه الکل و کافئین، می‌توانند دردهای بدن را بدتر کنند. همچنین، مصرف غذاهای فرآوری‌شده ممکن است باعث افزایش التهاب در بدن شود.

اسهال

آب‌نبات‌ها، آدامس‌ها و سایر محصولاتی که بدون شکر هستند و حاوی الکل‌های قندی مانند سوربیتول هستند، می‌توانند باعث ایجاد یا تشدید اسهال شوند³². بدن این الکل‌های قندی را به خوبی جذب نمی‌کند و ممکن است اثر ملین داشته باشند³³.

سردرد و میگرن

پنیرهای کهنه و عمل‌آوری‌شده که حاوی تیرامین هستند، ممکن است فشار خون را افزایش دهند و باعث میگرن شوند³⁴. بدن گلوتامات مونوسدیم (MSG)، که اغلب در سس‌ها و سس سویا یافت می‌شود، را به گلوتامات تبدیل می‌کند که یک انتقال‌دهنده عصبی است و ممکن است سردردها را بدتر کند³⁵. از دیگر غذاهایی که باید از آنها پرهیز کرد، مقادیر زیاد کافئین، شیرین‌کننده‌های مصنوعی و شراب قرمز هستند³⁶.

آبریزش بینی

محصولات لبنی ممکن است مخاط را غلیظ‌تر کرده و باعث تولید بیشتر خلط شوند³⁷. همچنین، غذاهای تند و شکر می‌توانند بلافاصله باعث آبریزش بینی شوند.

گلودرد

از خوردن غذاهای سفت و خراشنده مانند گرانولا، مغزها و چیپس سیب زمینی باید اجتناب کرد، زیرا این مواد می‌توانند گلوی ملتهب را تحریک کنند. همچنین، آب‌میوه‌های اسیدی نیز ممکن است گلودرد را بدتر کنند.

ناراحتی معده

محصولات لبنی پرچرب و غذاهای سرخ‌شده و چرب می‌توانند حالت تهوع را بدتر کرده و اسهال را افزایش دهند²⁸. همچنین، اجتناب از نوشیدنی‌های کافئین‌دار در این شرایط بسیار مهم است.

چگونه معده خود را آرام کنیم؟

اگر در زمان بیماری قادر به نگه داشتن هیچ غذا یا مایعی در معده نیستید، می‌توانید از راهکارهای زیر برای آرام کردن معده استفاده کنید تا بتوانید مایعات و مواد مغذی را در خود نگه دارید¹:

از غذاها و نوشیدنی‌هایی که باعث ناراحتی معده می‌شوند، مانند لبنیات پرچرب و غذاهای تند پرهیز کنید.
از مصرف محرک‌ها، مانند الکل، کافئین و سیگار، خودداری کنید.
وعده‌های غذایی کوچک را با فواصل زمانی بیشتر در طول روز میل کنید.
آخرین وعده غذایی خود را حداقل دو ساعت قبل از رفتن به رختخواب بخورید.
آب و سایر مایعات شفاف را به آرامی بنوشید.
لقمه‌های کوچک بردارید و غذا را به آهستگی بجوید.

اگر نمی‌توانید هیچ غذا یا مایعی را در خود نگه دارید، باید به پزشک مراجعه کنید. در صورت استفراغ، خطر کم‌آبی بدن وجود دارد، زیرا نمی‌توانید مواد مغذی از دست رفته را جبران کنید²⁶.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر علائم شما با استفاده از درمان‌های خانگی بهتر نشدند یا بدتر شدند، باید با یک پزشک یا متخصص مراقبت‌های بهداشتی تماس بگیرید. در صورت مشاهده علائم زیر، لازم است حتماً به پزشک اطلاع دهید³⁸،²⁶،²³:

درد شکم یا قفسه سینه
علائم سرماخوردگی که بدتر می‌شوند یا ظرف ۷ تا ۱۰ روز بهبود نمی‌یابند.
اسهال که بدتر می‌شود یا ظرف پنج روز (دو روز در نوزادان و کودکان) بهتر نمی‌شود.
مشکل در نگه داشتن غذا یا مایعات در معده.
سرگیجه یا ضعف.
عدم ادرار به مدت هشت ساعت یا بیشتر.
حالت تهوع برای بیش از ۴۸ ساعت یا استفراغ که سه بار یا بیشتر در یک روز رخ می‌دهد.
مدفوعی که بو یا رنگ غیرعادی دارد، خون یا مخاط در آن دیده می‌شود.
مشکل در تنفس.

سؤالات متداول (FAQ)

چه غذاهایی برای آنفولانزا (فلو) باید مصرف کرد؟

حبوبات، ماهی‌های چرب و سبزیجات برگ‌دار سبز ممکن است التهاب را کاهش داده و دردهای بدن را تسکین دهند¹⁶،⁴،¹⁰. هنگام آنفولانزا، نوشیدن مایعات فراوان ضروری است، بنابراین عصاره‌ها و سوپ‌ها می‌توانند گزینه‌های ایده‌آلی باشند³⁹. برای کاهش سرفه خشک و گلودرد، می‌توانید از آب‌نبات‌های سفت و قرص‌های مکیدنی استفاده کنید²⁰.

در صورت سرماخوردگی و گلودرد چه غذاهایی باید خورد؟

بسیاری از غذاها و نوشیدنی‌هایی که علائم آنفولانزا را تسکین می‌دهند، برای سرماخوردگی و گلودرد نیز مفید هستند. مایعات گرم، مانند عصاره‌ها، سوپ‌ها و چای‌ها، ممکن است گرفتگی بینی را برطرف کرده و گلودرد را آرام کنند. مصرف مایعات کافی باعث رقیق شدن مخاط و حفظ آب بدن می‌شود⁴⁰.

بدترین غذاها برای خوردن در زمان بیماری کدامند؟

بدترین غذاها برای خوردن در زمان بیماری بستگی به علائم فرد دارند. مهم است که به بدن خود گوش دهید و از غذاهایی که حال شما را بدتر می‌کنند، دوری کنید. اگر دچار اسهال، حالت تهوع و استفراغ هستید، بهتر است از غذاهای پرفیبر مانند سبزیجات خام و غلات کامل پرهیز کنید¹. اگر یبوست دارید، این مواد می‌توانند علائم را تسکین دهند. همچنین، اگر دچار یبوست هستید، از مصرف غذاهای کم‌فیبر مانند آرد سفید تصفیه‌شده اجتناب کنید³.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: